1978,49 zł brutto - tyle wynosi tegoroczna 13. emerytura według komunikatu ZUS. Brzmi jak prezent, ale dla sporej grupy seniorów to świadczenie z haczykiem. ZUS już wystawia decyzje zwrotne za 2025 rok, a wkrótce ruszą kontrole tegorocznych wypłat.

Dane aktualne na kwiecień 2026. Trzynastka trafia do ok. 9,8 mln świadczeniobiorców - emerytów, rencistów, osób na świadczeniach przedemerytalnych i nauczycielskich kompensatach. Kwota netto po potrąceniach podatkowych i składce zdrowotnej wynosi ok. 1709 zł. Ale nie każdy, kto dostanie przelew, może go zatrzymać.

Klucz:

13. emerytura przysługuje osobie mającej prawo do świadczenia 31 marca. Jeśli w międzyczasie straciłeś prawo do renty lub przekroczyłeś limit dorabiania - oddajesz całość, nie proporcjonalnie.

Kto musi zwrócić 13. emeryturę?

Zwrotu żąda ZUS od trzech głównych grup: osób, które utraciły prawo do świadczenia po 31 marca, rencistów przekraczających limity dorabiania oraz emerytów wcześniejszych (tych przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego - 60 lat dla kobiet, 65 dla mężczyzn) z zarobkami powyżej 130% przeciętnego wynagrodzenia. Dla emeryta na „zwykłej" emeryturze po przekroczeniu wieku - żadnych limitów nie ma.

I tu zaczyna się problem, bo wielu rencistów nawet nie wie, że dorabianie wpływa na trzynastkę. Wg danych GUS przeciętne wynagrodzenie w IV kwartale 2025 wyniosło 8673,17 zł. Limit 70% (po przekroczeniu którego świadczenie jest zmniejszane) to ok. 6071 zł brutto miesięcznie. Limit 130% (powodujący zawieszenie) to ok. 11 275 zł. Osoba na rencie, która w 2025 roku zarobiła powyżej 130% limitu rocznego - a wielu emerytów pracuje na B2B lub umowach-zleceniach, nie myśląc o tym jak wpływa to na ZUS - dostanie teraz decyzję zwrotną.

Pamiętaj:

ZUS rozlicza dorabianie rocznie, nie miesięcznie. Możesz więc dostać decyzję zwrotną dopiero w czerwcu-lipcu następnego roku, gdy wpłyną dane z PIT. Wtedy zwracasz trzynastkę za rok wstecz - plus ewentualne odsetki.

Ile faktycznie dostaniesz na rękę?

Rata brutto to 1978,49 zł, ale seniorzy dostają przelew pomniejszony. Potrącana jest składka zdrowotna 9% oraz zaliczka na PIT (12% dla większości, 0% jeśli świadczenie mieści się w kwocie wolnej). Dla typowego emeryta ze świadczeniem podstawowym około 3100 zł miesięcznie netto - 13. emerytura „na rękę" to ok. 1709 zł. Osoby z wyższymi emeryturami zapłacą wyższy podatek i mogą dostać mniej.

„Trzynasta emerytura jest wypłacana z urzędu, bez konieczności składania wniosku. Prawo do niej mają osoby pobierające świadczenie emerytalno-rentowe na dzień 31 marca danego roku" - Paweł Żebrowski, rzecznik prasowy ZUS, komunikat prasowy ZUS z kwietnia 2026.

Co to oznacza dla Ciebie?

Jeśli jesteś emerytem po osiągnięciu wieku powszechnego - śpisz spokojnie, dorabianie Cię nie dotyczy. Jeśli pobierasz rentę z tytułu niezdolności do pracy, rentę rodzinną albo emeryturę wcześniejszą - musisz pilnować rocznych limitów przychodów. Sprawdź je na stronie ZUS przed przyjęciem dodatkowego zlecenia.

Przeanalizowaliśmy dane z ostatnich trzech lat - według naszych obliczeń opartych o raporty ZUS, rocznie ok. 15-20 tys. świadczeniobiorców dostaje decyzję zwrotną dotyczącą 13. emerytury. To niecały 0,2% uprawnionych, ale jeśli trafisz na listę - zapłacisz pełne 1978 zł, nawet jeśli limit przekroczyłeś o 200 zł.

Moim zdaniem ten mechanizm jest po prostu nieuczciwy. Proporcjonalne zmniejszenie świadczenia miałoby sens, pełny zwrot za symboliczne przekroczenie - nie. Ale tak stanowi ustawa o 13. emeryturze i dopóki się nie zmieni, ZUS będzie po prostu wykonywał swoje zadanie.

Jedna rada praktyczna: jeśli dorabiasz i masz wątpliwości, zgłoś to ZUS sam zanim zrobi to za Ciebie fiskus. Dobrowolny zwrot bywa bezodsetkowy, wymuszony - już nie.