Lokaty 2026: 6% dla nowego klienta, 0,10% dla lojalnego - Rzecznik Finansowy: praktyka łamie Kanon banków

Bank proponuje nowemu klientowi oprocentowanie oszczędności na poziomie 6% w skali roku, a osobie, która ma w nim konto od dziesięciu lat - zaledwie 0,10%. Przy 480 tys. zł odłożonych przed emeryturą taki rozjazd oznacza w jednym roku 28 320 zł brutto różnicy. Tyle Ty zostawiasz bankowi, jeśli nie pilnujesz, czy oferta przy Twoim nazwisku faktycznie się zmienia.

Stan na maj 2026 r.

Co pokazał Rzecznik Finansowy

Biuro Rzecznika Finansowego w stanowisku z maja 2026 r. zwróciło uwagę na powszechną praktykę banków różnicujących oprocentowanie depozytów wyłącznie na podstawie tego, czy klient korzystał już wcześniej z ich oferty. Według urzędu kryterium „wcześniej nie miałeś u nas lokaty" nie ma uzasadnienia merytorycznego i jest sprzeczne z Kanonem Dobrych Praktyk Rynku Finansowego - dokumentem, do którego dobrowolnie przystąpiło niemal całe środowisko bankowe.

Kanon zawiera 16 zasad relacji z klientem, a podpis pod nim rodzi obowiązek przestrzegania reguł, nawet jeśli prawo formalnie takiego różnicowania nie zakazuje. To jest istota sprawy. Banki balansują na granicy tego, co dozwolone, a tego, do czego się zobowiązały - i robią to z premedytacją, bo Kanon nie ma żadnej sankcji ze strony KNF.

Ile faktycznie placa banki na lokatach w maju 2026?

Średnie oprocentowanie nowych i renegocjowanych lokat złotowych dla gospodarstw domowych spadło do 3,07% w skali roku w marcu 2026 r. wg statystyki stóp procentowych NBP, z 3,21% miesiąc wcześniej. Lokaty 6-12-miesięczne (depozyty terminowe ze średnim okresem zapadalności pół roku do roku) dają średnio 2,91%, a popularne lokaty kwartalne ledwie ocierają się o 3%. To stawki dla wszystkich, czyli mediana rynku - włącznie z ofertami „lojalnościowymi" 0,10%.

Kontrast między ofertą „na nowe środki" a standardowym cennikiem dla starego klienta staje się drastyczny. mBank od 5 maja 2026 r. obniżył podstawowe oprocentowanie lokat 3- i 6-miesięcznych do 0,10% rocznie, jednocześnie reklamując promocje sięgające 3,4% dla świeżego kapitału do 200 tys. zł. To nie jest wypadek przy pracy ani lokalna anomalia - to model biznesowy.

Bartosz Turek, analityk HRE Investments, w komentarzu z marca 2026 r. ocenił, że średnia stawka najlepszych lokat i kont oszczędnościowych spadła do 4,5% rocznie - czyli o ponad 1 pp niżej niż rok wcześniej. Atrakcyjność ofert promocyjnych jest dziś w jego ocenie głównie pozorna, a rynek zmierza w stronę depozytów z „dwójką" lub „trójką" z przodu.

Tło makro pokazuje, dlaczego banki w ogóle mają miejsce na takie ruchy. Stopa referencyjna NBP wynosi 3,75% po decyzji RPP z maja 2026 r., a Adam Glapiński, prezes NBP, na konferencji prasowej w kwietniu 2026 r. powiedział wprost: „W najbliższym czasie nie przewiduję możliwości obniżenia stóp procentowych". Marża, którą bank zatrzymuje między swoim depozytem w NBP (3,25% rocznie) a tym, co Ci płaci na koncie, mocno się rozjeżdża - i znika dokładnie w kieszeni instytucji.

Dlaczego Kanon nie wystarczy?

Kanon Dobrych Praktyk Rynku Finansowego to dokument samoregulacyjny - banki przyjęły go z własnej woli i równie dobrowolnie mogą go ignorować bez żadnej formalnej kary. Sankcją w teorii jest utrata zaufania klienta i wykluczenie z grona sygnatariuszy. W praktyce żaden bank nie został w ostatniej dekadzie publicznie napiętnowany za naruszenie Kanonu, mimo że KNF wielokrotnie wskazywała na podobne zjawiska.

Wygodnie ułożone interesy obu stron systemu nie zachęcają do zmian. Banki zachowują wizerunek instytucji etycznych, a regulator nie musi sięgać po twarde narzędzia jak Rekomendacja KNF czy ustawowy obowiązek równego traktowania - powiem wprost, czuję w tym miękkie dno. Cierpi tylko ta strona, która nie czyta cennika co kwartał i nie porównuje swoich warunków z aktualną ofertą promocyjną.

Skala problemu - dane RF i NBP

Rzecznik Finansowy zwraca uwagę, że około 60% oszczędności Polaków leży na nieoprocentowanych rachunkach bieżących, a tylko 2,7% w lokatach dłuższych niż dwa lata. Klienci trzymają ponad 58% pieniędzy na kontach bieżących, gdy 10 lat temu było to 49,2%. Przesunięcie nie jest losowe - banki celowo budują koncepcję „wszystko w jednym miejscu", bo to pozwala płacić zero za depozyt.

Łączna pula aktywów finansowych gospodarstw domowych przebiła 3,79 bln zł według raportu PFR z lutego 2026 r., co opisaliśmy szczegółowo w analizie aktywów finansowych Polaków. Depozyty rosną 9-10% rok do roku, a same lokaty terminowe odnotowały rekordowy napływ 94,74 mld zł w marcu 2026 r.

Im więcej Polacy odkładają, tym mniej banki muszą walczyć o kapitał ceną. Promocja „6% na nowe środki" jest narzędziem windowania bilansów, nie rzeczywistym podziałem się zyskiem z odsetek. Statystyka pokazuje paradoks: rosnące salda nie idą w parze z rosnącym oprocentowaniem - dokładnie odwrotnie.

Wpływ na portfel emeryta z 480 tys. zł

Sytuacja czytelnika z 480 tys. zł rozłożonymi między lokatę bankową, obligacje EDO i konto oszczędnościowe pokazuje, ile kosztuje bezczynność. Przy lokacie standardowej 0,50% rocznie (typowa stawka dla „lojalnego" klienta według aktualnych cenników) Twój kapitał daje brutto 2 400 zł odsetek za rok. Po podatku Belki 19% zostaje 1 944 zł netto. Inflacja CPI 3,2% (GUS, marzec 2026) zjada 15 360 zł realnej siły nabywczej - czyli realnie tracisz 13 416 zł rocznie.

Ten sam kapitał przy promocji „na nowe środki" 5,5% dałby 26 400 zł brutto rocznie i 21 384 zł netto - to 19 440 zł więcej niż na „lojalnej" lokacie. Moim zdaniem to najbardziej drastyczny przykład tego, jak inercja kosztuje. Trzy kliknięcia w bankowości elektronicznej zamiast pełnej dezynwoltury wobec własnych pieniędzy.

Obligacje EDO 2026 płacą w pierwszym roku 5,75%, a od drugiego roku CPI + 2 pp - to alternatywa, która nie wymaga negocjowania z bankiem. Przy 100 tys. zł ulokowanych w EDO realnie zarabiasz 5 750 zł brutto za pierwszy rok i nie martwisz się, czy Twoja oferta nadal jest „promocyjna". Pełną alokację portfela 480 tys. zł między bezpieczne instrumenty sprawdzisz w Decyzjomacie Lokata-Konto, a porównanie z innymi opcjami w analizie ochrony 500 tys. zł przed inflacją.

Co możesz zrobić poza zerwaniem starej lokaty?

Pierwszy ruch to przegląd aktualnych ofert dla nowych środków. Ranking lokat finwire co miesiąc pokazuje, ile faktycznie banki gotowe są zapłacić - z zastrzeżeniami „tylko na nowe środki" i limitem kwoty. Konkretne stawki kwietniowe pokazaliśmy w analizie lokaty rocznej 4,10% w kwietniu 2026. Po drugie, jeśli Twoja lokata kończy się w najbliższych tygodniach, wynegocjuj stawkę przed przedłużeniem - banki w wielu przypadkach oferują kontrofertę dla klientów grożących odejściem.

Trzeci wektor to dywersyfikacja. Nie cały kapitał musi siedzieć w lokacie. Część w obligacjach EDO daje przewidywalne 5,75% w pierwszym roku, część w koncie oszczędnościowym premium, część w lokacie z promocyjnym oprocentowaniem. Emeryt z 480 tys. zł rozłożony 200/180/100 traci znacznie mniej na inflacji niż ten, kto wszystko zostawił na „starej" lokacie. Symulację z konkretnymi stawkami przeliczysz w kalkulatorze procentu składanego.

Czwarty ruch - jeśli czujesz, że bank wyraźnie przerzucił Cię do „drugiej kategorii", masz prawo skierować skargę do Rzecznika Finansowego. Każda zarejestrowana skarga powiększa statystyki, na których RF buduje stanowiska wobec sektora. Credit Agricole zaraportował ledwie kilka skarg na to samo zjawisko w 2025-2026 r. - czyli nawet niewielka liczba zgłoszeń ma znaczenie, bo banki dziś mogą udawać, że problem nie istnieje.

Piąty ruch to limity Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. Przy 480 tys. zł oszczędności trzymanych w jednej instytucji ryzykujesz, że tylko 100 tys. EUR (ok. 430 tys. zł przy kursie EBC z maja 2026 r.) jest objęte gwarancją w razie upadku banku. Rozłożenie kapitału między dwa-trzy banki to nie tylko ucieczka od „lojalnościowej" stawki, ale też higieniczna dywersyfikacja ryzyka.

Co dalej z Kanonem?

Stanowisko Rzecznika Finansowego prawdopodobnie nie skończy się na komunikacie prasowym. Trzy scenariusze są realne. Pierwszy - presja na ZBP doprowadzi do interpretacji Kanonu, która wprost zabroni dyskryminacji starych klientów. Drugi - KNF w nowej rekomendacji nakłada wymóg równego traktowania dla wybranych produktów oszczędnościowych. Trzeci - status quo i kolejne komunikaty bez sankcji, które zmienią się dopiero, gdy temat trafi do polityki.

Bez twardej rekomendacji KNF Kanon pozostanie deklaracją bez konsekwencji, a nowi klienci nadal będą subwencjonowani przez lojalnych. Co o tym myślę: banki nie mają motywacji, by zmienić model dopóki ten działa - a działa coraz lepiej z każdą obniżką stóp NBP, bo właśnie wtedy tańsze stają się dla nich również stare depozyty.

Sprawdź swoją sytuację - przelicz, ile naprawdę zarabia Twój kapitał na obecnej lokacie i porównaj z najlepszymi ofertami w rankingu lokat, a strategiczną alokację 480 tys. zł między bezpieczne instrumenty zaplanuj w Decyzjomacie Nadpłata vs Inwestycja. Więcej naszych analiz oszczędności, lokat i inflacji znajdziesz w kategorii finanse.

Przeczytaj też

• Wydatki rodziny 2+2 w 2026: koszyk podstawowy 2 070 zł, ale realne życie zżera niemal 3 tys. miesięcznie
• Trade Republic 6% dla wszystkich od 12 maja 2026: jak wypada na tle BOŚ 7%, Nest 6,6% i Raiffeisen 6,7%
• Citi Handlowy znika z detalu w 2026: 22,1 mld zł depozytów i 1,6 tys. pracowników trafia do VeloBanku
• Phishing Erste 2026: fałszywe e-maile po rebrandingu - jak chronić oszczędności przed jednym kliknięciem
• Aktywa finansowe Polaków 2026: rekordowe 3,7 bln zł, 70% to depozyty i gotówka

Narzędzia do Twojej decyzji

• Decyzjomat Nadpłata - oszczędzać czy nadpłacać
• Ranking lokat
• Ranking kont oszczędnościowych
• Kalkulator procentu składanego
• Kalkulator inflacji