Deficyt budżetu po kwietniu 2026: 89,29 mld zł - 32,9% rocznego limitu spalone w cztery miesiące

Ministerstwo Finansów oszacowało deficyt budżetu państwa po kwietniu 2026 r. na 89,29 mld zł (komunikat MF z 15 maja 2026 r.) - to 32,9% rocznego limitu zapisanego w ustawie budżetowej (271,74 mld zł) wydane w jednej trzeciej roku. Sam kwiecień dorzucił niemal 20 mld zł ujemnego salda. Dochody państwa wyniosły 187 mld zł (29% planu rocznego 647,2 mld zł), a wydatki 276,3 mld zł.

Tempo, w jakim spalany jest deficyt, jest najszybsze od czasu pandemii, a moim zdaniem trzeba już teraz urealnić oczekiwania - prognoza Adama Antoniaka z ING o "okolicach 300 mld zł deficytu" na koniec 2026 r. przestaje brzmieć alarmistycznie i zaczyna wyglądać jak baseline.

Ile dokładnie zostało z planu deficytu na 2026 rok?

Z planowanego deficytu 271,74 mld zł na cały 2026 rok (ustawa budżetowa z grudnia 2025 r.) po czterech miesiącach pozostało 182,45 mld zł. To znaczy, że średni dopuszczalny deficyt na kolejne osiem miesięcy wynosi 22,8 mld zł/mc. W kwietniu 2026 r. samego deficytu przybyło niemal 20 mld zł, w marcu około 22 mld zł, w lutym 18 mld zł - i to jest właśnie tempo, które wyczerpie limit ustawy dokładnie na styk z końcem roku.

Problem polega na tym, że druga połowa roku przyniesie waloryzację emerytur, wzmożone transfery socjalne i finalizację dużych programów obronnych. Plan dochodów zakłada przy tym mocne przyspieszenie wpływów w drugiej połowie roku - bez tego cały scenariusz wymyka się spod kontroli. Ekonomiści ING ostrzegają, że założenia są optymistyczne wobec realnych trendów makroekonomicznych.

Dlaczego PIT jest na minusie? Reforma finansowania JST drenuje budżet

Wpływy z PIT w okresie styczeń-kwiecień 2026 r. wyniosły -23,7 mld zł (komunikat MF z 15 maja 2026 r.) - to nie pomyłka, to ujemne saldo. Resort wyjaśnia to wzrostem udziału jednostek samorządu terytorialnego (JST) we wpływach z podatków dochodowych w ramach reformy finansowania JST, która weszła w życie 1 stycznia 2026 r.

Mechanizm jest prosty. PIT płaci podatnik, część trafia od razu do gminy, powiatu i województwa zamiast do budżetu centralnego. Wcześniej JST dostawały transfer wyrównawczy z Warszawy - teraz dostają udział u źródła. Saldo dla budżetu państwa siada, ale pieniądze nie znikają - po prostu trafiają inną ścieżką do samorządów.

CIT (podatek dochodowy od osób prawnych) dał 40,2 mld zł i to akurat dobra wiadomość. Banki w 2026 r. płacą wyższą stawkę CIT, co widać we wpływach od lutego. Końcoworoczne rozliczenia za 2025 r. spłynęły na konto resortu w marcu i kwietniu. GUS podawał, że zyski sektora bankowego w 2025 r. były rekordowe, więc nowa stawka ma na czym zarabiać.

VAT zaskoczył in minus. 113,5 mld zł to wzrost o zaledwie 1,5% r/r mimo inflacji CPI (Consumer Price Index, indeks cen konsumpcyjnych) 3,2% (GUS, szybki szacunek z 30 kwietnia 2026 r.). Część winy resort zrzuca na KSeF 2.0, który skrócił domyślny termin zwrotów VAT z 60 do 40 dni. Zwroty wypływają z budżetu szybciej, wpływy schodzą wolniej.

Co to znaczy dla rentowności obligacji i WIBOR?

Rentowność 10-letnich obligacji skarbowych spadła do 5,79% 14 maja 2026 r. (Trading Economics) mimo cyklu obniżek stóp przez RPP (Rada Polityki Pieniężnej). Powiedzmy sobie szczerze - to niesamowicie wysoki poziom jak na kraj z ratingiem A-. Sąsiednie Czechy płacą za pieniądz 4,1%, Niemcy 2,7%, a spread Polska-Niemcy wynosi ponad 300 punktów bazowych (pb = setna część punktu procentowego).

Mechanizm jest dwukierunkowy. Im wyższy deficyt, tym większa podaż obligacji na rynku - potrzeby pożyczkowe Polski w 2026 r. to rekordowe 422 mld zł. Większa podaż = niższa cena obligacji = wyższa rentowność. A rentowność 10Y to fundament, na którym banki budują oprocentowanie kredytów hipotecznych ze stałą stopą. Stałe oprocentowanie hipoteki dziś (komercyjnie) startuje od 6,30%, a aktualne oferty zmiennego oprocentowania idą za WIBOR 3M.

WIBOR 3M (trzymiesięczna stawka, po której banki pożyczają sobie pieniądze) wynosi 3,84% (GPW Benchmark, kwiecień 2026 r.) - i to RPP może obniżyć decyzją o cięciu stóp. Ale stałego oprocentowania powiązanego z 10Y - nie. Im głębsza dziura w budżecie, tym dłużej stałe pozostanie drogie. Rafał Benecki, główny ekonomista ING, wskazał, że Polska ma drugi najwyższy deficyt w UE prognozowany na 2026 r. i nie jest to cecha tymczasowa. Hojna polityka socjalna, wydatki obronne 4,7% PKB oraz inwestycje z KPO realizowane jednocześnie tworzą trwały deficyt strukturalny.

Wpływ na ratę kredytu hipotecznego 750 tys. zł

Twój przyszły kredyt hipoteczny 750 tys. zł na 25 lat to konkretna pozycja w tym makroekonomicznym układzie. Przy obecnym WIBOR 3M 3,84% plus typowa marża 2,1% rata wyniesie ok. 4 944 zł/mc (oprocentowanie zmienne 5,94%). Stałe oprocentowanie 6,30% daje ratę 4 972 zł/mc. Co ma deficyt budżetu do Twojej raty?

1. Ryzyko spowolnienia obniżek RPP. Inflacja CPI 3,2% już teraz drenuje plan, a wysokie wydatki budżetowe trzymają popyt konsumencki na wysokim poziomie. RPP może wstrzymać się z dalszymi cięciami stóp i Twoja rata zmienna spadnie wolniej, niż mainstream zakładał jeszcze w marcu.
2. Stałe oprocentowanie ciężko zejdzie poniżej 6%. Rentowność 10Y 5,79% plus marża banku 0,5-0,8 pp (punkt procentowy) plus bufor ryzyka utrzyma stałe komercyjne w przedziale 6,30-6,80%.
3. Stress test KNF wciąż surowy. Bank obliczy Twoją zdolność kredytową przy WIBOR + 2,5 pp = 6,34% (Rekomendacja S KNF z 2023 r.). Sprawdź zdolność kredytową w kalkulatorze - dziurawe finanse państwa nie zmienią parametrów Twojej zdolności, ale mogą zmienić moment, w którym warto podpisać umowę.

Sprawdź swój werdykt w Decyzjomacie Hipotecznym - kalkulator porówna scenariusz "podpisuję teraz" vs "czekam sześć miesięcy" w oparciu o aktualną krzywą stóp. Jeśli masz już kredyt i myślisz o nadpłacie zamiast lokaty, sprawdź też Decyzjomat Nadpłata.

Komentarz redakcji - czy 300 mld zł deficytu na koniec roku jest realne?

Tempo deficytu 22 mld zł/mc utrzymane do końca grudnia oznacza końcowy deficyt 264 mld zł - czyli mieści się w limicie 271,74 mld zł, ale na styk (komunikat MF z 15 maja 2026 r., kalkulacja własna). Adam Antoniak z ING mówił o 300 mld zł plus minus 15 mld - to scenariusz zakładający, że tempo lekko przyspieszy w drugiej połowie roku przez waloryzację emerytur, większe transfery socjalne i finalizację programów obronnych.

Reforma JST już zżarła 23,7 mld zł z PIT, VAT idzie wolniej od inflacji, a sama inflacja schodzi. Sceptycznie patrzę na założenie, że dochody przyspieszą tak, by zamknąć dziurę bez nowelizacji budżetu. Albo rząd nowelizuje budżet jesienią 2026 r. (z politycznym kosztem przed wyborami samorządowymi), albo deficyt przebije plan, co skutkuje presją na rating Polski poniżej A- (S&P utrzymał rating A- ze stabilną perspektywą 8 maja 2026 r., ale to było pod warunkiem trzymania planu).

Polska jest dziś w tym samym układzie co Włochy z lat 2010-2018 - tylko że my mamy wciąż wzrost PKB 3,2% (NBP, projekcja marzec 2026 r.), który maskuje strukturalne problemy. Gdy wzrost zwolni, dziura odsłoni się brutalnie. Powiem wprost - jeśli rentowność 10Y nie zacznie schodzić poniżej 5,5% do końca III kwartału 2026 r., rynek wcześniej niż rząd przyzna, że plan był nierealny.

Więcej analiz finwire.pl na temat budżetu i makroekonomii znajdziesz w hubie kategorii makroekonomia. Warto porównać Polskę z UE w artykule o deficycie 7,3% PKB w 2025 r. oraz przejrzeć prognozy długu publicznego MF.

Przeczytaj też

• Stopy procentowe 2026: RPP może otworzyć debatę o podwyżkach w lipcu - rynek FRA wycenia 4,5%
• Koniunktura SGH II kwartał 2026: handel rekordowo 7,3 pkt, ale CPI 3,2% drenuje domowe budżety
• KPO 110 mld zł grantów do końca sierpnia 2026: stymulacja 81 mld zł trzyma WIBOR przy 3,84%
• Niższe stawki VAT i akcyzy na paliwa do 31 maja 2026: rozporządzenie MF kosztuje budżet 1,6 mld zł miesięcznie
• Koszyk podstawowy rodziny 2+2: 2070 zł miesięcznie w kwietniu 2026 - lider drożyzny o 85% drożej niż w 2019 r.

Narzędzia do Twojej decyzji

• Decyzjomat Hipoteczny - rata 750k przy obecnym WIBOR
• Kalkulator inflacji
• Ranking kredytów hipotecznych
• Ranking lokat
• Kalkulator raty kredytu