Resort finansów opublikował 17 kwietnia 2026 r. w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów dwa równoległe projekty nowelizacji ustawy o VAT - pierwszy dostosowuje polskie przepisy do unijnej dyrektywy ViDA i pakietu e-commerce, drugi liberalizuje dokumentowanie eksportu towarów dla zastosowania stawki 0% (komunikat MF za Bankier.pl, kwiecień 2026 r.). Dla freelancera B2B fakturującego do unijnych klientów 22 tys. zł miesięcznie próg 42 000 zł netto rocznie (10 000 EUR), po którego przekroczeniu trzeba wejść w procedurę OSS, może spaść w ciągu dwóch miesięcy sprzedaży B2C.

Stan na maj 2026: oba projekty są w fazie konsultacji publicznych. Większość przepisów ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r., część szybciej - dzień po publikacji w Dzienniku Ustaw.

Klucz:

Projekt eksportowy znosi monopol komunikatu IE-599 jako jedynego dowodu wywozu - od 2027 r. stawkę 0% potwierdzisz dowolnym wiarygodnym dokumentem. Cena: dla zaliczek eksportowych wymóg co najmniej 12-miesięcznego stażu jako czynny podatnik VAT.

Co konkretnie znalazło się w dwóch projektach MF?

Pierwszy projekt rozszerza procedurę OSS (One Stop Shop) o dostawy gazu, energii elektrycznej oraz ciepła i chłodu dystrybuowanego sieciami sieciowymi, a także aktualizuje katalog usług elektronicznych zgodnie z dyrektywą ViDA (VAT in the Digital Age). Drugi projekt, oznaczony w wykazie jako UDER112, liberalizuje dokumentowanie eksportu towarów dla zastosowania stawki 0% VAT.

Zespół Crido w analizie z kwietnia 2026 r. wskazuje, że projekt eksportowy „ma istotne znaczenie praktyczne dla podatników dokonujących transakcji eksportowych, zwłaszcza gdy uzyskanie standardowego komunikatu celnego IE-599 jest trudne'. Chodzi głównie o eksporty drogą lądową przez wschodnią granicę, drobne przesyłki kurierskie i sprzedaż przez platformy marketplace, gdzie dotąd brak komunikatu skutkował automatycznym wymierzeniem 23% VAT.

Drugi haczyk: dla zaliczek eksportowych projekt wprowadza dodatkowy warunek - podatnik musi być zarejestrowany jako czynny VAT-owiec przez minimum 12 miesięcy. To stress test ograniczający ryzyko nadużyć i jednocześnie hamulec dla świeżych jednoosobowych działalności planujących sprzedaż globalną od pierwszego dnia.

Ile wynosi limit WSTO i kiedy musisz wejść w OSS?

Limit WSTO (Wewnątrzwspólnotowa Sprzedaż Towarów na Odległość) dla polskich firm wynosi 42 000 zł netto rocznie - to złotówkowy odpowiednik unijnego progu 10 000 EUR. Liczy się łączna sprzedaż B2C do wszystkich krajów UE poza Polską (zgodnie z ustawą o VAT, art. 22a, dane MF).

Po przekroczeniu progu masz dwie ścieżki: rejestracja VAT w każdym kraju UE, do którego sprzedajesz (skomplikowane i drogie), albo rejestracja w polskim OSS - jedna kwartalna deklaracja, urząd dzieli VAT do właściwych krajów członkowskich.

OSS - jedna deklaracja kwartalna

Rejestracja: jedna w Polsce
Deklaracje: kwartalne, w PLN
Stawka VAT: właściwa dla kraju kupującego
Koszt obsługi: standardowa księgowość krajowa

Rejestracja VAT w każdym kraju UE

Rejestracja: osobna w każdym państwie
Deklaracje: według lokalnych terminów
Stawka VAT: lokalna, według kraju
Koszt obsługi: doradca podatkowy w każdym kraju (1 500-3 000 EUR rocznie per kraj)

Dla freelancera B2B fakturującego głównie do firm (a nie konsumentów) próg WSTO ma znaczenie tylko jeśli sprzedaje również B2C - szablony, kursy, gotowe produkty cyfrowe przez własny sklep. W transakcjach B2B wewnątrz UE działa mechanizm reverse charge, który zdejmuje VAT z polskiego sprzedawcy i przerzuca rozliczenie na nabywcę.

Stawka 0% VAT przy eksporcie bez IE-599 - co realnie się zmienia?

Dotychczasowe przepisy wymagały komunikatu IE-599 z systemu AES (Automated Export System) jako warunku stosowania stawki 0% przy eksporcie poza UE. W praktyce eksporterzy regularnie tracili tę stawkę z powodu opóźnień celnych albo zagubionych komunikatów - i musieli następnie korygować deklaracje kwartał wstecz.

Według Tomasza Michalika, partnera MDDP i autora jednego z najczęściej cytowanych komentarzy do ustawy o VAT (uznanego za najlepszego eksperta VAT w Polsce w rankingu doradców podatkowych Rzeczpospolitej, edycja 2026), dotychczasowy reżim faworyzował eksporterów morskich i lotniczych, a karał handel lądowy do Ukrainy, Mołdawii czy Wielkiej Brytanii - tam komunikat IE-599 trafiał z opóźnieniem albo nie trafiał wcale.

Po zmianach (planowane wejście 1 stycznia 2027 r.) wystarczy „dokument potwierdzający w wiarygodny sposób' wywóz towaru poza obszar celny UE. To może być potwierdzenie odbioru od kontrahenta, dokumenty przewozowe CMR, faktura z adnotacją celną - katalog jest otwarty zamiast zamkniętego.

Powiem wprost: po stronie podatnika ta zmiana usuwa najbardziej irytujący ze wszystkich obowiązków formalnych w VAT. Po stronie urzędu skarbowego pojawia się jednak nowe pole do sporu - „wiarygodny sposób' to klauzula generalna, która w pierwszym roku zapewne wygeneruje serię interpretacji KIS i kilka spraw przed sądami administracyjnymi.

Kontekst historyczny: trzecie podejście do liberalizacji w 10 lat

Pakiet zmian VAT 2026/2027 to trzecia fala uproszczeń od czasu dyrektywy 2017/2455 wdrażającej procedurę OSS w 2021 r. Po niej szły SLIM VAT 1, SLIM VAT 2 i SLIM VAT 3 (lata 2021-2023). Według zestawienia Infor.pl z kwietnia 2026 r. obecny pakiet obejmuje 25-30 odrębnych zmian, z czego pakiet e-commerce i eksport to ledwie dwa rozdziały.

Cała reszta to KSeF (od lutego 2026 r.), nowy JPK_VAT (od lutego 2026 r.) i pakiet ViDA krok po kroku do 2030 r. Po stronie obowiązków przybywa, po stronie ulg ubywa.

Moim zdaniem to dobra kolejność: najpierw ucyfryzować obieg dokumentów (KSeF), potem zluzować formalności tam, gdzie cyfryzacja je już zastąpiła. Niedobra jest synchronizacja - eksporterzy najpierw muszą wdrożyć KSeF za kilka tysięcy złotych w 2026 r., a dopiero w 2027 r. dostaną liberalizację, która i tak oszczędzi im głównie czas, a nie pieniądze. Dziurę między obciążeniem a ulgą ponoszą najmniejsi gracze.

Liczby dla podatnika fakturującego 22 tys. zł miesięcznie

Załóżmy, że jesteś freelancerem na liniówce 19%, fakturujesz 22 tys. zł netto miesięcznie z B2B (dział designu, IT, marketingu) i 30% obrotu pochodzi z klientów z UE. To daje 79 200 zł rocznie sprzedaży do UE - prawie dwukrotność progu WSTO 42 000 zł, gdyby choć część tej kwoty była B2C.

Dla 100% B2B nie wchodzisz w OSS, bo działa reverse charge. Ale gdyby choć 4 tys. zł rocznie pochodziło z B2C (np. szablony Figma sprzedawane do Niemiec, e-book do Hiszpanii) - po przekroczeniu progu musisz albo zarejestrować się w OSS w Polsce, albo prowadzić odrębną rejestrację VAT w kraju kupującego (1 500-3 000 EUR rocznie kosztów obsługi w każdym państwie).

Sprawdź:

Jeśli sprzedajesz cokolwiek konsumentom z UE (kursy online, produkty cyfrowe, e-booki, sztuki cyfrowe) policz roczny obrót B2C. Próg 42 000 zł sumuje sprzedaż do wszystkich krajów UE poza Polską, nie per kraj.

Dla eksportu poza UE (faktury do USA, UK, Norwegii, Szwajcarii) kluczowe jest, czy działasz dłużej niż 12 miesięcy jako czynny VAT-owiec. Jeśli krócej - na zaliczki eksportowe nie zastosujesz 0%, tylko klasyczne 23% z możliwością korekty po wywozie. Dla świeżych JDG planujących sprzedaż globalną od pierwszego dnia to argument za odczekaniem z agresywnym pozyskiwaniem zaliczek od klientów spoza UE.

Sprawdź swoją pełną sytuację podatkową w kalkulatorze formy opodatkowania lub porównaj UoP z B2B w dedykowanym narzędziu. Jeśli planujesz hipotekę z dochodu B2B (banki traktują faktury inaczej niż wynagrodzenie z umowy o pracę) sprawdź werdykt w Decyzjomacie Hipotecznym. Pełna alokacja oszczędności (czy nadpłacić kredyt, czy iść w IKZE) - w Decyzjomacie Nadpłata.

Kiedy nowe przepisy wejdą w życie i co z opóźnieniami?

Założenia opublikowano w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów 17 kwietnia 2026 r. Standardowa ścieżka: konsultacje publiczne (30-60 dni), Komitet Stały Rady Ministrów, Sejm (3 czytania), Senat, podpis prezydenta. Realny termin uchwalenia to jesień 2026 r.

Główne wejście w życie: 1 stycznia 2027 r. Wybrane przepisy zaczną obowiązywać dzień po publikacji w Dzienniku Ustaw - głównie te porządkujące pakiet ViDA, wymagane przez UE pod groźbą kar za opóźnienia transpozycji.

Doświadczenie z poprzednich nowelizacji VAT (SLIM VAT 3 - opóźnienie o 3 miesiące, KSeF - przesunięty z lipca 2024 r. na luty 2026 r.) sugeruje, że trzeba liczyć się z poślizgami. Branża IT i e-commerce powinna planować wdrożenia z buforem - moim zdaniem nie wcześniej niż na Q2 2027 r.

To wpisuje się w szerszy trend, o którym pisaliśmy w analizie projektu PIT-11 od 2027 r. i przy projekcie OKI MF dotyczącym podatku Belki. Resort finansów ogłasza dużo, dowozi z opóźnieniem.

Więcej naszych analiz zmian podatkowych znajdziesz w kategorii podatki. Jeśli zastanawiasz się nad alternatywami podatkowymi dla nadwyżki - porównaj IKZE z drugim progiem PIT lub przeczytaj o nowych projektach akcyzowych Domańskiego.

Co dalej obserwować

Najbliższe punkty zwrotne: koniec konsultacji publicznych (czerwiec 2026 r.), ostateczny tekst po Komitecie Stałym RM (lipiec-sierpień 2026 r.), kolejne kroki implementacji ViDA (2028 i 2030 r.). Jeśli MF utrzyma harmonogram, eksporterzy dostaną oddech od papierologii już za osiem miesięcy. Jeśli pojawi się poślizg - kolejne miesiące walki z urzędami o uznanie alternatywnych dowodów wywozu poza UE i parę tysięcy złotych podatku zapłaconego od transakcji, które w innym państwie byłyby ze stawką zerową.

Przeczytaj też

Narzędzia do Twojej decyzji