Marta i jej mąż z dochodem gospodarstwa 19 000 zł netto miesięcznie stoją w tym roku przed prostym wyborem. Pełna wpłata na IKZE do limitu 10 407,60 zł w PIT 2025 to twarde 3 330 zł zwrotu podatku, gwarantowane przed 30 kwietnia. Podniesienie drugiego progu podatkowego z 120 do 140 tys. zł to w najlepszym wariancie 4 000 zł rocznie - ale na razie tylko projekt poselski bez zielonego światła Ministerstwa Finansów.

Stan na kwiecień 2026 - do złożenia PIT-37 i PIT-36 zostało sześć dni. Tyle czasu ma Marta z mężem, żeby ostatni raz przeanalizować, czy ten rok zamykają ze zwrotem z fiskusa, czy nie.

565 tysięcy Polaków z IKZE - skala, o której się nie mówi

Z danych Komisji Nadzoru Finansowego wynika, że aktywne konto IKZE ma dziś około 565 tys. Polaków. To o rząd wielkości mniej niż liczba podatników w drugim progu podatkowym (według MF to około 1,1 mln osób za 2024 rok). Innymi słowy - ponad połowa ludzi, którzy realnie mogliby wycisnąć z IKZE 32-procentowy zwrot, konto ma w szafie, a nie w PKO BP ani w Nationale-Nederlanden.

Rok 2025 był dla IKZE rekordowy pod względem wpływów - szacunki KNF mówią o blisko 1,8 mld zł wpłaconych do końca grudnia. Ale to wciąż tylko ułamek potencjału. Gdyby każdy z drugiego progu wykorzystał pełny limit, do systemu wpadłoby około 11,4 mld zł rocznie, a budżet zwróciłby z tego około 3,6 mld zł jako odliczenie od podatku. Dlatego Ministerstwo Finansów nie cierpi IKZE - to jedyna ulga, która przy skalowaniu faktycznie boli fiskusa.

Jak działa matematyka IKZE w drugim progu

IKZE to indywidualne konto emerytalne z odliczeniem od dochodu - wpłacasz, zmniejszasz podstawę opodatkowania, PIT się zmniejsza. Limit na 2025 rok dla osoby na etacie wynosi 10 407,60 zł (1,2-krotność prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia), a dla JDG 15 611,40 zł (1,8-krotność). Na 2026 rok limity rosną odpowiednio do 11 304 zł (UoP) i 16 956 zł (JDG) - wpłaty za 2026 odliczysz jednak dopiero w PIT składanym w 2027 roku.

Dla osoby z drugiego progu podatkowego (32%) pełna wpłata 10 407,60 zł oznacza:

  • Odliczenie od dochodu: 10 407,60 zł
  • Zwrot podatku: 10 407,60 × 32% = 3 330,43 zł
  • Efektywnie wkładasz 7 077 zł, a na IKZE masz 10 407 zł (32% kapitału od fiskusa)

To najwyższa stopa zwrotu z legalnej ulgi podatkowej dostępnej dla zwykłego etatowca w Polsce. Pod warunkiem, że kwota wpłynęła do końca grudnia 2025 - w PIT 2025 rozliczamy tylko to, co zostało wpłacone do 31 grudnia. Dla porównania ulga prorodzinna na trzecie dziecko daje 2 000 zł, a ulga termomodernizacyjna wymaga wydania kilkudziesięciu tysięcy, żeby dojść do podobnej kwoty zwrotu.

Podniesienie progu do 140 tys. - ile to realnie daje

Projekt poselski Polski 2050 zakłada przesunięcie drugiego progu z 120 000 zł do 140 000 zł dochodu rocznego. Jak pisaliśmy w analizie projektu, maksymalna korzyść to 20 000 zł × (32% - 12%) = 4 000 zł rocznie. Ale tylko dla osób z dochodem 140 000 zł i wyżej. Dla większości - mniej.

Dochód roczny brutto Korzyść z podniesienia progu Korzyść z IKZE (UoP, 32%)
125 000 zł 1 000 zł 3 330 zł
130 000 zł 2 000 zł 3 330 zł
140 000 zł 4 000 zł 3 330 zł
180 000 zł 4 000 zł 3 330 zł
250 000 zł 4 000 zł 3 330 zł

Dla osób zarabiających 120-140 tys. brutto rocznie IKZE wygrywa w cuglach. Dla tych 150+ tys. reforma progu daje tyle samo lub więcej. Kluczowe: IKZE jest gwarantem, reforma progu pozostaje hipotezą - Ministerstwo Finansów się sprzeciwia, a FOR i TEP ostrzegają, że to pozorna obniżka, bo przegrywa z klinem podatkowym w całości.

Klucz:

IKZE daje pewne 3 330 zł zwrotu już teraz. Próg 140 tys. to w najlepszym razie 4 000 zł, ale dopiero od PIT 2027, pod warunkiem że ustawa w ogóle przejdzie.

Moja ocena: IKZE bije podniesienie progu na cztery fronty

Uważam, że debata „IKZE czy wyższy próg" jest mylna w podstawie. To nie są alternatywy, tylko dwa różne mechanizmy, które można łączyć. Ale jeśli ktoś musi wybrać, gdzie skoncentrować planowanie finansowe w kwietniu 2026, IKZE wygrywa z kilku powodów.

Po pierwsze - pewność. IKZE jest w ustawie, limit znany, termin znany. Przesunięcie progu to projekt, który minister Domański już raz publicznie odrzucił jako sprzeczny z konstrukcją budżetu 2026. W najlepszym scenariuszu, gdyby ustawa weszła - co uważam za mało prawdopodobne przed wyborami prezydenckimi - realny zwrot dopiero w PIT 2027.

Po drugie - kapitał pracuje dalej. Wpłacona kwota jest Twoja (z zastrzeżeniem 10-procentowego zryczałtowanego podatku przy wypłacie po 65. roku życia). W przypadku progu to po prostu mniej podatku zapłacone - pieniądz zostaje w ręku, ale nie jest wydzielony na emeryturę i łatwo ginie w domowym budżecie.

Po trzecie - matematyka zysku realnego. 32% zwrotu dziś to 32% więcej kapitału startowego na inwestycje w IKZE. W horyzoncie 28 lat (osoba 37-letnia do emerytury 65) przy założeniu 6% rocznej stopy zwrotu, dodatkowe 3 330 zł zamienia się w około 17 200 zł. Taki efekt dźwigni nie istnieje w wariancie podniesienia progu.

Po czwarte - próg 140 tys. to reforma regresywna. Pisałem o tym wcześniej, ale powtórzę: największe korzyści wpłyną do osób zarabiających 200 tys. i więcej. Szczegółowa analiza kto zyska, a kto nie zobaczy złotówki pokazuje, że mediana polskich etatowców dostanie kilkaset złotych rocznie. IKZE w tym samym momencie daje 3 330 zł, bez warunku wstępnego w postaci poziomu dochodu w drugim progu.

Co to oznacza dla Ciebie

Jeśli jesteś Martą - para 2 dzieci, dochód gospodarstwa 19k netto miesięcznie, 85k na koncie, nadwyżka 2 500 zł miesięcznie i 580 tys. salda kredytu hipotecznego - matematyka wygląda konkretnie.

Scenariusz 1: pełne IKZE Twoje i męża w 2025

  • Wpłata 10 407,60 × 2 = 20 815 zł
  • Zwrot PIT (zakładając, że oboje w 2. progu): 6 661 zł
  • Z 85 tys. oszczędności zostaje 64 185 zł + zwrot w maju = 70 846 zł
  • Z nadwyżki 2 500 zł miesięcznie dalej idziesz na swój plan (30 000 zł rocznie)

Scenariusz 2: nie korzystasz z IKZE, czekasz na próg

  • Oszczędności zostają 85 tys. na koncie oszczędnościowym (4,5% = 3 825 zł brutto rocznie, po Belce 3 098 zł)
  • Zero zwrotu podatku w PIT 2025
  • W scenariuszu „próg przejdzie" dostajesz w PIT 2027 maksymalnie 4 000 zł (jeśli dochód 140 tys.), realnie 1-2 tys. zł

Różnica w PIT 2025: 6 661 zł zwrotu vs 0 zł. W perspektywie 10 lat regularnego wpłacania do IKZE (jeśli oboje będziecie kontynuować) to minimum 66 tys. zł zwrotów plus efekt procentu składanego na ulokowanym kapitale. Moim zdaniem nawet jeśli próg przejdzie, to nie zbije tej matematyki.

Jeśli zastanawiasz się, czy IKZE wpłynie na decyzję o nadpłacie kredytu, policz alokację w Decyzjomacie Nadpłata - IKZE i nadpłata to nie konkurenci, tylko dwa oddzielne kubełki w domowym budżecie. Szczegółową analizę alternatyw znajdziesz w porównaniu nadpłaty z ETF-em, gdzie rozkładam matematykę na czynniki pierwsze. Swoje indywidualne okno policzysz w kalkulatorze IKE/IKZE - wpisujesz dochód, próg, planowaną wpłatę, dostajesz netto zwrotu.

Co to zmienia dla JDG - wariant przedsiębiorcy

Jeśli prowadzisz jednoosobową działalność na podatku liniowym 19%, limit IKZE jest wyższy - 15 611,40 zł w 2025. Ale zwrot liczony jest od 19%, więc realnie dostajesz 2 966 zł. Niższy niż dla etatowca z drugiego progu, ale limit większy - w IKZE ląduje więcej kapitału, który pracuje na emeryturę.

Dla freelancerki z fakturowaniem 22 tys. miesięcznie to szczególnie istotne, bo nowa składka zdrowotna dla JDG i tak zabiera znaczną część. IKZE jest jedną z niewielu realnych ulg dostępnych dla liniowca. Jeśli planujesz kredyt hipoteczny w ciągu 1-2 lat, kwoty na IKZE nie obciążają zdolności kredytowej - konto jest aktywem, nie zobowiązaniem. Przed decyzją porównaj indywidualne scenariusze w Decyzjomacie Hipotecznym i zobacz, jaki poziom oszczędności ma sens w kontekście planowanej transakcji.

Co dalej - kalendarz decyzji

Do 30 kwietnia 2026 - termin PIT-37 i PIT-36. Jeśli wpłata na IKZE miała miejsce do 31 grudnia 2025, odliczenie wpisujesz w PIT/O. Bez załącznika nie zrobisz odliczenia, nawet jeśli wpłata była zaksięgowana.

Do końca grudnia 2026 - termin na IKZE 2026 (nowe limity: 11 304 zł UoP, 16 956 zł JDG). Nie odkładaj na grudzień. W praktyce TFI i banki potrzebują 2-3 dni roboczych na zaksięgowanie, a 31 grudnia to zwykle dzień roboczy z ograniczonym działaniem back-office.

Projekt progu 140 tys. - na dziś (kwiecień 2026) nie ma daty czytania w Sejmie. MF podtrzymuje sprzeciw. Sam projekt jest dostępny w wersji poselskiej, którą rozbieraliśmy wcześniej. Przy obecnym układzie sił w koalicji uważam szanse na uchwalenie w 2026 za poniżej 30%.

„Podniesienie drugiego progu bez równoległej reformy klina podatkowego to prezent dla najlepiej zarabiających i stracone wpływy dla budżetu." - Forum Obywatelskiego Rozwoju, komunikat z kwietnia 2026

Jeśli dopiero zabierasz się za PIT 2025 i chcesz mieć pewność, że nie pominiesz żadnej ulgi, przejrzyj zestawienie najczęstszych błędów w rozliczeniu - jedna pominięta ulga kosztuje rodzinę średnio 2 224 zł. Więcej analiz podatkowych czeka w kategorii podatki. A jeśli rozważasz, gdzie ulokować pozostałą gotówkę po IKZE, porównaj stawki w rankingu kont oszczędnościowych - różnice między bankami sięgają dziś 2 punktów procentowych.

Przeczytaj też

Narzędzia do Twojej decyzji