Jak liczymy werdykt Decyzjomatu Nadpłaty

1. Effective spread - serce decyzji

Kluczowa liczba, którą porównujemy: różnica między zwrotem z inwestycji po podatku Belki (19%) a oprocentowaniem Twojego kredytu.

effectiveSpread = (zwrot_inwestycji × 0,81) − stopa_kredytu

Progi:

• +1,5 pp lub więcej Inwestycja wyraźnie wygrywa (werdykt INWESTUJ lub IKE-IKZE)
• Między −0,5 a +1,5 pp Strefa niepewności (werdykt PODZIEL)
• Poniżej −0,5 pp Kredyt zjada zwrot (werdykt NADPŁAĆ)

2. IKE i IKZE - strukturalna przewaga

IKZE daje natychmiastową ulgę PIT w zeznaniu rocznym - kwotę wpłaconą odliczasz od podstawy opodatkowania. Efekt jest procentowo równy Twojej stawce PIT (12%, 19% lub 32%).

ulga_IKZE = wpłata × stawka_PIT

IKE nie daje ulgi wpłatowej, ale zwalnia zyski z podatku Belki (19%) przy wypłacie po 60 roku życia. W horyzoncie 30 lat to strukturalna oszczędność około 1/5 wartości portfela.

Limity 2026:

• IKE: 28 260 zł (3× prognozowane średnie wynagrodzenie 9 420 zł)
• IKZE standard: 11 304 zł (1,2× średnie wynagrodzenie)
• IKZE samozatrudnieni (JDG): 16 956 zł (1,8× średnie wynagrodzenie)

3. Poduszka bezpieczeństwa - zawsze pierwsza

Bez wystarczającego bufora każda decyzja finansowa jest za ryzykowna. Minimalny bufor to 3 miesiące Twoich łącznych kosztów (rata kredytu + stałe wydatki). Rekomendowany to 6 miesięcy.

poduszka_min = (rata + koszty_stałe) × 3
poduszka_rekom = (rata + koszty_stałe) × (6 + modyfikatory)

Modyfikatory zwiększające rekomendowaną poduszkę:

• Brak ubezpieczenia od utraty pracy: +1 miesiąc
• Staż w pracy poniżej 6 miesięcy: +2 miesiące

Jeśli aktualne oszczędności są poniżej minimum - werdykt zawsze PODUSZKA, bez wyjątków. Nie ma matematycznego argumentu za inwestowaniem czy nadpłacaniem, gdy jedna choroba lub utrata pracy oznacza kredyt konsumpcyjny.

4. Horyzont - tolerancja wahań rynku

Akcje są najbardziej opłacalną formą inwestycji w długim horyzoncie, ale na krótkim są bardziej zmienne niż kredyt. Nasze progi:

• Mniej niż 5 lat - rynki akcji zbyt zmienne, faworyzujemy nadpłatę lub EDO
• 5-10 lat - akceptowalne dla ETF, ale konserwatywnie
• 10+ lat - historycznie ETF globalny zawsze bił inflację i kredyt

Historyczne dane: od 1957 roku S&P 500 w każdym 15-letnim oknie dał dodatni zwrot realny. 30-letnie okno - zawsze powyżej inflacji + 5 pp.

5. Pięć werdyktów

6. Hard overrides - sytuacje bezdyskusyjne

• UoP 32% + wolny limit IKZE > 80%: wymuszamy IKE-IKZE. Zwrot 32% ulgi PIT jest niepodważalny - to darmowa gotówka z urzędu.
• Cel "wcześniejsza spłata kredytu" + IKZE wyczerpane: NADPŁAĆ. Skoro user świadomie chce pozbyć się długu, a ulga podatkowa już nie ma miejsca - matematyka przestaje być głównym argumentem.
• Bufor poniżej 3× (rata + koszty): PODUSZKA. Bez wyjątków.

7. Źródła danych

• S&P 500 10,5% rocznie: średnia 1957-2025 z dywidendami, źródło Yardeni Research.
• NASDAQ 13% rocznie: NASDAQ-100 średnia 1985-2025, źródło S&P Global.
• EDO 5,6% 1. rok: Ministerstwo Finansów, emisja 2026.
• EDO następne lata: inflacja + 2,0 pp, wg warunków emisji MF.
• Belka 19%: art. 30a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
• Limity IKE/IKZE 2026: Dz.U. - prognozowane średnie wynagrodzenie 9 420 zł.
• Stawki PIT: 12% (do 120 tys.), 32% (powyżej), 19% (liniowy JDG).