Analiza techniczna - podstawy czytania wykresów giełdowych

Zrozum, jak psychologia tłumu odzwierciedla się na wykresie cenowym - bez magii i świętych formacji.

Przez pierwsze lata inwestowania szydziłem z analizy technicznej. Kreski, formacje, świeczki - wyglądało to jak astrologia dla dorosłych. Potem w 2015 roku przegapiłem bessę na CCC (minus 65% w 18 miesięcy) mimo że wszystkie sygnały były na wykresie: złamane wsparcie, spadające MA200, pęknięcie struktury. Dzisiaj używam analizy technicznej jako filtra czasu wejścia i wyjścia. Analiza fundamentalna odpowiada na pytanie CO kupić, techniczna na pytanie KIEDY kupić.

Ten rozdział to uczciwe wprowadzenie. Powiem, co działa (trend, wsparcie, opór, wolumen), co jest kontrowersyjne (formacje, Fibonacci) i co jest guslami (fale Elliotta, cycles). Chcę dać Ci narzędzia, które profesjonalne desk tradingowe rzeczywiście stosują - nie sekrety milionerów z YouTube.

Filozofia analizy technicznej

Analiza techniczna opiera się na trzech założeniach sformułowanych przez Charlesa Dow w 1900 roku (i potwierdzonych przez kolejne pokolenia praktyków):

1. Cena dyskontuje wszystko - fundamenty, psychologia, plotki, informacje insiderów. Wszystko już jest w cenie.
2. Cena porusza się w trendach - wzrostowym, spadkowym lub bocznym. Trend trwa aż sygnał nie zmiany.
3. Historia się powtarza - zachowania rynków wynikają z psychologii ludzkiej, która się nie zmienia.

Akademia nie jest przekonana. Hipoteza efektywnego rynku (EMH, Fama 1965) mówi, że wszystkie informacje są w cenie, więc żadna analiza nie daje przewagi. Random walk theory (Malkiel) wskazuje, że ruchy cen są nieprzewidywalne. Empirycznie jednak - trend i momentum są jedynymi dobrze udokumentowanymi anomaliami giełdy (Jegadeesh & Titman 1993). Co akademicy tłumaczą behawioralnie - ludzie podążają za tłumem.

Trend - pierwszy i najważniejszy sygnał

"The trend is your friend, until the bend at the end". Trend wzrostowy to seria coraz wyższych szczytów i coraz wyższych dolków. Trend spadkowy odwrotnie. Trend boczny to kanał. Pierwsze pytanie, które zadaję patrząc na wykres: jaki trend?

Prosta zasada: w trendzie wzrostowym kupujemy korekty (buy the dip). W trendzie spadkowym sprzedajemy odbicia (sell the rip). W trendzie bocznym albo gramy oscylacyjnie, albo stoimy z boku. Pomyłka z trendem to najczęstszy błąd początkującego: "akcja tak spadła, że musi odbić" - tak, ale najpierw może spaść o kolejne 50%.

Wsparcie i opór

Wsparcie to poziom cenowy, przy którym historycznie pojawiały się kupujący (cena się odbijała). Opór to poziom, przy którym pojawiali się sprzedający (cena się zatrzymywała). To psychologia - inwestorzy pamiętają poprzednie ekstrema i podejmują decyzje wokół nich.

Kluczowa zasada: gdy wsparcie zostaje przebite w dół, staje się oporem. I odwrotnie - gdy opór zostaje przebity w górę, staje się wsparciem. Zjawisko nazywa się polaryzacją. Jest jedną z najbardziej niezawodnych prawidłowości AT.

Wolumen - potwierdzenie narracji

Wolumen to liczba akcji, które zmieniły właściciela w danym okresie. Jest to "dowód" cenowy. Ruch ceny bez wolumenu jest podejrzany. Ruch z rosnącym wolumenem - potwierdzony.

• Wzrost ceny z rosnącym wolumenem - zdrowy trend wzrostowy
• Wzrost ceny z malejącym wolumenem - ostatnie tchnienie, prawdopodobna korekta
• Spadek ceny z rosnącym wolumenem - panika, silny trend spadkowy
• Spadek ceny z malejącym wolumenem - wyczerpanie sprzedających, prawdopodobne odbicie

W Polsce GPW ma często problem niskiej płynności w małych spółkach (mid-cap i small-cap), co robi wolumen mało wiarygodnym. W spółkach WIG20 i na indeksach wolumen działa jak należy.

Timeframe - na jakiej świeczce patrzeć

Ten sam wykres wygląda różnie na 1-minutowej świeczce i na miesięcznej. Im dłuższy timeframe, tym bardziej wiarygodne sygnały, ale rzadsze okazje. Im krótszy, tym więcej sygnałów, ale też więcej szumu i fałszywych alarmów.

Dla inwestora zorientowanego na budowę majątku rekomenduję timeframe tygodniowy i dzienny. Niższe timeframy to już trading, który wymaga znacznego nakładu czasu i statystycznie większość traderów traci pieniądze (konsekwentnie publikowane statystyki domów maklerskich wskazują 70-80% retail traderów na minusie w CFD).

Stóp loss i position sizing

Absolutnie najważniejsza umiejętność tradera. Nie wygrasz na każdej pozycji. Zadaniem stóp lossa jest ograniczenie strat, aby jedna zła decyzja nie zniszczyła portfela. Większość profesjonalistów trzyma się zasady 1-2% kapitału na jedną pozycję.

Fundamentalna czy techniczna

Najlepsi traderzy i inwestorzy łączą obie. Michael Burry (Big Short) patrzył fundamentalnie na subprime mortgages, ale timing pozycji kalibrował technicznie. Paul Tudor Jones używa AT do timingu, ale sektor i kierunek wybiera fundamentalnie. Buffett ignoruje AT - ale on ma horyzont 30-letni i skalę kapitału, która sprawia, że timing nie ma znaczenia.

Moje osobiste podejście: analiza fundamentalna wybiera spółkę (kiedy P/E tanie, ROE stabilne, branża zdrowa), analiza techniczna decyduje o timingu (kupuję w trendzie wzrostowym przy wsparciu, nie w trendzie spadkowym). Obie są jak skalpel i młotek - osobno mają zastosowania, razem dają najlepszy efekt.

Dalsze kroki

Trend i wsparcie to fundament AT. W kolejnych rozdziałach - świeczki i formacje oraz wskaźniki techniczne (MA, RSI, MACD) - dodajemy kolejne warstwy. Pamiętaj jednak, że proste narzędzia dobrze opanowane dają lepsze wyniki niż 20 wskaźników użytych przypadkowo.

Jeżeli wybór pojedynczych spółek nie jest dla Ciebie, a wolisz spokojne budowanie majątku - sprawdź ETF jako pasywną strategię. Do pasywnego inwestowania AT praktycznie nie jest potrzebna. A na podstawy asset allocation przechodzimy w kolejnym rozdziale intermediate.

Najczęstsze pytania