BLIK 2026: 756 mln transakcji kwartalnie, a Polacy trzymają 468 mld zł w gotówce

Polska weszła w 2026 r. w stan, w którym rekord płatności bezgotówkowych spotyka się z rekordem gotówki w obiegu. Polski Standard Płatności podał w komunikacie z 16 kwietnia 2026 r., że BLIK przerobił 756 mln transakcji o wartości 117,3 mld zł w pierwszym kwartale, a Narodowy Bank Polski (NBP) raportuje równolegle 468 mld zł gotówki na rękach Polaków (dane NBP, marzec 2026). Moim zdaniem to paradoks, którego nie rozwiązują nagłówki o 'cashless Poland' - mówi on więcej o nieufności do systemu niż o przywiązaniu do banknotu.

Ile transakcji BLIK przerobił w I kwartale 2026 r. i kto z niego korzysta?

BLIK (system mobilnych płatności Polskiego Standardu Płatności) zrealizował 756 mln transakcji o wartości 117,3 mld zł w I kwartale 2026 r. (komunikat operatora z 16 kwietnia 2026 r.), co oznacza wzrost o 14% rok do roku w liczbie operacji i 19% w wartości. System był używany średnio 8,4 mln razy dziennie. Łączna liczba aktywnych użytkowników wynosi 21,1 mln, a zarejestrowanych aplikacji jest już 35,5 mln. To więcej niż liczba dorosłych Polaków, co oznacza, że istotna część posiadaczy ma BLIK w aplikacji więcej niż jednego banku.

Największym motorem wzrostu pozostaje e-commerce. Płatności w sklepach internetowych odpowiadają za 50,1% wszystkich operacji BLIK - 378,8 mln transakcji o wartości 60,7 mld zł w I kwartale 2026 r., czyli wzrost o 16% w liczbie i 23% w wartości rdr. P2P (peer-to-peer, przelewy na numer telefonu) zgromadziło 20,3 mln zarejestrowanych numerów i 185,9 mln transferów o wartości 31,8 mld zł w samym Q1.

Z badania NBP 'Zwyczaje płatnicze Polaków' (Warszawa, październik 2024 r.) wynika dodatkowy kontekst: 49,5% respondentów deklarowało korzystanie z BLIK-a w ciągu ostatnich 12 miesięcy - dwukrotnie więcej niż w 2020 r. (23,9%). Karty pokrywają 86,5% deklarowanego użycia, a 97,5% transakcji bezgotówkowych w II kwartale 2024 r. było zbliżeniowych. Polska zajmuje pierwsze miejsce na świecie pod tym wskaźnikiem.

Dlaczego Polacy trzymają 468 mld zł gotówki przy rekordach BLIK-a?

Wartość gotówki w obiegu wzrosła o 8,39 mld zł miesięcznie (+1,8%) w marcu 2026 r., osiągając pułap 468 mld zł (dane NBP). Jednocześnie te same osoby, które trzymają banknoty, robią 8,4 mln transakcji BLIK dziennie. To nie jest sprzeczność, to dwa różne rachunki - banknot w szufladzie nie jest 'płatnością', jest 'rezerwą'.

Powiem wprost: trzymanie 468 mld zł w gotówce przy inflacji CPI (Consumer Price Index, indeks cen konsumpcyjnych) 3-4% rocznie to mechaniczna strata ok. 14-19 mld zł siły nabywczej rocznie - oszacujesz to dokładnie w kalkulatorze inflacji. Polacy traktują dziś gotówkę jak antystresową poduszkę po pandemii, po blackoucie na Półwyspie Iberyjskim z kwietnia 2025 r. i po doniesieniach o cyberatakach na bankowość europejską. Banknot 200 zł leżący w skarpetce daje psychologiczne poczucie kontroli, którego cyfrowy zapis na koncie nie daje. To ten sam mechanizm, który po wybuchu wojny w Ukrainie w lutym 2022 r. opróżnił bankomaty w ciągu kilkunastu godzin.

Drugi powód jest mniej romantyczny. W badaniu NBP gotówka nadal stanowi 40,2% liczby transakcji i 28,1% ich wartości, a 96,9% Polaków użyło jej choć raz w ciągu ostatnich 12 miesięcy. Dominuje przy małych płatnościach (do 20 zł), prezentach okolicznościowych, fryzjerze, kościelnej tacy i rozliczeniach między sąsiadami. Te transakcje są 'niewidoczne' dla statystyk BLIK i kart, ale generują stały popyt na fizyczny banknot.

Co pokazuje strefa euro o przyszłości polskiego portfela?

Europejski Bank Centralny (EBC) opublikował w grudniu 2024 r. raport SPACE (Study on the Payment Attitudes of Consumers in the Euro Area), który daje Polsce dwuletni podgląd przyszłości. Gotówka odpowiada za 52% liczby transakcji w POS (Point of Sale, terminale w sklepach) w strefie euro - spadek z 59% w 2022 r. i 72% w 2019 r. (EBC, strategia gotówkowa). W ujęciu wartościowym karty mają 45% (spadek z 46%), gotówka 39% (spadek z 42%), a aplikacje mobilne 7% (wzrost z 4%).

Tempo cyfryzacji jest mocno regionalne. Na Malcie 67% transakcji w POS to nadal gotówka, w Słowenii, Austrii i we Włoszech udział przekracza 60%. Z drugiej strony Finlandia i Holandia spadły poniżej 30%. Polska, gdyby porównywać tylko transakcje w POS, plasuje się bliżej krajów nordyckich - i to bez waluty euro, bez europejskiej dyrektywy 'cash everywhere' i bez krajowej Lex Eurogotówka.

Najważniejszy dla mnie sygnał z raportu EBC to inny wskaźnik: 62% konsumentów w strefie euro chce zachować wybór między gotówką a innymi metodami płatności, w górę z 60% w 2022 r. Christine Lagarde, prezes EBC, w wypowiedzi dla TVN24 Biznes (2024 r.) powtórzyła stanowisko banku: "Gotówka będzie dalej dostępna". To nie sentyment, to deklaracja polityki. Eurosystem buduje cyfrowe euro jako uzupełnienie, nie zastępstwo banknotu. Adam Glapiński, prezes NBP, w komunikatach po posiedzeniach RPP (Rada Polityki Pieniężnej) konsekwentnie podkreśla rolę gotówki jako gwaranta stabilności systemu płatniczego.

Wpływ na codzienny portfel przy 19 tys. zł dochodu gospodarstwa

Jeśli Twoje gospodarstwo zarabia 19 tys. zł netto, masz kredyt hipoteczny 580 tys. zł, ratę 3 200 zł i nadwyżkę 2 500 zł miesięcznie - typowy układ codziennych płatności wygląda dziś tak: ok. 60-70% wydatków idzie przez kartę zbliżeniową w sklepach i BLIK w e-commerce, 20-30% przez przelewy (czynsz, prąd, internet, raty), reszta to gotówka na drobne wydatki, opiekunkę, prezenty i rozliczenia ze szkołą. Trzymanie 5-10 tys. zł w gotówce 'na czarną godzinę' jest rozsądne. Trzymanie więcej kosztuje konkretnie.

Przy 85 tys. zł oszczędności scenariusz wygląda tak: jeśli odłożysz 10 tys. zł w skrytce w domu, a 75 tys. zł zostanie na zwykłym koncie osobistym z oprocentowaniem 0,1% - tracisz przez 12 miesięcy ok. 3 100 zł realnej siły nabywczej (inflacja CPI 3,1% wg GUS (Główny Urząd Statystyczny) z maja 2026 r. minus zerowy zwrot). Ta sama kwota na koncie oszczędnościowym z 5% rocznie da Ci 3 750 zł brutto (3 037 zł netto po podatku Belki). Różnica miesięcznie to spore zakupy spożywcze, w skali roku weekend z dziećmi. Sprawdź swój scenariusz w Decyzjomacie Nadpłata lub porównaj rachunki w Decyzjomacie Lokata-Konto.

Drugi aspekt to bezpieczeństwo BLIK i karty. Polski Standard Płatności w komunikacie z kwietnia 2026 r. potwierdził, że poziom skutecznych ataków na BLIK utrzymuje się poniżej 0,005% wszystkich transakcji. Karty zbliżeniowe mają limit 100 zł bez PIN, ale aplikacje bankowe pozwalają go zwiększyć lub zlikwidować w 30 sekund. Większe ryzyko niż 'ktoś zeskanuje kartę w tramwaju' stanowi phishing - opisaliśmy to w analizie blokad kont za podejrzane przelewy oraz w materiale o fałszywych e-mailach po rebrandingu Erste.

Komentarz redakcji: gotówka jako rezerwa, nie metoda płatności

468 mld zł trzymanej gotówki (NBP, marzec 2026 r.) przy 117,3 mld zł kwartalnego obrotu BLIK-a (komunikat operatora z 16 kwietnia 2026 r.) mówi jasno: Polacy używają cyfrowych płatności do codziennego życia, a fizycznego banknotu do zabezpieczenia. To racjonalna reakcja po dekadzie szoków - pandemii, wojny u granic, blackoutu na Półwyspie Iberyjskim w kwietniu 2025 r., niemieckich kolejek do bankomatów po incydentach w infrastrukturze bankowej. Sceptycyzm wobec totalnej cyfryzacji to nie archaiczne przywiązanie do papieru, to forma zarządzania ryzykiem.

Sprawdziliśmy szerszy kontekst: aktywa finansowe polskich gospodarstw domowych przekroczyły 3,9 bln zł na koniec IV kwartału 2025 r., z czego ok. 48,6% to depozyty i gotówka. Innymi słowy, prawie połowa narodowego oszczędzania siedzi w instrumentach, które realnie tracą do inflacji. Im dłużej WIBOR i stopa referencyjna NBP będą się obniżać, tym ta strata będzie większa.

Moja prognoza na lata 2026-2027: BLIK przekroczy 3,5 mld transakcji rocznie, gotówka w obiegu pozostanie powyżej 460 mld zł, a różnica między cyfrowym przepływem a fizyczną rezerwą będzie się powiększać. To nie koniec gotówki. To jej redefinicja - z narzędzia płatności do instrumentu psychologicznej rezerwy. Politykę pieniężną i nadzór nad systemem płatniczym (NBP, KNF - Komisja Nadzoru Finansowego) czeka pytanie, czy w tej nowej roli gotówka wymaga ochrony prawnej, jak w Niemczech czy Austrii.

Więcej analiz finwire.pl o płatnościach i oszczędzaniu znajdziesz w hubie kategorii Finanse lub w rankingu kont osobistych.

Narzędzia do Twojej decyzji

• Decyzjomat Nadpłata - oszczędzać czy nadpłacać
• Ranking lokat
• Ranking kont oszczędnościowych
• Kalkulator procentu składanego
• Kalkulator inflacji