Księgi elektroniczne 2026: MF zwalnia z JPK_ST_KR środków trwałych za lata 2026-2028 - kto realnie zyska?

Ministerstwo Finansów i Gospodarki opublikowało w Rządowym Centrum Legislacji projekt rozporządzenia (sporządzony 10 sierpnia 2026 r.), który czasowo zwalnia podatników z prowadzenia przy użyciu programów komputerowych i przesyłania ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych w strukturze JPK_ST_KR. Zwolnienie obejmie lata podatkowe i obrotowe rozpoczynające się po 31 grudnia 2025 r., a przed 1 stycznia 2029 r., czyli w praktyce roczniki 2026, 2027 i 2028 (stan na sierpień 2026 r., projekt MF). To już drugie odroczenie tego obowiązku - pierwsze wprowadziło rozporządzenie Ministra Finansów z 13 grudnia 2024 r., które przesunęło raportowanie JPK_ST_KR o rok.

Kogo obejmuje zwolnienie z JPK_ST_KR w 2026 roku?

Zwolnienie z JPK_ST_KR dotyczy podatników CIT, spółek niebędących osobami prawnymi oraz podatników PIT prowadzących księgi rachunkowe, którzy przesyłają pliki JPK_V7M (miesięczna ewidencja VAT). Za lata 2026-2028 nie będą musieli ani prowadzić ewidencji środków trwałych w dedykowanym programie w formacie JPK, ani wysyłać jej do urzędu skarbowego. Projekt z 10 sierpnia 2026 r. obejmuje więc dwa powiązane obowiązki naraz.

JPK_ST_KR (Jednolity Plik Kontrolny - Środki Trwałe do ksiąg rachunkowych) to jedna z nowych struktur, które miały uzupełnić raportowanie JPK_KR_PD (księgi rachunkowe dla celów podatku dochodowego). Zawiera szczegółowe dane o każdym środku trwałym: datę nabycia, wartość początkową, stawkę i metodę amortyzacji, numer dowodu księgowego. To właśnie odtworzenie tych danych historycznych dla całego majątku firmy okazało się najtrudniejszym elementem reformy.

Samo odroczenie wysyłki nie oznacza jednak, że dane o środkach trwałych znikają. Krajowa Administracja Skarbowa podtrzymuje, że ewidencję trzeba prowadzić zgodnie z wymogami struktury od 1 stycznia 2025 r. - odroczono raportowanie, nie samo gromadzenie danych (wg KAS, 2026 r.).

Co dokładnie zmienia się od 2026 r. w księgach elektronicznych?

Od 1 stycznia 2026 r. obowiązek prowadzenia ksiąg i ewidencji wyłącznie w formie elektronicznej objął większość podatników PIT i CIT zobowiązanych do przesyłania JPK_V7M. Dotyczy to zarówno pełnej księgowości (księgi rachunkowe, struktura JPK_KR_PD), podatkowej księgi przychodów i rozchodów (KPiR, struktura JPK_PIT), jak i ewidencji przychodów ryczałtowców (JPK_EWP). Papierowa księgowość dla tej grupy przestała być dopuszczalna.

Harmonogram jest trzystopniowy. JPK_CIT dla największych podatników i podatkowych grup kapitałowych ruszył 1 stycznia 2025 r. Od 1 stycznia 2026 r. weszła większość podatników PIT i CIT wysyłających JPK_V7M. Pozostali dołączą od 2027 r., a podmioty niewysyłające JPK_VAT albo rozliczające VAT kwartalnie - dopiero od 2028 r. (wg Ministerstwa Finansów, harmonogram 2026 r.).

Same terminy przesyłania są odległe. JPK_CIT składa się w ciągu 7 miesięcy po zakończeniu roku podatkowego lub obrotowego, a JPK_PIT za 2026 r. trafi do fiskusa dopiero razem z zeznaniem rocznym - pierwszy raz do końca kwietnia 2027 r. To dlatego wielu przedsiębiorców w ogóle nie odczuło jeszcze zmiany: obowiązek istnieje, ale pierwsza faktyczna wysyłka danych za 2026 r. jest przed nami.

Czy ryczałtowcy naprawdę zyskują na tej uldze?

Ryczałtowcy zyskują mniej, niż sugerują nagłówki, bo JPK_ST_KR dotyczy podmiotów prowadzących księgi rachunkowe i ewidencję środków trwałych, a nie samej ewidencji przychodów. Osoba na ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych prowadzi JPK_EWP i - jeśli ma majątek firmowy - wykaz środków trwałych, więc odroczenie raportowania środków trwałych ją odciąża, ale nie zdejmuje obowiązku prowadzenia ewidencji elektronicznie.

Realna ulga dla najmniejszych jest gdzie indziej. Projekt i przepisy wykonawcze wyłączają z obowiązku prowadzenia KPiR w formie elektronicznej m.in. osoby prowadzące działalność na podstawie umów agencyjnych oraz duchownych, którzy zrezygnowali z opodatkowania ryczałtem. To wąska grupa, ale dla niej zmiana jest jednoznacznie korzystna.

„Struktury JPK_KR_PD i JPK_ST_KR to najgłębsza od lat zmiana w sposobie prowadzenia ewidencji, a przygotowanie danych o środkach trwałych jest najbardziej czasochłonnym elementem całej reformy” - parafraza stanowiska dr Eweliny Skwierczyńskiej, doradcy podatkowego (materiał Izby Podatkowej, listopad 2025 r.).

Zgodnie z uzasadnieniem projektu Ministerstwa Finansów z 10 sierpnia 2026 r., jednym z powodów zwolnienia jest „powszechne nieprzygotowanie dostawców oprogramowania” do zapewnienia podatnikom możliwości poprawnego wypełnienia obowiązku. Powiem wprost: gdy resort sam przyznaje, że rynek oprogramowania nie nadąża, trudno ten obowiązek egzekwować od jednoosobowej firmy, która kupuje gotowy program księgowy z półki.

Ile realnie kosztuje Cię to jako przedsiębiorcę na KPiR?

Dla jednoosobowej działalności na podatku liniowym 19%, fakturującej ok. 22 tys. zł miesięcznie i prowadzącej KPiR, projekt z 10 sierpnia 2026 r. oznacza jedno: masz mniej pilnej pracy z majątkiem trwałym. Jeśli w firmie masz środki trwałe powyżej progu 10 000 zł (np. sprzęt komputerowy, który amortyzujesz zamiast rozliczyć jednorazowo w kosztach), nie musisz za lata 2026-2028 przygotowywać ich w formacie JPK_ST_KR ani wysyłać do urzędu.

Co to zmienia w Twoim rozliczeniu praktycznie? Program księgowy nadal prowadzi KPiR elektronicznie - tego nie unikniesz. Ale odpada konieczność ręcznego uzupełniania danych o dacie nabycia, dowodzie księgowym i metodzie amortyzacji dla każdego środka trwałego w nowej strukturze. Przy portfelu kilku pozycji majątkowych to oszczędność godzin pracy księgowej rocznie, a często kilkuset złotych na dodatkowej usłudze biura rachunkowego.

Zanim jednak odetchniesz - odroczenie działa tylko do rozliczenia za 2028 r. Jeśli planujesz w tym czasie większe zakupy inwestycyjne albo hipotekę i budujesz historię dochodu, warto trzymać ewidencję środków trwałych w porządku od początku. Formę opodatkowania i realne obciążenie policzysz w kalkulatorze formy opodatkowania, a wysokość danin porównasz w kalkulatorze składek ZUS. Jeśli odkładasz nadwyżkę z faktur, sprawdź w Decyzjomacie Nadpłata, czy lepiej ją inwestować, czy spłacać zobowiązania.

Moja ocena - odroczenie to nie to samo co odwołanie

Zwolnienie z JPK_ST_KR za lata 2026-2028 to racjonalny ruch resortu, ale nazywanie go „ulgą dla tysięcy przedsiębiorców” jest moim zdaniem naciągane, bo obowiązek nie znika, tylko przesuwa się o trzy roczniki. Fiskus dostaje czas na dopracowanie schem i walidatorów, dostawcy oprogramowania - na aktualizacje, a podatnicy unikają kar za błędy w strukturze, której nikt jeszcze nie umiał poprawnie wygenerować.

Problem w tym, że taka polityka odraczania obowiązku rok po roku (najpierw rozporządzenie z 13 grudnia 2024 r., teraz projekt z sierpnia 2026 r.) tworzy niepewność. Firma nie wie, czy inwestować w moduł do środków trwałych teraz, czy czekać do 2029 r. To budzi mój sceptycyzm wobec sposobu wdrażania całej reformy JPK dla podatku dochodowego - kierunek jest słuszny, ale wykonanie przypomina ciągłe przesuwanie terminu, zamiast jednego dobrze przygotowanego startu.

Moja prognoza: skoro resort odracza raportowanie środków trwałych aż do rozliczeń za 2028 r., realną falę wdrożeń zobaczymy dopiero w 2028 i 2029 r., a nie teraz. Podobny scenariusz przerabialiśmy przy KSeF, co opisywaliśmy w analizie problemów Aplikacji Podatnika KSeF 2.0. Kto potraktuje odroczenie jako zaproszenie do bezczynności, ten w 2029 r. będzie odtwarzał dane o majątku firmy wstecz - a to najgorszy moment na porządki. Więcej analiz finwire.pl znajdziesz w hubie kategorii podatki.

Jeśli obok działalności planujesz kredyt mieszkaniowy i budujesz zdolność, uporządkowana księgowość elektroniczna działa na Twoją korzyść w banku - swój scenariusz sprawdzisz w Decyzjomacie Hipotecznym. O tym, jak księgi elektroniczne wpisują się w szerszą cyfryzację skarbówki, pisaliśmy przy aktualizacji e-Urzędu Skarbowego 2.0 oraz w kontekście deregulacji podatków w projekcie UD196.

FAQ

Od kiedy trzeba prowadzić księgi w formie elektronicznej?

1 stycznia 2026 r. to data, od której większość podatników PIT i CIT wysyłających JPK_V7M musi prowadzić księgi i ewidencje wyłącznie elektronicznie. Papierowa KPiR, księgi rachunkowe i ewidencja przychodów ryczałtowców przestały być dla tej grupy dopuszczalne. Pozostali podatnicy wejdą w obowiązek od 2027 r., a niewysyłający JPK_VAT lub rozliczający go kwartalnie - od 2028 r.

Czego dokładnie dotyczy zwolnienie z JPK_ST_KR?

Dwóch obowiązków naraz: prowadzenia ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych przy użyciu programów komputerowych w formacie JPK oraz przesyłania tych danych do urzędu skarbowego. Projekt Ministerstwa Finansów z 10 sierpnia 2026 r. obejmuje lata podatkowe i obrotowe rozpoczynające się po 31 grudnia 2025 r., a przed 1 stycznia 2029 r., czyli roczniki 2026, 2027 i 2028.

Czy ryczałtowiec musi wysyłać JPK środków trwałych?

Ryczałtowiec prowadzi ewidencję przychodów w strukturze JPK_EWP, a nie JPK_ST_KR, która dotyczy podmiotów na księgach rachunkowych. Odroczenie raportowania środków trwałych odciąża tych ryczałtowców, którzy mają majątek firmowy, ale nie zdejmuje obowiązku prowadzenia ewidencji przychodów w formie elektronicznej od 2026 r.

Kto jest wyłączony z elektronicznej KPiR?

Wyłączeni z obowiązku prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów w formie elektronicznej są m.in. osoby prowadzące działalność na podstawie umów agencyjnych oraz duchowni, którzy zrezygnowali z opodatkowania ryczałtem. To wąska grupa, ale dla niej zmiana jest jednoznacznie korzystna i oznacza brak konieczności inwestowania w program księgowy.

Kiedy pierwszy raz wyślę JPK_PIT za 2026 rok?

Do końca kwietnia 2027 r. - JPK_PIT za rocznik 2026 składa się razem z rocznym zeznaniem podatkowym. Dla porównania JPK_CIT przesyła się w ciągu 7 miesięcy po zakończeniu roku podatkowego lub obrotowego. Dlatego wielu przedsiębiorców nie odczuło jeszcze zmiany - obowiązek prowadzenia ksiąg istnieje od stycznia 2026 r., ale pierwsza faktyczna wysyłka danych jest dopiero przed nami.

Czy odroczenie oznacza, że nie muszę gromadzić danych o środkach trwałych?

Nie - Krajowa Administracja Skarbowa podtrzymuje, że ewidencję środków trwałych trzeba prowadzić zgodnie z wymogami struktury od 1 stycznia 2025 r. Odroczono wysyłkę pliku JPK_ST_KR, a nie samo gromadzenie danych. Odtwarzanie tych informacji wstecz w 2029 r. byłoby znacznie bardziej pracochłonne niż bieżące uzupełnianie ewidencji.

Narzędzia do Twojej decyzji

• Kalkulator wynagrodzenia netto
• Kalkulator UoP vs B2B
• Kalkulator składek ZUS
• Kalkulator PIT-37
• Kalkulator ulgi na dzieci