Deregulacja podatków 2026: projekt UD196 od 1 października - 240 tys. zł VAT i kasowy PIT do 2 mln zł

Maciej Berek, minister ds. relacji z parlamentem i szef Rządowego Zespołu Deregulacyjnego, zapowiedział w kwietniu 2026 r. na Europejskim Kongresie Gospodarczym w Katowicach kolejny etap upraszczania prawa podatkowego oparty na projekcie UD196 przyjętym przez Radę Ministrów 3 lutego 2026 r. Dla osoby fakturującej z JDG (jednoosobowej działalności gospodarczej) 22 tys. zł netto miesięcznie (264 tys. zł rocznie) najważniejsze są trzy zmiany: wyższy limit zwolnienia podmiotowego z VAT (240 tys. zł od 1 stycznia 2026 r.), podniesiony do 2 mln zł próg kasowego PIT oraz ograniczenie odsetek karnych przy kontrolach skarbowych trwających dłużej niż 6 miesięcy. Stan na maj 2026 r.

Co zawiera projekt UD196 i kiedy wejdzie w życie?

Projekt UD196 to nowelizacja Ordynacji podatkowej oraz 18 innych ustaw skarbowych, przyjęta przez Radę Ministrów 3 lutego 2026 r. (komunikat Ministerstwa Finansów). Zasadnicze przepisy zaczynają obowiązywać 1 października 2026 r., a regulacje dotyczące przedawnień w sprawach karnych skarbowych dopiero w 2031 r. - to jedno z najdłuższych odroczeń w historii nowelizacji Ordynacji podatkowej.

Pełna treść projektu wraz z uzasadnieniem dostępna jest w Rządowym Centrum Legislacji pod numerem UD196. Kluczowe zmiany obejmują wyłączenie naliczania odsetek za zwłokę w okresie kontroli celno-skarbowej trwającej powyżej 6 miesięcy, doprecyzowanie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika (in dubio pro tributario), uproszczenie procedur korekty deklaracji oraz wydłużenie terminów składania niektórych formularzy. Część tych elementów uzupełnia uchwaloną w marcu 2026 r. nowelizację art. 70 Ordynacji podatkowej dotyczącą przedawnień.

Jakie zmiany podatkowe weszły już w życie od 1 stycznia 2026 r.?

Limit zwolnienia podmiotowego z VAT wzrósł z 200 do 240 tys. zł rocznego obrotu od 1 stycznia 2026 r. (Ministerstwo Finansów, styczeń 2026 r.). Drugą realną zmianą jest podniesienie progu kasowego PIT z 1 mln do 2 mln zł obrotu - mechanizm pozwala rozliczać dochód dopiero w momencie wpływu zapłaty, a nie w dacie wystawienia faktury. To rozwiązanie szczególnie korzystne dla freelancerów B2B, których kontrahenci płacą z opóźnieniem 14-30 dni.

W pakiecie znalazły się też ciche ułatwienia łatwe do przeoczenia przy nagłówkach o VAT i KSeF (Krajowym Systemie e-Faktur): domniemanie niewinności podatnika (wzmocniona w 2025 r. zasada in dubio pro tributario z art. 2a Ordynacji), skrócony maksymalny czas kontroli mikroprzedsiębiorców oraz wybór formy przekazania PIT-11 (elektronicznie, pocztą lub osobiście). Wszystko to elementy listy 173 zmian, które do końca kwietnia 2026 r. zaczęły obowiązywać wg portalu deregulacja.gov.pl. Równolegle z deregulacją działa Aplikacja Podatnika KSeF 2.0, której uproszczenia korekt faktur uzupełniają zmiany w Ordynacji.

Ile uproszczeń realnie wdrożono z inicjatywy SprawdzaMy?

Z 16 tys. zgłoszeń obywatelskich, które wpłynęły na platformę SprawdzaMy (komunikat zespołu Rafała Brzoski, luty 2026 r.), Rządowy Zespół Deregulacyjny wytypował 522 konkretne propozycje. Zaakceptował 354, czyli 68 proc. - postulaty dotyczące podatków stanowiły 18 proc. wszystkich zgłoszeń, co czyni Ministerstwo Finansów jednym z najbardziej obciążonych resortów w procesie. Forsal.pl 8 maja 2026 r. podał wewnętrzny bilans rządu: 193 zrealizowane zmiany, z czego 126 weszło w życie.

"Wchodzimy w kolejny etap, w którym trzeba podejść do regulacji bardziej systemowo. Nie możemy już działać metodą drobnicy legislacyjnej. Potrzebujemy całościowego spojrzenia na konkretne dziedziny - od prawa inwestycyjnego po podatkowe - i tam dokonywać przemyślanych, kompleksowych reform." - Maciej Berek, minister i szef Rządowego Zespołu Deregulacyjnego (wystąpienie na Europejskim Kongresie Gospodarczym w Katowicach, kwiecień 2026 r.)

Rafał Brzoska, lider obywatelskiej inicjatywy SprawdzaMy, w komunikatach z maja 2026 r. punktuje dystans między akceptacją postulatu a faktycznym wejściem przepisu - z 354 zaakceptowanych zmian ponad 180 nadal czeka na podpis prezydenta lub finalizację w Sejmie. "Dzięki inicjatywie SprawdzaMy w ubiegłym roku wprowadziliśmy zmianę do Ordynacji podatkowej, która zakłada, że wątpliwość należy rozstrzygnąć na korzyść podatnika" - tłumaczył Berek (wnp.pl, kwiecień 2026 r.), odwołując się do art. 2a Ordynacji. Praktyka pokazuje jednak, że Krajowa Administracja Skarbowa (KAS) rzadko stosuje tę zasadę z urzędu - zwykle dopiero po podniesieniu jej w odwołaniu.

Liczby dla freelancera fakturującego 22 tys. zł netto na liniowym 19 proc.

Twoja faktura B2B z miesięcznym wynagrodzeniem 22 tys. zł netto daje roczny obrót ok. 264 tys. zł - powyżej nowego limitu zwolnienia z VAT (240 tys. zł). Powiem wprost: dla większości freelancerów IT i designerów z Krakowa, Wrocławia czy Trójmiasta granica 240 tys. zł oznacza zmianę graniczną. Przekroczenie progu w trakcie roku obliguje do rejestracji jako czynny podatnik VAT od następnego miesiąca, ale można też pozostać w VAT dobrowolnie, żeby odliczać podatek naliczony od zakupów sprzętu i licencji.

Drugi mechanizm - kasowy PIT do 2 mln zł obrotu - ma większy walor praktyczny. Przy fakturowaniu B2B kontrahent zwykle płaci 14-30 dni po wystawieniu faktury, więc kasowy PIT pozwala wykazać dochód dopiero po wpływie należności. Dla osoby fakturującej 22 tys. zł miesięcznie odroczenie zaliczki o jeden okres rozliczeniowy przy stawce liniowej 19 proc. uwalnia ok. 4 180 zł cashflow miesięcznie, który nie musi czekać w rezerwie podatkowej. Policz własną sytuację w kalkulatorze formy opodatkowania oraz kalkulatorze składek ZUS - bo równolegle musisz uwzględnić nowy poziom składek społecznych ZUS na 2026 r. wynoszący 1 926,76 zł miesięcznie.

Jeżeli wpłacisz pełen limit IKZE (Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego, odpis od podstawy PIT) dla JDG wynoszący 16 956 zł w 2026 r., odliczenie tej kwoty od podstawy liniowego daje zwrot 3 221,64 zł - to realne 19 proc. od włożonego kapitału. Sprawdź własny wynik w kalkulatorze IKE/IKZE - przy planowanym zakupie mieszkania w 2027 r. każda taka tarcza podatkowa zwiększa Twoją zdolność kredytową.

Komentarz redakcji: czy "deregulacja 2.0" naprawdę zmienia podejście państwa?

Projekt UD196 to dziewiętnasta od dekady duża nowelizacja Ordynacji podatkowej (analiza redakcji finwire na podstawie wykazu Sejmu, maj 2026 r.) - moim zdaniem to liczba, która sama w sobie kompromituje tezę o stabilności systemu podatkowego. Realne odciążenie podatnika oznacza decyzję o nieuchwalaniu nowych obowiązków, a nie kolejne rundy "porządkowania", w trakcie których pojawia się nowy KSeF i kolejne formularze.

Berek ma rację co do diagnozy, ale 6-miesięczne minimalne vacatio legis dla podatków zwiększających obciążenia, które weszło w życie z początkiem 2026 r. (Ministerstwo Finansów, styczeń 2026 r.), to ważniejsza zmiana niż wszystkie 173 punkty z listy SprawdzaMy razem wzięte. To pierwszy mechanizm chroniący przed nocnymi nowelizacjami z grudnia obowiązującymi od stycznia. Uwagę zwraca też równoległa modernizacja e-Urzędu Skarbowego 2.0, który osiągnął milion pobrań aplikacji mobilnej w 16 miesięcy.

Co budzi mój sceptycyzm? Tak długo, jak KAS odpowiada za ściągalność, każdą deklarację "rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika" zweryfikuje praktyka organów I instancji - a tam wskaźniki efektywności nie zmieniają się równolegle z prawem. Jeśli planujesz hipotekę w 2027 r., rok 2026 to okno na wykazanie stabilnych dochodów B2B w nowym reżimie kasowego PIT - banki dopiero uczą się rozliczać te zmiany w scoringach. Sprawdź swój werdykt w Decyzjomacie Hipotecznym lub rozważ alokację nadwyżki z kasowego PIT w Decyzjomacie Nadpłata.

Więcej analiz podatkowych finwire.pl znajdziesz w hubie kategorii podatki.

Narzędzia do Twojej decyzji

• Kalkulator wynagrodzenia netto
• Kalkulator UoP vs B2B
• Kalkulator składek ZUS
• Kalkulator PIT-37
• Kalkulator ulgi na dzieci