Wyrok TSUE C-246/25 z 30 kwietnia 2026 r. dotyczy specyficznej kategorii umów - kredytów złotowych, które na mocy aneksu zostały zamienione na frankowe. Według danych bankowych za 2025 r. opisanych w „Rzeczpospolitej”, w portfelach banków pozostaje 148 tys. aktywnych kredytów CHF, a Rzecznik Finansowy zapowiedział, że będzie monitorować, jak polskie sądy zastosują wytyczne Trybunału.

Co konkretnie rozstrzygnął TSUE 30 kwietnia 2026 r.?

Trybunał Sprawiedliwości UE w sprawie C-246/25 Hańczynek odpowiedział na pytanie polskiego sądu o status aneksu, który przewalutował pierwotny kredyt złotowy na walutę szwajcarską. Stan faktyczny sprawy: BGŻ (dziś BNP Paribas) udzielił klientowi w 2007 r. kredytu budowlanego na 415 144,09 zł, oprocentowanego stawką WIBOR 3M (trzymiesięczna stopa międzybankowa, dziś ok. 3,85%) plus marża. Rok później strony podpisały aneks zmieniający walutę na CHF.

TSUE potwierdził, że jeśli aneks zawiera niedozwolone postanowienia, należy traktować go tak, jakby nigdy nie został zawarty - ale unieważnienie aneksu nie wymusza unieważnienia całej pierwotnej umowy (komunikat opublikowany na bank.pl, 30 kwietnia 2026 r.). Pierwotna umowa kredytu złotowego w wielu przypadkach pozostaje w mocy, a rozliczenie ogranicza się do skutków wynikających z samego aneksu.

To rozróżnienie ma znaczenie praktyczne. W standardowej „frankowej” linii orzeczniczej kredytobiorca pozywa o nieważność CAŁEJ umowy. Po wyroku C-246/25 pojawia się alternatywna ścieżka: usunięcie tylko aneksu, z zachowaniem oryginalnego kredytu w PLN.

Dlaczego Rzecznik Finansowy zapowiedział kontrolę banków?

Stanowisko Michała Ziemiaka, Rzecznika Finansowego, opublikowane 30 kwietnia 2026 r. na stronie urzędu precyzuje pole do działania:

„Banki nie mogą odnosić korzyści z własnych nieuczciwych praktyk. Będziemy uważnie śledzić, jak polskie sądy zastosują wytyczne TSUE w praktyce i wspierać konsumentów w dochodzeniu swoich roszczeń." - Michał Ziemiak, Rzecznik Finansowy, komunikat z 30 kwietnia 2026 r.

Ziemiak zwrócił uwagę na pułapkę, którą niesie za sobą „powrót do PLN”: przywrócenie pierwotnych warunków umowy może mieć negatywne skutki finansowe dla samego kredytobiorcy. Sądy krajowe muszą ściśle kontrolować, czy odzyskany kredyt złotowy nie jest dla banku korzystniejszy niż pierwotnie zaplanowany - to test nakreślony wprost przez Trybunał.

Kontekstem działania Rzecznika jest fakt, że w sądach toczy się 170 tys. spraw frankowych (dane sądowe za 2025 r.), a w samym 2025 r. wpłynęło 93,5 tys. nowych pozwów - o 24% mniej niż rok wcześniej. Monitoring rzecznika ma zabezpieczyć linię orzeczniczą przed bankową strategią ratowania niekorzystnego stanu prawnego. Pełną listę naszych analiz prawnych znajdziesz w hubie kategorii prawo.

Klucz:

Wyrok C-246/25 nie unieważnia całej umowy frankowej - usuwa sam aneks, a kredyt wraca do warunków sprzed przewalutowania. Sąd musi sprawdzić, czy ten powrót nie przynosi bankowi nieuzasadnionych korzyści.

Ile aktywnych kredytów CHF dotyczy nowy wyrok?

Skala portfela frankowego w 2026 r. jest mocno zredukowana w porównaniu z latami 2018-2022. Na koniec lipca 2025 r. banki miały 148 tys. aktywnych kredytów w CHF - rok wcześniej było ich 214,8 tys. Wartość aktywnych umów w CHF na koniec 2025 r. sięgnęła 3,96 mld zł, co stanowi już tylko 6,5% wszystkich aktywnych hipotek (dane raportowe banków).

Rezerwy bankowe na ryzyko prawne kredytów walutowych w I kwartale 2026 r. wyniosły szacunkowo 997 mln zł (raporty kwartalne banków). To wciąż dużo, ale kwartał wcześniej rezerwy były niemal trzy razy wyższe. PKO BP obniżył obciążenie z 970 mln zł rok wcześniej do 388 mln zł w I kw. 2026 r. mBank zredukował rezerwę z 662 mln zł do 73 mln zł rok do roku - dziewięciokrotny spadek.

Spadek rezerw nie oznacza końca sagi. Wyrok C-246/25 otwiera nową kategorię spraw - tych, w których kredyt został przewalutowany aneksem. Banki mogą musieć zaktualizować swoje modele ryzyka i odbudować część odpisów już w sprawozdaniach za II kw. 2026 r.

Co to oznacza dla Twojego kredytu we frankach?

Jeśli zaciągnąłeś kredyt złotowy w 2007-2009 r. i podpisałeś aneks przewalutowujący na CHF, masz teraz nową ścieżkę procesową. Nie musisz pozywać o nieważność całej umowy - wystarczy zakwestionować aneks. Saldo kredytu w PLN wraca do warunków sprzed przewalutowania, oprocentowanie WIBOR 3M plus pierwotna marża.

Konsekwencje liczbowe: typowy aneks z 2008 r. zwiększał saldo o ok. 30-40% w pierwszych miesiącach (po skoku kursu CHF z ~2,10 zł do 4,20 zł w szczycie 2015 r.). Przy pierwotnym kredycie 400 tys. zł Twoje saldo CHF w 2026 r. mogło sięgać przeliczeniowo 600-700 tys. zł. Powrót do PLN sprzed aneksu, z wyzerowaniem nadpłaconych odsetek frankowych, daje teoretyczne saldo 250-350 tys. zł - zależnie od tempa dotychczasowych spłat.

Decyzję trzeba jednak zważyć. Sąd musi sprawdzić, czy „powrót do PLN” nie przynosi bankowi nieuzasadnionych korzyści (np. wyższego WIBOR-u sprzed lat). Jeśli planujesz pozew, policz najpierw scenariusze raty w kalkulatorze hipotecznym i oszacuj swój werdykt w Decyzjomacie Hipotecznym. Aktualne marże sprawdzisz w rankingu kredytów hipotecznych - czasem refinansowanie jest tańsze i szybsze niż wieloletni proces.

Czy banki znów próbują zarobić na słabszej stronie?

Karolina Pilawska, adwokat reprezentująca kredytobiorcę w sprawie C-246/25, w komentarzu prasowym z kwietnia 2026 r. zwróciła uwagę, że TSUE odpowiedział na fundamentalne pytanie: jakie skutki prawne powinno wywoływać ustalenie abuzywności postanowień zawartych nie w samej umowie kredytu, lecz w późniejszym aneksie. Strategia obronna banków - próba zachowania korzystnego dla siebie WIBOR-u sprzed kilkunastu lat - moim zdaniem budzi sceptycyzm.

Praktyka sprzed lat była schematyczna. Klient brał kredyt w PLN, po roku doradca bankowy proponował aneks z perspektywą „tańszej raty we frankach”. Aneks zwykle przerzucał całe ryzyko walutowe na konsumenta, bez realnej informacji o ekspozycji. To nie był wybór - to była praktyka sprzedażowa, a wyrok TSUE w sprawie C-246/25 nazywa rzeczy po imieniu.

Po orzeczeniu C-246/25 banki staną przed dylematem: zawierać ugody na bazie wyroku, czy walczyć w sądach o wyższy WIBOR sprzed lat. Pierwsza opcja minimalizuje koszty prawne, druga próbuje odzyskać część strat. Linia obrony „powrót do PLN nie służy konsumentowi” już się pojawia w komunikatach niektórych banków - to ten sam mechanizm, który widzieliśmy w 2023 r. przy wyrokach o nieważności umów.

Co dalej z procesami frankowymi?

Liczba nowych spraw frankowych w sądach spada (-24% rdr w 2025 r.), ale wyrok C-246/25 może odwrócić ten trend dla specyficznej kategorii umów. Ekspercki konsensus zakłada, że pierwsze prawomocne wyroki polskich sądów w sprawach „aneksowych” zapadną w drugiej połowie 2026 r. - sądy I instancji szybko zaadaptują nowe wytyczne Trybunału.

Rzecznik Finansowy ma narzędzia: postępowania interwencyjne, opinie istotne dla sądu, raporty publikowane przez urząd. Skuteczność zależy jednak od tego, jak sądy II instancji będą interpretować „nieuzasadnione korzyści banku” - kluczowy test nakreślony przez TSUE.

Komentowaliśmy szczegółowo mechanikę nowego wyroku TSUE w odrębnej analizie, a szerszy kontekst sporów konsumenckich z bankami opisaliśmy przy okazji wyroku TSUE o sankcji kredytu darmowego i pozwów WIBOR-owych po lutowym wyroku Trybunału. Jeśli rozważasz refinansowanie zamiast procesu, sprawdź break-even w Decyzjomacie Refinansowania.

Najbliższe miesiące pokażą, czy linia C-246/25 stworzy nową falę spraw, czy zostanie wchłonięta przez bieżące postępowania. Jeśli polskie sądy potraktują test TSUE poważnie i zaczną odsyłać banki z powrotem do salda PLN sprzed aneksu, kredyt złotowy z aneksem stanie się materią procesową przez kolejne 2-3 lata - a kolejne odpisy w sprawozdaniach bankowych potwierdzą skalę zjawiska.

Przeczytaj też

Narzędzia do Twojej decyzji