Z 4,3 mld zł z funduszy europejskich na program Czyste Powietrze nie rozliczono jeszcze ani złotówki, poinformowała w poniedziałek 27 kwietnia 2026 minister funduszy Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz. Dla Piotra, który planuje kredyt 750 tys. zł na mieszkanie w Warszawie za około 1 mln zł, to sygnał: program, który miał poprawić efektywność energetyczną polskich budynków, stoi w miejscu, a starsze nieruchomości bez termomodernizacji mogą reagować na rynek inaczej niż lokale w nowych blokach. Stan na kwiecień 2026.

4,3 mld zł leży, a gospodarstwa czekają

Komunikat ministerstwa funduszy z 27 kwietnia 2026 jest niepokojący w swojej prostocie. Z funduszy unijnych przekazanych Polsce w ramach perspektywy 2021-2027 do programu Czyste Powietrze trafiło 4,3 mld zł, ale środki te nie zostały rozliczone. Pełczyńska-Nałęcz dodała, że minister klimatu zapowiedział kompleksową rewizję programu w czerwcu 2026 roku.

To nie jest kwestia papierologii. Program prowadzony przez NFOŚiGW miał być największym narzędziem walki ze smogiem i niską emisją w polskich domach jednorodzinnych. Tymczasem od początku roku 2026 jest praktycznie zamrożony, nabory wniosków zostały wstrzymane w styczniu po wykryciu serii nieprawidłowości u doradców energetycznych i wykonawców.

Klucz:

4,3 mld zł nierozliczonych dotacji to pieniądze, które za 2 lata mogą wrócić do Brukseli. W 2024 roku Polska oddała już 1,2 mld zł niewykorzystanych środków z poprzedniej perspektywy.

Co poszło nie tak: trzy warstwy problemu

Przeanalizowaliśmy chronologię ostatnich 12 miesięcy programu. Po pierwsze, przeszacowane budżety operacyjne. Czyste Powietrze startowało w 2018 r. z budżetem 103 mld zł na 12 lat, ale do końca 2025 roku wypłacono wg NFOŚiGW około 18 mld zł. To ułamek planu. Po drugie, 14 mld zł z KPO ma trafić do programu w 2026 r., jak pisaliśmy w analizie Czyste Powietrze i KPO. Te środki też idą wąskim gardłem nierozliczeń. Po trzecie, kontrole gospodarstw domowych, które miały dyscyplinować rynek instalatorów, wprowadziły mrożący efekt po stronie samych beneficjentów (szczegóły w analizie kontroli kotłów i kar do 10 000 zł).

„Resort klimatu zapowiada w czerwcu kompleksową rewizję programu Czyste Powietrze. 4,3 mld zł z UE nie zostało rozliczone." - Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, minister funduszy i polityki regionalnej (komunikat z 27 kwietnia 2026)

Powiem wprost: rewizja w czerwcu 2026 to deadline polityczny, nie operacyjny. Komisja Europejska liczy zwroty środków, nie obietnice z konferencji prasowych. Każdy miesiąc bez wypłat to kapitał zamrożony na rachunku NFOŚiGW zamiast w gospodarstwach domowych.

Dlaczego rynek mieszkań w Warszawie tego (jeszcze) nie zauważa

Dla typowego kupującego mieszkanie w Warszawie program Czyste Powietrze wydaje się odległy, dotyczy domów jednorodzinnych z piecami węglowymi, nie blokowych instalacji. Ale to złudzenie. Trzy efekty drugiego rzędu są realne i bezpośrednio wpływają na portfel.

Pierwszy: świadectwo charakterystyki energetycznej od 28 kwietnia 2023 roku jest obowiązkowe przy każdej transakcji sprzedaży i wynajmu. Zgodnie z danymi Ministerstwa Rozwoju nieruchomości w klasie E-G stanowią ponad 60% całego zasobu mieszkaniowego w Polsce. To oznacza, że jeśli mieszkanie w bloku z lat 70. ma klasę F, to potencjalny kupujący już pyta o koszt termomodernizacji.

Drugi: wzrost taryf na ciepło systemowe. Inflacja cen ciepła w Polsce wynosiła w 2025 r. około 11% rok do roku wg URE. Dla Piotra, który rozważa lokal 55 m2 w starszym bloku, to różnica 200-300 zł miesięcznie w opłatach przy nieefektywnej izolacji.

Trzeci: dyrektywa EPBD III wchodzi w życie 2030 roku i wymaga, by wszystkie nowe budynki mieszkalne były zeroemisyjne, a istniejące przeszły gruntowną termomodernizację. Bez sprawnego programu wsparcia 60% polskiego zasobu mieszkaniowego zostanie uderzone bez parasola finansowego państwa.

Kontekst historyczny: gdzie Polska już zawalała

Czyste Powietrze nie jest pierwszym programem, w którym pieniądze leżą w budżecie, a rynek czeka. W perspektywie 2014-2020 podobny scenariusz dotknął Mój Prąd, zatkany w połowie 2020 roku zalewem wniosków. Wtedy chaos doprowadził do wstrzymania dofinansowań na 4 miesiące, a ceny instalatorów PV spadły w ciągu pół roku o 15-20%.

Spodziewam się analogicznego efektu na rynku usług termomodernizacyjnych w 2026 r. Wykonawcy, którzy zarobili na boomie 2022-2024, muszą teraz konkurować ceną. Dla właściciela domu, ale i kupującego dom, to dobra wiadomość: koszt termomodernizacji 50-100 m2 może spaść z 60-80 tys. zł do 45-65 tys. zł.

Co to oznacza dla Ciebie

Piotr planuje kredyt 750 tys. zł na mieszkanie 55 m2 w Warszawie. Rata przy WIBOR 3M 4,2% i marży 2,1% wynosi w okolicach 5 070 zł miesięcznie dla 25-letniego kredytu. Jak ten artykuł wpływa na jego decyzję?

Po pierwsze, wybierając mieszkanie z drugiej ręki w bloku z lat 70.-90., warto sprawdzić klasę energetyczną PRZED złożeniem oferty. Klasa E-F oznacza średnio 30-40% wyższe koszty ogrzewania w porównaniu do klasy C. Dla 55 m2 w Warszawie to różnica około 1 500-2 000 zł rocznie, czyli 3-4 raty kredytu w skali roku albo równowartość pełnego ZUS-u JDG.

Po drugie, jeżeli wspólnota mieszkaniowa planuje termomodernizację bloku, sprawdź czy korzysta z programu Stop Smog albo z funduszu remontowego. Brak rozliczenia 4,3 mld zł z UE oznacza, że terminy realizacji takich inwestycji mogą się przesunąć o 12-18 miesięcy. To wpływa na czynsz i wysokość funduszu remontowego, czyli realny koszt utrzymania mieszkania.

Po trzecie, jeżeli mieszkanie ma własne ogrzewanie gazowe lub elektryczne, sprawdź wiek instalacji. Termin wymiany pieca gazowego po 2030 będzie przedmiotem nowych regulacji UE. Lepiej kupić mieszkanie ze świeżą instalacją niż z 20-letnim piecem na granicy żywotności.

Zanim podpiszesz umowę, sprawdź swój werdykt w Decyzjomacie Hipotecznym, dostaniesz kalkulację rat, kosztów eksploatacji i progu DSTI dla różnych scenariuszy. Jeśli wahasz się między kupnem a wynajmem dłużej, Decyzjomat Kupno-Wynajem policzy 10-letni horyzont z uwzględnieniem opłat za ciepło. Pełną kalkulację raty zrobisz w kalkulatorze raty kredytu, a sprawdzenie zdolności w kalkulatorze zdolności kredytowej.

Moja ocena: chaos polityczny szkodzi konsumentom

Pełczyńska-Nałęcz mówi „nie została rozliczona ani złotówka", ale rachunek za ten chaos zapłacą gospodarstwa domowe. Każdy miesiąc opóźnienia rewizji programu to: niższe wpływy gmin z PIT od wykonawców usług termomodernizacyjnych, wyższe koszty energii dla rodzin czekających na dotację oraz pogorszenie jakości powietrza w kolejnym sezonie grzewczym.

Decyzja KE o rozliczeniu Polski z 4,3 mld zł zapadnie w czerwcu albo lipcu 2026. Jeśli środki nie zostaną wykorzystane do 2028 r., Bruksela ma prawo je odebrać. To nie jest hipotetyczne, w 2024 r. Polska zwróciła już 1,2 mld zł niewykorzystanych dotacji z poprzedniej perspektywy.

Moim zdaniem program wymaga restartu, nie kosmetyki. Skok skali z 18 mld zł wypłaconych w 7 lat do 14 mld zł rocznie z KPO to wąskie gardło administracyjne. Bez digitalizacji procesu wniosków i automatyzacji weryfikacji środki nie znajdą beneficjentów na czas. To wpisuje się w trend, który widzimy w analizie flagowej ustawy mieszkaniowej Paszyka, wielkie obietnice, niewystarczająca egzekucja.

Pamiętaj:

Dyskonto na mieszkania klasy E-G w stosunku do C w tym samym budynku to obecnie 5-10% w cenie. Dla mieszkania za 1 mln zł to przestrzeń negocjacji rzędu 50-100 tys. zł, czyli więcej niż średni koszt termomodernizacji 60 m2.

Co dalej obserwować

Trzy daty, które warto wpisać do kalendarza, jeśli planujesz zakup mieszkania w drugim półroczu 2026:

  1. Czerwiec 2026 - zapowiadana rewizja programu Czyste Powietrze przez ministra klimatu
  2. 30 czerwca 2026 - termin sprawozdania Polski z KPO przed Komisją Europejską
  3. 1 stycznia 2027 - prawdopodobne wejście w życie obowiązku świadectwa energetycznego klasy minimum D dla nowo budowanych mieszkań w UE

Moja rekomendacja dla Piotra: monitoruj ceny mieszkań klasy E-F w starszych blokach, to one zareagują pierwsze, jeżeli rewizja programu przyniesie ułatwienia w finansowaniu termomodernizacji. Aktualne marże porównasz w rankingu kredytów hipotecznych.

Więcej naszych analiz rynku nieruchomości znajdziesz w sekcji nieruchomości, w tym świeże zestawienie cen mieszkań 2026 oraz porównanie budowy domu i zakupu mieszkania. Decyzja o zakupie powinna uwzględniać nie tylko ratę, ale też koszty eksploatacji, które program Czyste Powietrze miał obniżyć, a obecnie raczej je windyje.

Przeczytaj też

Narzędzia do Twojej decyzji