Drugi próg podatkowy 2026: 2,4 mln Polaków płaci 32% PIT, a realny próg spadł do 90 tys. zł

Drugi próg podatkowy w PIT (podatek dochodowy od osób fizycznych) przekroczyło w 2025 r. już 2,4 mln podatników - o pół miliona więcej niż rok wcześniej, wynika z danych Ministerstwa Finansów przytoczonych 29 maja 2026 r. Stawka 32% dotyczy nadwyżki dochodu ponad 120 tys. zł rocznie, a próg ten - ustalony w ramach Polskiego Ładu - nie był podnoszony od 2022 r. mimo ponad 50-procentowego wzrostu wynagrodzeń (stan na maj 2026 r.).

Ile osób płaci 32% PIT i dlaczego przybywa ich tak szybko?

Drugi próg PIT w 2025 r. przekroczyło 2,4 mln osób - dla porównania trzy lata wcześniej, w 2022 r., było ich ok. 800 tys., a rok temu ok. 1,9 mln (dane MF, maj 2026). To oznacza potrojenie grupy podatników płacących 32% w ciągu zaledwie trzech lat. Mechanizm jest prosty: nominalne płace rosną, a granica 120 tys. zł stoi w miejscu.

Skala 2026 pozostaje bez zmian wobec 2025: pierwszy próg to 12% dla dochodu do 120 tys. zł, z kwotą zmniejszającą podatek 3 600 zł i kwotą wolną 30 tys. zł. Powyżej 120 tys. zł podstawy wchodzi 32% - ale, co kluczowe, tylko od nadwyżki, nie od całości dochodu. Osobno funkcjonuje danina solidarnościowa 4% od dochodów powyżej 1 mln zł rocznie.

Mediana wynagrodzeń w gospodarce narodowej sięgnęła 7 907 zł brutto w grudniu 2025 r. wg danych GUS. Osoba zarabiająca ok. 11-13 tys. zł brutto miesięcznie - a więc już nie "bogacz", tylko doświadczony specjalista czy kierownik zespołu - przy dodatkowych premiach realnie ociera się o próg 120 tys. zł dochodu. Więcej o tym, jak klin podatkowy zjada pensję mediany, pisaliśmy w analizie mediany wynagrodzeń za grudzień 2025.

Czym jest "cicha podwyżka" i o ile realnie spadł próg?

Realna wartość progu 120 tys. zł spadła do ok. 90 tys. zł - wynika z kalkulatora inflacyjnego Ministerstwa Finansów. Innymi słowy: żeby próg zachował siłę nabywczą z 2022 r., musiałby dziś wynosić ok. 155-160 tys. zł. Brak waloryzacji przy jednoczesnym wzroście płac to podwyżka podatku, której nikt formalnie nie uchwalił - stąd termin "cicha podwyżka".

"To cicha podwyżka podatków dla obywateli, którzy uczciwie pracują" - Katarzyna Pełczyńska, posłanka Polski 2050 (wypowiedź dla money.pl, 29 maja 2026 r.).

Ekonomiści też nie zostawiają na konstrukcji suchej nitki. Prof. Michał Rubaszek ze Szkoły Głównej Handlowej wprost kwestionuje sens samego "skoku" stawki:

"Nie znam natomiast powodów, dlaczego przy progu 120 tys. zł następuje 'skok'" - prof. Michał Rubaszek, SGH (money.pl, 29 maja 2026 r.).

Zjawisko ma techniczną nazwę: fiscal drag, czyli wciąganie w wyższą stawkę przez samą inflację, bez zmiany prawa. Podatek pomyślany w 2022 r. dla najlepiej zarabiających obejmuje dziś klasę średnią - nauczyciela z dodatkami, informatyka po kilku latach, kierownika w handlu.

Ile realnie tracisz, jeśli wpadasz w drugi próg?

Nadwyżka 30 000 zł ponad próg 120 tys. zł kosztuje Cię dodatkowo 6 000 zł podatku rocznie - bo od tej kwoty płacisz 32% zamiast 12%, czyli 20 pp (punktów procentowych) więcej. Przy podstawie opodatkowania 150 tys. zł Twój PIT liczony jest tak: 12% od pierwszych 120 tys. zł minus kwota zmniejszająca, plus 32% od 30 tys. zł nadwyżki.

To dotyka konkretnie osób z dochodem gospodarstwa domowego rzędu 18-20 tys. zł miesięcznie, gdzie przynajmniej jedno z małżonków przekracza próg indywidualnie. Jeśli oboje jesteście blisko granicy, wspólne rozliczenie potrafi obniżyć efektywne obciążenie - sumujecie dochody i dzielicie przez dwa, co może cofnąć jedno z Was do 12%. To pierwsza dźwignia, o której warto pamiętać przy rozliczeniu PIT-37.

Druga sprawa dotyczy tego, co robisz z nadwyżką ponad bieżące wydatki. Przy kredycie hipotecznym w spłacie każda dodatkowa złotówka dochodu opodatkowana 32% boli podwójnie - dlatego decyzja "nadpłacać czy odkładać na podatkowo preferowane konto" nabiera wagi. Policz swój scenariusz w Decyzjomacie Nadpłata, a wpływ oprocentowania na ratę sprawdzisz w kalkulatorze raty kredytu.

Ile zaoszczędzisz na IKZE, jeśli płacisz 32%?

IKZE (Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego, którego wpłaty odliczasz od podstawy PIT) daje w 2026 r. limit 11 304 zł dla zatrudnionych na UoP (umowie o pracę). Dla podatnika w drugim progu oznacza to zwrot 32% × 11 304 zł = 3 617 zł rocznie - to najwyższy możliwy zwrot, bo im wyższa stawka, tym więcej odzyskujesz z każdej wpłaconej złotówki.

Tu jest niedoceniana sztuczka: pełna wpłata na IKZE obniża Twoją podstawę opodatkowania. Jeśli Twój dochód wynosi 131 tys. zł, wpłata 11 304 zł zbija podstawę do ok. 120 tys. zł - a więc niemal cała kwota, która wpadłaby w 32%, znika z wyższej stawki. Dla płacącego 12% ten sam limit daje zwrot tylko 1 356 zł. Różnica 2 261 zł to premia, jaką drugi próg wypłaca za korzystanie z IKZE.

Moim zdaniem to najbardziej niedoceniany ruch podatkowy w Polsce - drugoprogowiec, który nie korzysta z IKZE, dobrowolnie oddaje fiskusowi ponad 3,6 tys. zł rocznie, które mógłby zainwestować na własną emeryturę. Porównaj limity i zwrot w kalkulatorze IKE/IKZE, a pełne netto z pensji policzysz w kalkulatorze wynagrodzeń. Mechanizm ulg emerytalnych dla etatowców rozbieraliśmy szerzej w analizie drugiego progu 120 tys. zł.

Czy próg wzrośnie do 140 tys. zł?

Podwyżkę drugiego progu ze 120 do 140 tys. zł od 2027 r. zaproponowała Polska 2050 w projekcie złożonym w Sejmie - ale Ministerstwo Finansów pozostaje sceptyczne. Resort szacuje ubytek dochodów budżetu na ok. 9 mld zł rocznie i przy deficycie sektora finansów publicznych rzędu 7,3% PKB w 2025 r. uznaje reformę za nieostrożną.

Z Panelu Ekonomistów Rzeczpospolitej wynika jednak, że zwolenników podwyżki jest więcej: 9 z 18 ankietowanych poparło podniesienie progu do 140 tys. zł, 6 było przeciw, 3 nie zajęło stanowiska. Argument "za" jest ten sam co u krytyków cichej podwyżki - utrzymanie progu bez waloryzacji to podnoszenie podatków tylnymi drzwiami.

Przeciwnicy patrzą na kasę państwa. Jak ujął to jeden z ekonomistów:

"W obecnej sytuacji fiskalnej zmniejszanie wpływów podatkowych jest moim zdaniem nieuzasadnione" - dr Michał Zator, Uniwersytet Notre Dame (money.pl, 29 maja 2026 r.).

W grze są też propozycje dalej idące - projekty mówiące o progu 180 tys. zł, które opisaliśmy w analizie "Planu Czarnka", oraz konkurencyjny projekt 140 tys. zł, którego szczegóły i koszt rozbieraliśmy osobno.

Komentarz redakcji - próg 120 tys. zł to dziś podatek od klasy średniej

Przejście z 800 tys. do 2,4 mln płacących 32% w trzy lata (dane MF) to nie jest przypadkowy dryf - to wynik świadomej decyzji, żeby progu nie ruszać. Powiem wprost: sprzedawanie 32% jako "podatku dla bogatych" w 2026 r. jest już nieuczciwe, skoro łapie co dziesiątego pracującego Polaka, w tym ludzi zarabiających nieco ponad medianę powiększoną o premie.

Nie łudziłbym się natomiast szybką zmianą. Przy deficycie 7,3% PKB i szacowanym ubytku 9 mld zł rocznie żaden minister finansów nie odda tych pieniędzy dobrowolnie przed wyborczą presją. To budzi mój sceptycyzm wobec zapowiedzi - dopóki próg nie jest wpisany do ustawy z konkretną datą, traktowałbym go jako deklarację, nie fakt. Realnie masz w 2026 r. dwa narzędzia we własnych rękach: wspólne rozliczenie z małżonkiem i pełne IKZE, które razem potrafią cofnąć część dochodu spod 32%.

Więcej analiz finwire.pl na temat PIT i ulg znajdziesz w hubie kategorii podatki. Jeśli deklaracje o kwocie wolnej 60 tys. zł Cię interesują, sprawdź nasz materiał o kosztach tej reformy.

Narzędzia do Twojej decyzji

• Kalkulator wynagrodzenia netto
• Kalkulator UoP vs B2B
• Kalkulator składek ZUS
• Kalkulator PIT-37
• Kalkulator ulgi na dzieci