Ulga dla powodzian 2026: prezydent podpisał, darowizny bez podatku do końca roku

Prezydent Karol Nawrocki podpisał w czerwcu 2026 r. nowelizację ustawy o podatku od spadków i darowizn - wg komunikatu Kancelarii Prezydenta RP. Zwolnienie z podatku dla darowizn przekazanych poszkodowanym w powodzi z września 2024 r. obowiązuje teraz do 31 grudnia 2026 r., chroniąc obdarowanego przed PIT sięgającym 20% w III grupie podatkowej i znosząc obowiązek zgłoszenia SD-Z2 (formularz nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych) dla środków przeznaczonych na usuwanie skutków powodzi.

Co dokładnie podpisał prezydent? Zakres nowelizacji ulgi powodziowej

Nowelizacja przedłuża o rok zwolnienie z podatku od spadków i darowizn dla środków przekazanych poszkodowanym w powodzi z września 2024 r. - poprzednio zwolnienie wygasało 31 grudnia 2025 r., teraz obowiązuje do 31 grudnia 2026 r. (komunikat Ministerstwa Finansów z czerwca 2026 r.). Mechanizm obejmuje dwie kategorie darowizn jednocześnie: nowe wpływy przekazywane w 2026 r. oraz wcześniejsze, których obdarowany nie zdążył wykorzystać na cele powodziowe do końca 2025 r.

Dla osób, które otrzymały pomoc finansową we wrześniu lub październiku 2024 r. i z różnych powodów nie odbudowały jeszcze domu, najważniejsza jest druga część przepisu. Bez nowelizacji niewykorzystane środki traciłyby preferencyjne traktowanie 1 stycznia 2026 r. - i obdarowany powodzianin ze 100 tys. zł niewykorzystanej darowizny od osoby niespokrewnionej musiałby dopłacić ok. 11 350 zł podatku według skali III grupy. Po nowelizacji to ryzyko znika do końca 2026 r.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw - co oznacza efekt natychmiastowy, bez okresu vacatio legis. Powiem wprost: to dobre rozwiązanie dla osób, które już dawno znalazły się w prawnej szarej strefie - od 1 stycznia 2026 r. do dnia podpisu prezydenta przepisy formalnie ich nie chroniły, a fiskus mógł rozpocząć procedury kontrolne.

Powódź wrzesień 2024 - jaka skala strat stoi za ulgą?

Wstępne straty na Dolnym Śląsku 21 września 2024 r. wojewoda dolnośląski Maciej Awiżeń oszacował na 3 832 623 000 zł (komunikat służb wojewody), a urząd wojewódzki we Wrocławiu podniósł później szacunek do minimum 5 mld zł. W województwie opolskim straty przekroczyły 2 mld zł, z czego 1,6 mld zł w samych Głuchołazach, a 750 mln zł w Jeleniej Górze. Powódź bezpośrednio dotknęła ponad 162 tys. mieszkańców Dolnego Śląska, uszkodzonych lub zniszczonych zostało ponad 5,2 tys. budynków mieszkalnych - wg Raportu z powodzi we wrześniu 2024 r. opublikowanego w styczniu 2025 r.

Na odbudowę zarówno publiczna kasa, jak i prywatni darczyńcy przekazali w ostatnich 18 miesiącach kwoty, których pełnej skali nikt jeszcze nie zsumował. Same zbiórki internetowe na trzech największych polskich platformach (Pomagam, Siepomaga, Zrzutka) przekroczyły w pierwszych dwóch miesiącach po powodzi 200 mln zł. Każda z tych darowizn musiała zostać prawidłowo rozliczona - a ulga powodziowa od początku miała funkcję ochronną dla obdarowanych przed automatycznym poborem PIT od kwot powyżej progów grup podatkowych.

Ile wynoszą limity zwolnienia bez ulgi powodziowej?

W 2026 r. kwoty wolne od podatku od spadków i darowizn wynoszą 36 120 zł w I grupie podatkowej, 27 090 zł w II i 5 733 zł w III - obowiązują od 1 lipca 2023 r. (rozporządzenie Ministra Finansów z 28 czerwca 2023 r., Dz.U. 2023 poz. 1226). Limity liczy się kumulatywnie od jednej osoby w okresie 5 lat poprzedzających rok ostatniej darowizny - fiskus sumuje wszystkie wpływy z tego samego źródła. Ulga powodziowa zdejmuje limity dla środków przeznaczonych na usuwanie skutków wrześniowej powodzi 2024 r.

Kluczowy jest warunek przeznaczenia środków: ulga obejmuje darowizny idące na odbudowę domu, infrastruktury i wsparcie społeczności lokalnych w obszarach dotkniętych powodzią. Jeśli powodzianin z otrzymanej darowizny 50 tys. zł kupi nowy samochód osobowy niezwiązany z działalnością gospodarczą - fiskus może zakwestionować zwolnienie i naliczyć PIT od kwoty powyżej 5 733 zł (III grupa) lub 36 120 zł (I grupa). Szczegółowo zasady SD-Z2 omawialiśmy w analizie darowizny od rodziców 2026.

Czy ulga zmienia coś dla darczyńcy? Liczby dla podatnika

Ulga powodziowa nie tworzy nowego odliczenia w PIT dla darczyńcy - to mechanizm chroniący OBDAROWANEGO. Jeśli Twoja rodzina ma dochód 19 tys. zł netto miesięcznie i nadwyżkę 2 500 zł po opłaceniu raty kredytu hipotecznego, możesz przekazać 30 tys. zł osobie niespokrewnionej z Dolnego Śląska bez ryzyka, że obciążysz ją 12% PIT od 24 267 zł (czyli nadwyżki ponad 5 733 zł limitu III grupy). Bez ulgi powodziowej obdarowany płaciłby ok. 2 912 zł podatku.

Jako darczyńca możesz dodatkowo odliczyć do 6% swojego dochodu w PIT za 2026 r., jeśli darowizna idzie na cele pożytku publicznego (np. organizacje pomocowe rejestrowane jako OPP). Dla podatnika w drugim progu PIT (32%) z dochodem 228 tys. zł rocznie to maksymalnie 13 680 zł odliczenia, czyli 4 378 zł realnej oszczędności podatkowej. Mechanizm działa równolegle z ulgą powodziową - więcej szczegółów znajdziesz w analizie darowizn w PIT 2026.

Według Katarzyny Siwiec, radcy prawnego i doradcy podatkowej (komentarz dla prawo.pl, styczeń 2026 r.), pamiętać należy też o równolegle obowiązującej nowelizacji z 7 stycznia 2026 r.: "Możliwe będzie przywrócenie sześciomiesięcznego terminu dla zwolnienia z podatku, o ile uchybienie terminowi nie nastąpiło z winy podatnika". To istotne dla obdarowanych powodzian, którzy w chaosie odbudowy mogli przegapić zgłoszenie SD-Z2 - mogą wnioskować o przywrócenie terminu. Jeśli planujesz przekazać większą darowiznę, policz najpierw efekt podatkowy w kalkulatorze PIT-37 i sprawdź swoją sytuację oszczędnościową w Decyzjomacie Nadpłata.

Co powinien zrobić powodzianin z otrzymaną darowizną?

Obdarowany ma trzy obowiązki: udokumentować otrzymaną darowiznę (umowa pisemna lub potwierdzenie przelewu), powiązać wydatki z celami powodziowymi (faktury za materiały budowlane, koszty robocizny, opłaty notarialne związane z odbudową) i zachować dowody przez 5 lat. Bez tego dokumentacyjnego śladu fiskus może zakwestionować zwolnienie w trakcie kontroli i naliczyć PIT z odsetkami.

Darowiznę pieniężną, której nie wydasz natychmiast, najlepiej trzymać na koncie oddzielnym od bieżącego rachunku - dla łatwiejszego śledzenia przepływów. Praktyka pokazuje, że obdarowani, którzy mieszali darowiznę z własnymi oszczędnościami, mieli później problem z udowodnieniem fiskusowi, które kwoty pochodziły z pomocy. W Decyzjomacie Lokata-Konto sprawdzisz, gdzie trzymać środki czekające na wykorzystanie - przy oprocentowaniu kont oszczędnościowych 4-5% (oferty banków komercyjnych z czerwca 2026 r.) 100 tys. zł czekające 6 miesięcy daje 2 000-2 500 zł brutto odsetek.

Przelicz też utratę realnej wartości środków - przy inflacji CPI (Consumer Price Index, indeks cen konsumpcyjnych) na poziomie 3,5% rocznie (dane GUS za maj 2026 r.) 100 tys. zł darowizny otrzymanej w październiku 2024 r. ma dziś siłę nabywczą ok. 94 tys. zł w cenach z chwili otrzymania. To liczba, której większość obdarowanych nie wlicza w kalkulację. Sprawdź własną sytuację w kalkulatorze inflacji.

Komentarz redakcji - dobry kierunek, ale dlaczego dopiero w czerwcu?

Pierwsze sygnały, że termin 31 grudnia 2025 r. jest zbyt krótki, pojawiły się już w I kwartale 2025 r. - ekspertki podatkowe wskazywały na chaotyczny przebieg odbudowy i czas potrzebny na uzyskanie pozwoleń budowlanych. Rząd przyjął projekt nowelizacji dopiero w drugim półroczu 2025 r., Sejm głosował w maju 2026 r. (437 za, 1 wstrzymujący, 0 przeciw - jednogłośne poparcie wszystkich frakcji), a prezydent podpisał ustawę w czerwcu. To znaczy, że przez pełne pierwsze pół roku 2026 powodzianie z niewykorzystaną darowizną żyli w niepewności prawnej.

Moim zdaniem ta zwłoka kosztowała część obdarowanych nerwów i wymuszała pospieszne, nieoptymalne wydatki przed sztywnym terminem 31 grudnia 2025 r. Powiem wprost: rząd wiedział od początku 2025 r., że odbudowa po powodzi tej skali nie zmieści się w 15 miesięcy - powinien był znowelizować ustawę najpóźniej w listopadzie 2025 r., a nie pół roku później. Jednogłośność głosowania w Sejmie pokazuje, że konsensus polityczny był łatwy do osiągnięcia - zabrakło tylko sprawnego procesu legislacyjnego.

Z drugiej strony zerowy opór parlamentarny to sygnał, że podobny mechanizm zostanie szybko aktywowany w razie kolejnej powodzi w 2026 lub 2027 r. - a klimatyczne prognozy IMGW i Eurostatu wskazują, że ryzyko powodzi błyskawicznych w basenach Odry i Wisły rośnie. Procedura legislacyjna ma teraz precedens i polityczny szablon. Więcej analiz podatkowych finwire.pl znajdziesz w hubie kategorii podatki, a podobne mechanizmy zwolnień omawialiśmy w analizie spadku po rodzicach 2026 oraz komentarzu KIS o tytule przelewu darowizny.

Narzędzia do Twojej decyzji

• Kalkulator wynagrodzenia netto
• Kalkulator UoP vs B2B
• Kalkulator składek ZUS
• Kalkulator PIT-37
• Kalkulator ulgi na dzieci