W skrócie
- 2 września 2026 r. Rada Ministrów przyjęła projekt UD260 nowelizujący Prawo upadłościowe i ustawę o Krajowym Rejestrze Zadłużonych (komunikat KPRM).
- 3 miesiące po zakończeniu planu spłaty długi objęte planem będą umarzane automatycznie z mocy prawa (Ministerstwo Sprawiedliwości).
- Sąd traci obowiązek nadzoru z urzędu nad wykonaniem planu spłaty - weryfikacja nastąpi tylko na wniosek wierzyciela (projekt UD260).
- 12 255 osób ogłosiło upadłość konsumencką w I półroczu 2026 r., o 19,73% więcej rok do roku (dane COIG).
- Wierzyciele zyskują prawo sprzeciwu, który zawiesza automatyczne umorzenie, jeśli dłużnik nie wykonał planu (projekt UD260).
Rada Ministrów przyjęła 2 września 2026 r. rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo upadłościowe, Prawo restrukturyzacyjne oraz ustawy o Krajowym Rejestrze Zadłużonych (projekt UD260), przedłożony przez Ministra Sprawiedliwości. Zgodnie z komunikatem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów zobowiązania objęte planem spłaty będą umarzane automatycznie z mocy prawa po trzech miesiącach od zakończenia okresu, na jaki plan ustalono, a sąd straci obowiązek nadzorowania jego wykonania z urzędu.
Dla przeciętnego gospodarstwa domowego z kredytem to news, który łatwo przeoczyć - dopóki nie zdarzy się utrata pracy albo choroba. Przy racie hipotecznej rzędu 3 200 zł miesięcznie i saldzie kredytu 580 tys. zł wystarczy kilka miesięcy bez dochodu, żeby zsunąć się w spiralę zadłużenia. Reforma nie zmienia tego, kto może zbankrutować - zmienia to, jak szybko można wyjść na prostą i odzyskać dostęp do rynku kredytowego.
Co zmienia projekt UD260 w upadłości konsumenckiej?
Projekt UD260 przenosi ciężar kontroli nad planem spłaty z sądu na wierzycieli i wprowadza automatyczne umorzenie długów z mocy prawa po trzech miesiącach od zakończenia okresu spłaty (komunikat KPRM z 2 września 2026 r.). Sąd nie będzie już wydawał odrębnego postanowienia kończącego sprawę ani sprawdzał z urzędu, czy dłużnik wykonał plan - zrobi to tylko wtedy, gdy wierzyciel złoży wniosek.
Nowelizacja wdraża rozwiązania z unijnej dyrektywy 2019/1023 o ramach restrukturyzacji zapobiegawczej i oddłużeniu. To ta sama dyrektywa, którą Polska częściowo wdrożyła już ustawą z 25 lipca 2025 r. (podpisaną przez prezydenta 5 sierpnia 2025 r.). Projekt UD260 domyka jej konsumencką część - upadłość osób fizycznych nieprowadzących działalności oraz przedsiębiorców będących osobami fizycznymi.
Zniesienie corocznych sprawozdań to druga cicha, ale ważna zmiana. Dziś upadły dłużnik musi co roku składać sądowi sprawozdanie z wykonania planu spłaty wierzycieli - po nowelizacji ten obowiązek znika. Wyłączona zostaje też skarga kasacyjna wierzyciela na etapie oddłużenia, co skraca całą procedurę o potencjalne miesiące oczekiwania na rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego.
Rada Legislacyjna przy Prezesie Rady Ministrów wydała opinię o projekcie już 12 stycznia 2026 r. (dokument dostępny na gov.pl). Ścieżka legislacyjna jest więc zaawansowana, ale to wciąż projekt - przed nim głosowania w Sejmie, Senat i podpis prezydenta. Realne wejście w życie części przepisów eksperci wskazują dopiero na 2027 r.
| Aspekt | Stan obecny | Po nowelizacji (UD260) |
|---|---|---|
| Zakończenie planu spłaty | Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu | Umorzenie automatyczne z mocy prawa po 3 mies. |
| Nadzór nad planem | Sąd kontroluje z urzędu | Kontrola tylko na wniosek wierzyciela |
| Sprawozdania dłużnika | Coroczne sprawozdania z wykonania planu | Obowiązek zniesiony |
| Skarga kasacyjna wierzyciela | Dopuszczalna | Wyłączona na etapie oddłużenia |
| Dane w KRZ | Widoczne dłużej po zakończeniu sprawy | Usuwane po 3 latach od umorzenia |
Ile osób ogłasza dziś upadłość konsumencką?
W I półroczu 2026 r. sądy ogłosiły upadłość konsumencką wobec 12 255 osób - o 19,73% więcej niż rok wcześniej, gdy w analogicznym okresie było ich 9 837 (dane COIG, czyli Centralnego Ośrodka Informacji Gospodarczej). Jeśli tempo się utrzyma, rok 2026 pierwszy raz w historii przekroczy 24 tys. bankructw konsumenckich, a część ekonomistów mówi nawet o 26,5 tys.
Skala zjawiska rośnie od lat. Od wejścia w życie zliberalizowanych przepisów, czyli od 1 stycznia 2015 r. do końca czerwca 2026 r., upadłość konsumencką ogłosiło w Polsce już 149 214 osób (COIG). W samym 2024 r. było ponad 20 tys. takich spraw - i to głównie ta lawina przeciąża sądy upadłościowe, a projekt UD260 jest odpowiedzią na ich zator.
Kto bankrutuje najczęściej? Największą grupę stanowią osoby w wieku 40-49 lat - w I półroczu 2026 r. było ich 3 336, czyli 27,25% wszystkich przypadków (COIG). To rocznik ludzi w szczycie zobowiązań: kredyt hipoteczny, kredyty konsumpcyjne, często dzieci na utrzymaniu. Dokładnie profil, który finansowo przypomina niejedno gospodarstwo domowe czytające ten tekst.
Dane Krajowego Rejestru Długów (KRD) pokazują drugą stronę medalu - straty wierzycieli. Długi bankrutów, którzy wcześniej figurowali w KRD, sięgnęły w I półroczu 2026 r. 297,3 mln zł, o ponad 10 mln zł więcej niż w poprzednim półroczu. Prawie 5,7 tys. osób, czyli niemal połowa upadłych, widniało w rejestrze już trzy lata przed ogłoszeniem upadłości.
„Ostatnie lata nie były łatwe dla gospodarstw domowych i teraz obserwujemy konsekwencje tej sytuacji" - Adam Łącki, prezes Krajowego Rejestru Długów Biura Informacji Gospodarczej (komunikat KRD, dane za I półrocze 2026 r.)
Adam Łącki wiąże obecną falę bankructw z sytuacją sprzed kilku lat, gdy średnioroczna inflacja w 2023 r. sięgnęła 11,4%, a stopa referencyjna NBP jesienią tego roku wynosiła 5,75%, windując koszt kredytów o zmiennym oprocentowaniu (dane NBP i GUS przywołane w komunikacie KRD). Zadłużenie nie znika wraz ze spadkiem inflacji - to jego opóźniony rachunek trafia dziś do sądów.
Kiedy długi znikną automatycznie i jak długo widnieją w KRZ?
Zobowiązania objęte planem spłaty zostaną umorzone automatycznie z mocy prawa po trzech miesiącach od zakończenia okresu, na jaki plan ustalono - bez odrębnego postanowienia sądu (projekt UD260, komunikat Ministerstwa Sprawiedliwości). Dane o upadłym przestaną być ujawniane w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (KRZ - jawnym, publicznym rejestrze osób niewypłacalnych) po trzech latach od dnia, w którym zobowiązania zostały automatycznie umorzone.
Trzymiesięczne okno to nie prezent dla dłużnika kosztem wierzyciela. W tym samym czasie wierzyciel może złożyć wniosek o zmianę albo uchylenie planu spłaty, a jeśli wykaże, że dłużnik nie wywiązał się z ustaleń - zgłosić sprzeciw, który zawiesza automatyczne umorzenie. Ciężar czujności przenosi się z sądu na tego, kto ma w umorzeniu realny interes finansowy.
Dla osoby wychodzącej z upadłości najważniejszy jest ten trzyletni licznik w KRZ. Wpis w publicznym rejestrze niewypłacalnych to praktycznie zamknięta droga do kredytu - żaden bank nie udzieli hipoteki komuś, kto figuruje jako osoba po ogłoszonej upadłości. Skrócenie i doprecyzowanie tego okresu oznacza szybszy powrót do zdolności kredytowej, o czym pisaliśmy przy okazji statystyk upadłości za lipiec 2026.
Co reforma oznacza dla Twojej zdolności kredytowej
Automatyczne umorzenie i trzyletnie okno w KRZ skracają „kredytowy areszt" po upadłości - to konkretna korzyść, jeśli Twoje gospodarstwo domowe kiedykolwiek utknie w spirali zadłużenia. Przy racie 3 200 zł i saldzie 580 tys. zł utrata jednego dochodu w rodzinie potrafi zamienić nadwyżkę 2 500 zł miesięcznie w narastającą zaległość w kilka kwartałów. Wcześniej takie potknięcie oznaczało lata poza rynkiem kredytu; po reformie ścieżka z powrotem do zdolności kredytowej jest krótsza i bardziej przewidywalna.
Zanim jednak dojdzie do sądu upadłościowego, zwykle jest przestrzeń na tańszy manewr. Jeśli masz nadwyżkę i realny bufor, każda złotówka nadpłaty tnie odsetki i skraca ekspozycję na ryzyko stopy procentowej - policz swój wariant w Decyzjomacie Nadpłata albo sprawdź, jak inflacja zjada wartość Twoich zobowiązań w kalkulatorze inflacji. Gdy problem to zbyt wiele drogich rat naraz, warianty połączenia ich w jedną porównasz w rankingu kredytów konsolidacyjnych.
Upadłość to ostateczność, nie strategia finansowa. Dla kogoś, kto dopiero planuje hipotekę, sygnał z tych danych jest inny: rynek kredytu w 2026 r. wciąż spłaca skutki szoku z lat 2022-2023, a banki patrzą na historię w KRZ i BIK (Biurze Informacji Kredytowej) z dużą ostrożnością. Zanim podpiszesz umowę, sprawdź swój realny margines bezpieczeństwa w Decyzjomacie Hipotecznym - lepiej dowiedzieć się o zbyt cienkim buforze przed podpisem niż po.
Moja ocena: odciążenie sądów kosztem czujności wierzycieli?
Projekt UD260 rozwiązuje realny problem - przy 12 255 upadłościach w pół roku (COIG) sądy upadłościowe fizycznie nie nadążają z nadzorem nad każdym planem spłaty. Automatyzacja umorzenia i zniesienie corocznych sprawozdań to logiczne odciążenie, które skróci sprawy i obniży ich koszt. Powiem wprost: kierunek jest dobry, bo dzisiejszy model zmusza sędziego do pilnowania rzeczy, które równie dobrze może zgłosić zainteresowany wierzyciel.
Moim zdaniem ryzyko leży gdzie indziej - w przeniesieniu ciężaru kontroli na wierzycieli przy zaledwie trzymiesięcznym oknie na sprzeciw. Dla dużego banku z działem windykacji to żaden problem. Dla drobnego wierzyciela, osoby prywatnej albo małej firmy, która nie śledzi KRZ na bieżąco, trzy miesiące mogą po prostu upłynąć, a dług zniknie z mocy prawa. To budzi mój sceptycyzm: efektywność sądów rośnie, ale część wierzycieli może obudzić się po fakcie.
Czy to zmienia grę dla przeciętnego kredytobiorcy z hipoteką? Bezpośrednio nie - dopóki płacisz raty, cała reforma Cię nie dotyczy. Pośrednio owszem: szybsze i tańsze oddłużanie to zdrowszy rynek kredytu, na którym instytucje szybciej „domykają" nieściągalne sprawy zamiast trzymać je latami w zawieszeniu. Jeśli Sejm nie rozwodni projektu na etapie prac, realnym skutkiem będzie krótsza droga z dna z powrotem do zdolności kredytowej - i to jest w tym wszystkim najważniejsze.
Więcej analiz finwire.pl na temat prawa i zadłużenia znajdziesz w hubie kategorii Prawo. Zobacz też, ile realnie może zabrać komornik z pensji, konta i emerytury w 2026 r., jak działa kara UOKiK za rolowanie chwilówek oraz co dzieje się z kontem bankowym po śmierci właściciela.
FAQ
Narzędzia do Twojej decyzji
Najczęstsze pytania
- Kiedy nowe zasady upadłości konsumenckiej wejdą w życie?
- 2 września 2026 r. Rada Ministrów przyjęła dopiero projekt UD260 - przed nim głosowania w Sejmie, Senat i podpis prezydenta. Zgodnie z komunikatem KPRM to etap rządowy, a nie obowiązujące prawo. Eksperci wskazują, że część przepisów zacznie realnie działać najpewniej w 2027 r., więc upadłość ogłoszona w 2026 r. toczy się na dotychczasowych zasadach.
- Po jakim czasie długi zostaną umorzone automatycznie?
- 3 miesiące po zakończeniu okresu, na jaki ustalono plan spłaty - zobowiązania objęte planem zostaną umorzone automatycznie z mocy prawa, bez odrębnego postanowienia sądu (projekt UD260, Ministerstwo Sprawiedliwości). Projekt przewiduje też szybsze oddłużenie, jeśli dłużnik spłaci należności z planu wcześniej niż zakładał harmonogram.
- Jak długo upadłość widnieje w Krajowym Rejestrze Zadłużonych?
- 3 lata od dnia automatycznego umorzenia zobowiązań - po tym czasie dane o upadłym przestaną być ujawniane w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (KRZ), zgodnie z projektem UD260. To istotne, bo wpis w publicznym rejestrze niewypłacalnych praktycznie zamyka drogę do kredytu hipotecznego czy gotówkowego, dopóki tam figuruje.
- Czy wierzyciel może zablokować automatyczne umorzenie długu?
- 3 miesiące ma wierzyciel na reakcję - w tym oknie może złożyć wniosek o zmianę lub uchylenie planu spłaty, a jeśli dłużnik nie wykonał ustaleń, zgłosić sprzeciw, który zawiesza automatyczne umorzenie (projekt UD260). Ciężar kontroli przenosi się z sądu na wierzyciela, więc bierne przeoczenie terminu oznacza wygaśnięcie długu z mocy prawa.
- Ile osób ogłasza upadłość konsumencką w Polsce?
- 12 255 osób ogłosiło upadłość konsumencką w I półroczu 2026 r., o 19,73% więcej rok do roku (dane COIG). Od 1 stycznia 2015 r. do końca czerwca 2026 r. bankructwo konsumenckie ogłosiło łącznie 149 214 osób. Jeśli tempo się utrzyma, cały 2026 r. pierwszy raz przekroczy 24 tys. przypadków.
- Czy po upadłości konsumenckiej można dostać kredyt hipoteczny?
- 3 lata to okres, przez jaki po nowelizacji dane o upadłości mają widnieć w KRZ - dopóki tam są, bank praktycznie nie udzieli hipoteki. Po ich usunięciu droga do kredytu się otwiera, ale historia w BIK i faktyczna zdolność kredytowa liczą się dalej. Skrócenie i doprecyzowanie tego okna to główna korzyść reformy dla dłużnika.
- Czym różni się KRZ od KRD i BIK?
- Krajowy Rejestr Zadłużonych (KRZ) to publiczny, jawny rejestr osób niewypłacalnych prowadzony przez państwo. Krajowy Rejestr Długów (KRD) to komercyjne biuro informacji gospodarczej gromadzące dane o zaległościach. BIK (Biuro Informacji Kredytowej) zbiera historię kredytową z banków. Bank sprawdza wszystkie trzy, oceniając wniosek kredytowy.
Najpierw policz, potem podpisz. Finwire ma do tego narzędzia.
- Decyzjomat Hipoteczny - czy brać kredyt, w którym banku, jak poprawić warunki
- Decyzjomat Nadpłata - nadpłacać kredyt czy inwestować w ETF, IKE, IKZE
- Rankingi kont oszczędnościowych i lokat z aktualnymi stopami i promocjami
Przeczytaj też
Brak komentarzy. Bądź pierwszy!