Limit gotówki 10 000 euro od lipca 2027: koniec anonimowych zakupów - kogo obejmie AMLR?

Rozporządzenie (UE) 2024/1624, znane jako AMLR, zacznie obowiązywać w całej Unii Europejskiej od 10 lipca 2027 r. i wprowadzi jednolity limit płatności gotówką na poziomie 10 000 euro, czyli około 43 000 zł, a przy transakcjach powyżej 3 000 euro (ok. 13 000 zł) sprzedawca będzie musiał wylegitymować kupującego i zanotować jego numer PESEL. Jeśli trzymasz część z 480 tys. zł oszczędności w gotówce i planujesz większy zakup za żywą gotówkę - samochód, zegarek, wpłatę u dewelopera - od tej daty stracisz przy kasie anonimowość.

Ile wynosi nowy limit gotówki i od kiedy obowiązuje?

Limit płatności gotówką wyniesie 10 000 euro (ok. 43 000 zł) i zacznie obowiązywać w całej UE od 10 lipca 2027 r. na mocy Rozporządzenia (UE) 2024/1624 (AMLR). Powyżej tej kwoty przedsiębiorca handlujący towarami lub świadczący usługi nie przyjmie i nie wypłaci gotówki - transakcja musi przejść przez rachunek bankowy. To pierwszy tak twardy, wspólny dla wszystkich państw członkowskich pułap.

Drugi próg jest znacznie niższy i to on zmieni codzienne zakupy. Przy płatności gotówką powyżej 3 000 euro (ok. 13 000 zł) sprzedawca zobowiązany będzie zastosować podstawowe środki należytej staranności wobec klienta, czyli tak zwane KYC (Know Your Customer, poznaj swojego klienta).

„Od 10 lipca 2027 r. przedsiębiorca prowadzący handel towarami albo świadczący usługi nie będzie mógł przyjąć ani dokonać płatności gotówką powyżej 10 000 euro." - Małgorzata Samborska, doradca podatkowy, partner w Grant Thornton (money.pl, czerwiec 2026 r.)

Dla porównania: dziś w Polsce można kupić w salonie samochód za 100 000 zł, płacąc gotówką, choć taka transakcja jest raportowana do GIIF (Generalny Inspektor Informacji Finansowej) po przekroczeniu równowartości 15 000 euro. Od lipca 2027 r. sam raport nie wystarczy - część transakcji gotówką po prostu nie dojdzie do skutku, a przy pozostałych kupujący będzie musiał się przedstawić z dokumentem. Pełny tekst aktu znajdziesz w bazie EUR-Lex.

Kogo obejmą przepisy AMLR - tylko banki?

AMLR obejmie zdecydowanie szerszą grupę niż sektor finansowy. Oprócz banków, kantorów i firm pożyczkowych do katalogu podmiotów zobowiązanych dołączą jubilerzy, dealerzy samochodów, jachtów i samolotów, biura nieruchomości, domy aukcyjne, galerie sztuki oraz handlarze dobrami luksusowymi - zegarkami, metalami i kamieniami szlachetnymi. Procedury znane dotąd z okienka bankowego staną się codziennością w handlu i usługach.

To dla wielu branż rewolucja organizacyjna, nie kosmetyka. Firmy, które nigdy nie prowadziły weryfikacji klienta, będą musiały wdrożyć procedury identyfikacji, oceny ryzyka i raportowania podejrzanych transakcji do GIIF. Nadzór nad całością obejmie nowy unijny organ - AMLA (Urząd ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy) z siedzibą we Frankfurcie, który do 10 lipca 2026 r. ma wydać wytyczne dotyczące minimalnej treści ocen ryzyka.

„Branże, które dotąd budowały procesy KYB wyrywkowo, mają rok na wdrożenie wymogów, które instytucje finansowe budowały dekadę." - Mateusz Pniewski, CEO i współzałożyciel TransactionLink (komentarz dla Forsal.pl, czerwiec 2026 r.)

Skala wyzwania jest realna. Według analiz firm doradczych (m.in. Grant Thornton, KPMG, PwC, czerwiec 2026 r.) większość polskich przedsiębiorstw spoza sektora finansowego nie jest przygotowana na nowe obowiązki, a do startu regulacji zostało już tylko nieco ponad rok. Powiem wprost - moim zdaniem najboleśniej odczują to małe salony jubilerskie i komisy, które nie mają ani działu compliance, ani budżetu na systemy weryfikacji tożsamości.

Czy przy zakupie samochodu za gotówkę trzeba będzie podać PESEL?

Przy zakupie za gotówkę powyżej 3 000 euro (ok. 13 000 zł) sprzedawca będzie zobowiązany zidentyfikować kupującego, a w polskich realiach oznacza to podanie imienia, nazwiska, obywatelstwa, daty urodzenia, adresu oraz numeru identyfikacyjnego - najczęściej numeru PESEL. Zwykły samochód z komisu za 40-50 tys. zł zapłacony w banknotach już wpadnie w ten obowiązek.

Jest jednak istotny wyjątek, o którym media często zapominają. Limit 10 000 euro nie obejmie transakcji prywatnych między osobami fizycznymi, jeśli żadna ze stron nie działa zawodowo ani gospodarczo. Sprzedaż używanego auta sąsiadowi z rąk do rąk pozostaje więc poza reżimem AMLR.

AMLR nie wprowadza też zakazu posiadania gotówki. Pieniądze nadal wypłacisz z bankomatu, przechowasz w domu i zapłacisz nimi za codzienne zakupy - zmienia się wyłącznie sposób rozliczania dużych, jednorazowych płatności u profesjonalnych sprzedawców. Szczegóły obowiązków raportowych opisuje serwis GIIF przy Ministerstwie Finansów.

Co limit gotówki zmienia dla Twoich 480 tys. zł oszczędności?

Przy 480 tys. zł oszczędności, z których część leży w gotówce w domu, nowe przepisy nie tkną samego kapitału, ale utrudnią jego wydanie w jednym większym zakupie za banknoty. Chcesz kupić auto za 60 tys. zł gotówką? Od lipca 2027 r. sprzedawca spisze Twój PESEL już powyżej ok. 13 000 zł, a płatność powyżej ok. 43 000 zł w salonie w ogóle nie przejdzie w gotówce - trzeba będzie przelać środki z rachunku.

Pokolenie, które pamięta denominację z 1995 r. i reformy bankowe lat 90., ceni gotówkę i to widać w danych. Wartość gotówki w obiegu sięgnęła 482,5 mld zł na koniec maja 2026 r. i była o 4,6 mld zł (1,0%) wyższa niż miesiąc wcześniej, a rok wcześniej, w sierpniu 2025 r., wynosiła 443 mld zł, czyli o 7,4% mniej (dane NBP). Jednocześnie w skali kraju 62% transakcji detalicznych odbywa się już bezgotówkowo, a w aglomeracji warszawskiej ponad 78% (NBP, 2025 r.).

Praktyczny wniosek jest prosty: jeśli planujesz duży wydatek, przelew z konta jest od lipca 2027 r. bezpieczniejszą i często jedyną drogą, a gotówkę warto traktować raczej jako rezerwę płynności niż narzędzie do rozliczania zakupów za dziesiątki tysięcy złotych. Zamiast trzymać nadwyżkę w banknotach, część kapitału można ulokować na procent - policz warianty w Decyzjomacie Lokata-Konto albo sprawdź bieżące stawki w rankingu lokat. Realne oprocentowanie obligacji i lokat oszacujesz w kalkulatorze obligacji skarbowych, a scenariusze nadpłaty zobowiązań w Decyzjomacie Nadpłata.

Kalendarium AMLR - co dalej i czy Polska obniży limit?

Harmonogram wdrożenia jest już przesądzony, a Polska może pójść dalej niż wymaga UE. Państwa członkowskie mają prawo ustanowić limit gotówkowy niższy niż 10 000 euro, więc krajowy próg może realnie spaść - a przypomnę, że w polskim porządku prawnym już wcześniej pojawiały się pomysły limitu na poziomie 8 000 zł dla konsumentów.

Do obserwowania pozostaje krajowa ustawa wdrażająca i to, czy Ministerstwo Finansów zdecyduje się na próg niższy niż unijny. Jeśli tak się stanie, granica anonimowych zakupów zejdzie w Polsce jeszcze niżej niż 43 tys. zł, a wtedy rutynowe okazywanie dowodu przy kasie stanie się normą w salonach samochodowych, u jubilerów i w kancelariach notarialnych szybciej, niż wielu przedsiębiorców zdąży się do tego przygotować. Więcej analiz prawnych finwire.pl znajdziesz w hubie kategorii prawo.

Ten ruch wpisuje się w szerszy trend zaciskania kontroli nad przepływem pieniądza - podobnie jak przekazanie skarbówce danych sprzedawców przez platformy w ramach dyrektywy DAC7 czy uderzenie w szarą strefę opisane w analizie kontroli KAS. O tym, jak łatwo stracić pieniądze w niejawnych schematach, przypomina z kolei afera HREIT. Spadek zaufania do gotówki to zresztą temat, który wraca w badaniach oczekiwań Polaków wobec lokat i obligacji EDO.

Narzędzia do Twojej decyzji

• Decyzjomat Hipoteczny
• Kalkulator zdolności kredytowej
• Ranking kredytów hipotecznych
• Kalkulator PCC i notariusza
• Kalkulator wynagrodzenia netto