Przedawnienie podatków: weto Nawrockiego z 11 czerwca 2026 blokuje reformę art. 70 § 8 ordynacji

Prezydent Karol Nawrocki 11 czerwca 2026 r. zawetował ustawę o zmianie ordynacji podatkowej dotyczącą przedawnienia zobowiązań podatkowych, co potwierdza komunikat Kancelarii Prezydenta z czwartku - to trzecie weto z siedmiu ustaw rozpatrywanych tego dnia. Dla podatnika prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą i fakturującego 22 tys. zł netto miesięcznie na liniowym 19% PIT oznacza to nadal obowiązek przechowywania pełnej dokumentacji księgowej dłużej niż standardowy 5-letni okres - art. 70 § 8 ordynacji podatkowej pozwala fiskusowi ścigać należności zabezpieczone hipoteką skarbową bez ograniczenia czasowego.

Co dokładnie zawetował prezydent Nawrocki?

Ustawę uchwaloną przez Sejm 243 głosami za (informacja sejmowa z procedowania druku 2288), która miała zlikwidować mechanizm zawieszenia biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego przy wszczęciu postępowania karno-skarbowego (art. 70 § 6 pkt 1 ordynacji podatkowej). Rozwiązanie to wcześniej krytykował m.in. Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek w wystąpieniach do Ministra Finansów z lat 2023-2025 (BIP RPO). Jednocześnie projekt - jak ocenił prezydent w uzasadnieniu weta - tworzył nowe mechanizmy pozwalające organom państwa dochodzić należności bez ograniczenia czasowego, w innym trybie procesowym.

Projekt przerzucał część postępowania na sąd karny zamiast organu podatkowego i sądu administracyjnego. Budzi to mój sceptycyzm wobec projektu legislacyjnego - usuwając jeden problem konstytucyjny, twórcy nowelizacji stworzyli kolejny, co zauważyłem dopiero po lekturze uzasadnienia weta z 11 czerwca 2026 r. Prezydent Karol Nawrocki wskazał wprost, że ustawa mogła zachwiać konstytucyjną równowagą władz, bo sądy karne zyskałyby uprawnienia właściwe organom podatkowym.

Dlaczego Nawrocki powołał się na art. 2 i 217 Konstytucji?

Art. 2 Konstytucji RP statuuje zasadę demokratycznego państwa prawnego, z której wywodzi się m.in. pewność prawa. Art. 217 wymaga, by nakładanie podatków oraz określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania, stawek i zasad przedawnienia następowało wyłącznie w drodze ustawy. Nawrocki w uzasadnieniu weta z 11 czerwca 2026 r. ocenił, że projekt narusza obie zasady jednocześnie - terminy przedawnienia powinny dawać podatnikowi pewność prawną, a nowe regulacje tę pewność osłabiały.

Powołanie się jednocześnie na art. 2 i 217 to - powiem wprost - klasyczne zestawienie przy wecie legislacyjnym, razem tworzą podwójną tarczę konstytucyjną, którą trudno obejść w ponownym uchwaleniu. Sejm potrzebowałby teraz 276 głosów (3/5 ustawowej liczby posłów wg art. 122 Konstytucji), żeby odrzucić weto - przy 243 wcześniejszych za oznacza to konieczność zdobycia 33 dodatkowych posłów. Realna szansa? Niska, biorąc pod uwagę obecny układ sejmowy.

Co weto oznacza dla przedsiębiorcy prowadzącego JDG?

Prowadzisz jednoosobową działalność gospodarczą i fakturujesz B2B 22 tys. zł netto miesięcznie? Weto Nawrockiego ma trzy konkretne skutki dla Twojej księgowości. Po pierwsze, masz nadal 5-letni standardowy okres przechowywania dokumentacji wg art. 86 § 1 ordynacji podatkowej, liczony od końca roku, w którym minął termin płatności podatku. Po drugie, jeśli zostaniesz objęty postępowaniem karno-skarbowym, bieg przedawnienia ulega zawieszeniu, a Ty musisz trzymać dowody w nieskończoność. Po trzecie, w razie ustanowienia hipoteki skarbowej (np. przy zabezpieczeniu zaległości podatkowej) - również nieograniczenie czasowo.

Dla podatnika na liniowym 19% PIT przy fakturowaniu 22 tys. zł netto/mc roczny PIT to ok. 33 tys. zł (po pomniejszeniu o składki ZUS i koszty uzyskania). Pięcioletni przekrój zobowiązań to ok. 165 tys. zł podatku w grze - kwota, którą fiskus może ścigać nawet po wielu latach, jeśli zostaniesz objęty postępowaniem karno-skarbowym. Sprawdź swoje realne obciążenie składkami w kalkulatorze składek ZUS i porównaj formę opodatkowania w kalkulatorze formy opodatkowania - przy 22 tys. zł netto/mc liniowy 19% nie zawsze jest najtańszy. Jeśli planujesz hipotekę za rok lub dwa, oblicz zdolność w Decyzjomacie Hipotecznym - bank patrzy na zdolność kredytową również przez pryzmat zaległości podatkowych w BIK i KRDP.

Jak działa art. 70 § 8 ordynacji podatkowej?

Art. 70 § 8 ordynacji podatkowej stanowi, że zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką skarbową lub zastawem skarbowym nie ulegają przedawnieniu, jednak po upływie okresu przedawnienia mogą być egzekwowane wyłącznie z przedmiotu hipoteki lub zastawu. W praktyce oznacza to, że fiskus może odzyskać dług z nieruchomości obciążonej hipoteką skarbową nawet po 10, 15 czy 20 latach od powstania zobowiązania.

RPO Marcin Wiącek w wystąpieniach do MF z lat 2023-2025 (BIP RPO) wskazywał, że przepis narusza konstytucyjną zasadę równej ochrony własności oraz zasadę równości i powszechności opodatkowania - bo różnicuje reguły przedawnienia w zależności od majątku podatnika. Wniosek do Trybunału Konstytucyjnego w tej sprawie czeka na rozpoznanie od 2016 r., czyli blisko 10 lat (stanowisko RPO dla TK). Sejm próbował zagadnienie załatwić ustawą - teraz weto Nawrockiego cofa zegar do punktu wyjścia.

Kalendarium reformy art. 70 § 8 - od wniosku RPO do weta

Jak pisaliśmy w analizie przedawnienia podatków po głosowaniu sejmowym, 243 głosy za to wynik zdecydowany, ale dalece poniżej progu 276 wymaganego do odrzucenia weta prezydenckiego. To trzecie weto Nawrockiego z dorobku 7 podpisanych ustaw tego samego dnia - pokazuje konsekwentną linię ostrożnościową prezydenta wobec projektów MF. Podobny scenariusz pamiętamy z weta dot. fundacji rodzinnej z początku 2026 r.

Komentarz redakcji - czy weto Nawrockiego jest słuszne?

Uchwalona przez Sejm 243 głosami za ustawa faktycznie likwidowała mechanizm zawieszania biegu przedawnienia przy wszczęciu postępowania karno-skarbowego (art. 70 § 6 pkt 1 ordynacji podatkowej). To była dobra wiadomość dla podatnika - mechanizm zawieszania krytykowała Naczelna Rada Adwokacka, RPO, doradcy podatkowi i część doktryny. Problem w tym, że nowelizacja jednocześnie wprowadzała przepis pozwalający organom państwa dochodzić należności w innym trybie - i to bez wyraźnego limitu czasowego.

Prezydent moim zdaniem zasadniczo trafił z merytorycznym uzasadnieniem weta - choć politycznie ten ruch mnoży problemy. Z jednej strony, faktycznie powstaje zagrożenie, że fiskus zyska furtkę do bezterminowego ścigania, ukrytą za szyldem reformy. Z drugiej - status quo to nadal art. 70 § 8, który wisi nad podatnikiem z hipoteką skarbową jak miecz Damoklesa. Sejm musi teraz napisać projekt od nowa, czyli minimum 6-12 miesięcy stracone, a w tle dalej czeka wniosek RPO w TK z 2016 r. Wszystko wskazuje, że reforma realnie wejdzie najwcześniej w 2027 r.

Co dalej z reformą przedawnienia zobowiązań?

Na stole zostają trzy opcje. Pierwsza: odrzucenie weta większością 3/5 (276 głosów), co przy obecnej arytmetyce sejmowej wydaje się trudne - brakuje 33 posłów. Druga: napisanie projektu od nowa z uwzględnieniem konstytucyjnych zarzutów prezydenta, co wymaga konsultacji międzyresortowych i ścieżki sejmowej, czyli minimum 6-12 miesięcy. Trzecia opcja - czekanie na rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego, który ma sprawę od 2016 r. (10 lat oczekiwania).

Dla przedsiębiorcy z JDG na liniowym 19% praktyczna rada: trzymaj dokumentację księgową minimum 6 lat (rok więcej niż wymagane 5), a w razie postępowania karno-skarbowego - bezterminowo. Jeśli masz nadwyżki finansowe i myślisz o nadpłacie kredytu lub ETF, policz scenariusz w Decyzjomacie Nadpłaty. Aktualne porównania zmian podatkowych znajdziesz w analizie pakietu deregulacyjnego UD196 oraz w analizie planów MF dot. akcyzy, bo strategia rządu wobec wet prezydenta staje się powtarzalnym wzorcem.

Więcej analiz finwire.pl o zmianach w prawie podatkowym znajdziesz w hubie kategorii podatki. Jeśli weto Nawrockiego okaże się trwałe, czekają nas dwa lata patowej sytuacji - a dla podatników z JDG to oznacza dalsze trzymanie pełnych szaf z fakturami i książkami przychodów i rozchodów. Pytanie tygodnia: kiedy MF przygotuje wersję drugą, która utrzyma cel reformy bez naruszania art. 2 i 217 Konstytucji?

Narzędzia do Twojej decyzji

• Kalkulator wynagrodzenia netto
• Kalkulator UoP vs B2B
• Kalkulator składek ZUS
• Kalkulator PIT-37
• Kalkulator ulgi na dzieci