Firmy skupujące roszczenia tracą po wyroku TSUE C-744/24: sądy oddaliły ponad 500 pozwów o sankcję kredytu darmowego

Dwa wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) - C-744/24 z 23 kwietnia 2026 r. oraz C-80/24 z 9 października 2025 r. - miały otworzyć konsumentom prostą drogę do darmowego kredytu, ale najmocniej po kieszeni dostały firmy, które chciały ten biznes przejąć. Mimo korzystnej dla kredytobiorców wykładni sądy w ostatnich trzech miesiącach oddaliły ponad 500 powództw wnoszonych przez spółki skupujące roszczenia (zestawienia branżowe, wrzesień 2026), a ok. 60% z blisko 30 tys. wszystkich pozwów o sankcję kredytu darmowego pochodzi właśnie od tych firm, nie od samych konsumentów (dane Związku Banków Polskich, 2026).

Sankcja kredytu darmowego (SKD - kara za naruszenie przez kredytodawcę obowiązków informacyjnych, po której konsument oddaje tylko pożyczony kapitał, bez odsetek i prowizji) stała się w 2026 r. drugą po frankach wielką wojną w sektorze finansowym. Wziąłem pod lupę statystyki sądowe i mechanizm cesji, bo tytułowe pytanie "ile stracą firmy" ma dwie odpowiedzi, które łatwo pomylić.

Co orzekł TSUE i dlaczego firmy skupujące roszczenia straciły?

Wyrok TSUE C-744/24 z 23 kwietnia 2026 r. przesądził, że bank nie może naliczać oprocentowania od skredytowanych kosztów kredytu - prowizji czy składki ubezpieczeniowej, których konsument realnie nie dostał na rękę. Sprawa dotyczyła Banku Pekao S.A. i pytania prejudycjalnego Sądu Rejonowego we Włodawie, a Trybunał oparł rozstrzygnięcie na dyrektywie 2008/48 o kredycie konsumenckim. Wyrok jest wiążącą wykładnią prawa UE dla wszystkich polskich sądów.

Paradoks polega na tym, że korzystny wyrok nie przełożył się na hurtowe wygrane firm odszkodowawczych. Sądy w ostatnich trzech miesiącach oddaliły ponad 500 powództw spółek skupujących roszczenia (zestawienia branżowe, wrzesień 2026) - często z powodu wadliwych umów cesji, braku wykazania konkretnego naruszenia w danej umowie albo klauzul abuzywnych, które te firmy same wpisywały do kontraktów z konsumentami. Sam wyrok C-744/24 daje bowiem stosunkowo wąskie roszczenie: zwrot odsetek naliczonych od kosztów, a nie automatyczne wyzerowanie całego kredytu.

Tu warto rozdzielić dwie rzeczy, bo media często je zlepiają. Odrębny wyrok TSUE C-80/24 z 9 października 2025 r. potwierdził, że konsument może zbyć wierzytelność z tytułu SKD na podmiot niebędący konsumentem, a sąd nie ma obowiązku badać z urzędu abuzywności samej umowy cesji, jeśli spór dotyczy roszczenia wobec banku. Sprawę zainicjowała spółka Zwrotybankowe.pl, pozywając PKO BP o 4 537,45 zł na podstawie modelu "50-50", a wątpliwości zgłosił Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia. Legalność handlu roszczeniami więc obroniono - ale to nie znaczy, że sądy przestały patrzeć firmom na ręce.

Ile spraw o darmowy kredyt trafiło do sądów?

Na koniec I kwartału 2026 r. banki notowane na GPW były stroną w 23 502 sprawach o sankcję kredytu darmowego, a tempo wpływu pozwów rośnie. W I kwartale 2026 r. do sądów trafiło 4 375 nowych spraw, a w II kwartale już 6 872 - o 57% więcej. W całym I półroczu 2026 r. wpłynęło 11 247 nowych powództw (dane z zestawień sektora bankowego, 2026).

Skala roszczeń jest jednak dużo szersza niż same pozwy. Do banków wpłynęło ponad 100 tys. reklamacji, a liczba pozwów przekracza 30 tys. - i to właśnie to zestawienie sektor porównuje do fali frankowej. Sam PKO BP jest pozwany w 7 666 sprawach o SKD (dane branżowe, 2026), a mimo to - jak wskazują publikacje rynkowe - nie zawiązał na to istotnych rezerw, co pokazuje, jak banki oceniają swoje szanse.

Zdecydowaną większość tych spraw wnoszą firmy skupujące roszczenia ze spłaconych kredytów, a nie sami konsumenci - ocenił Tadeusz Białek, prezes Związku Banków Polskich, wskazując, że ok. połowy spraw SKD opiera się na umowach cesji (wypowiedzi i analizy ZBP, 2026).

Czy to argument, że roszczenia są bezzasadne? Niekoniecznie - to raczej dowód, że powstał wokół nich rynek. Kto na tym realnie zarabia, wyjaśniałem szerzej w analizie wyroku C-744/24 dla kredytu gotówkowego.

Kalendarium: dwa wyroki TSUE, które zmieniły grę

Spór o darmowy kredyt to nie jedno orzeczenie, lecz seria rozstrzygnięć TSUE i decyzji krajowych, które nakładają się na siebie od jesieni 2025 r. Poniższe zestawienie pokazuje, co i kiedy faktycznie zapadło.

W tle toczy się jeszcze sprawa C-600/24 - pytanie prejudycjalne o sposób ustalania wynagrodzenia konsumenta za cesję wierzytelności, które może dodatkowo uderzyć w marże firm skupujących roszczenia. Chronologię wcześniejszych rozstrzygnięć opisywaliśmy w tekście o kwietniowym wyroku TSUE oraz przy opinii Rzecznika Generalnego w sprawie C-831/24.

Sprzedać roszczenie za 15% czy pozwać bank samemu?

Przy typowym kredycie gotówkowym 50 000 zł ze skredytowaną prowizją 6 000 zł całkowity koszt kredytu (prowizja plus odsetki) potrafi sięgać 14-16 tys. zł w kilkuletniej umowie. Jeśli Twoja umowa kwalifikuje się do pełnej sankcji, do odzyskania jest cała ta kwota. Firma skupująca roszczenia zapłaci Ci za nią 10-15% wartości, czyli w praktyce 1 500-2 250 zł od ręki (widełki rynkowe 5-20%, wg rp.pl i Infor.pl, 2026).

To jest właśnie sedno decyzji: pewne, ale niewielkie pieniądze teraz kontra większa, choć niepewna kwota po latach procesu. Poniżej dwa scenariusze dla tej samej sprawy.

Moim zdaniem masowa sprzedaż roszczeń za 10-15% to dla wielu kredytobiorców zła arytmetyka - oddajesz gros korzyści za wygodę, a to firma inkasuje różnicę. Zanim podpiszesz cesję, policz realny koszt swojego kredytu w kalkulatorze RRSO i porównaj bieżące oferty w rankingu kredytów gotówkowych. Jeśli rozważasz konsolidację starych zobowiązań, sprawdź też ranking kredytów konsolidacyjnych - o pułapkach takich umów pisaliśmy przy klauzuli blankietowej i karze dla PKO BP. Warianty spłaty i ewentualną nadpłatę odzyskanych pieniędzy przeliczysz w Decyzjomacie Nadpłata.

Co zmieni nowa ustawa i kto poniesie koszt?

Termin wdrożenia dyrektywy CCD2 (druga dyrektywa o kredycie konsumenckim, 2023/2225) przez państwa UE upływa 20 listopada 2026 r., a polski projekt od 22 maja 2026 r. prowadzi rząd, konkretnie minister Maciej Berek. Prezes UOKiK (Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów) Tomasz Chróstny zapowiadał, że nowe przepisy o kredycie konsumenckim mają wejść w życie jeszcze w 2026 r., a obecny limit ustawy 255 550 zł nazwał wprost "iluzorycznym".

Ustawa o kredycie konsumenckim ma wejść w życie jeszcze w 2026 roku - zapowiedział Tomasz Chróstny, prezes UOKiK (wypowiedź dla mediów, 2026), sygnalizując m.in. likwidację dotychczasowego limitu kwotowego.

Projekt przewiduje też "pół-darmowy kredyt": przy lżejszych uchybieniach informacyjnych konsument spłacałby kredyt z odsetkami obniżonymi o połowę, zamiast pełnego wyzerowania kosztów. To złagodzenie sankcji, które - jeśli przejdzie - dodatkowo obetnie wartość roszczeń skupowanych dziś przez firmy. Sektor bankowy lobbuje za takim rozwiązaniem, o czym pisaliśmy w tekście o starciu UOKiK z KNF wokół deadline'u 20 listopada.

Dla porządku: SKD nie jest bezterminowa. Uprawnienie do złożenia bankowi oświadczenia o sankcji wygasa po roku od wykonania (spłaty) umowy - dlatego handel roszczeniami dotyczy głównie kredytów spłaconych w ostatnich latach. Mechanikę zwrotu części kosztów przy wcześniejszej spłacie tłumaczyliśmy przy wyroku Lexitor w praktyce.

Moja ocena: "strata" firm to dopiero początek rachunku

Sprzedaż roszczenia za ułamek wartości wygląda kusząco, ale liczby pokazują, kto naprawdę na tym zarabia - i powiem wprost: to nie konsument. Ponad 500 oddalonych powództw w kwartał (zestawienia branżowe, wrzesień 2026) to sygnał, że sam korzystny wyrok C-744/24 nie wystarcza - liczy się jakość konkretnej umowy kredytowej i poprawność cesji. Firmy, które kupiły hurtem tysiące roszczeń, mogą zostać z portfelem wartym mniej, niż za niego zapłaciły.

Dokąd realnie zmierza ten spór? Jeśli rząd wprowadzi "pół-darmowy kredyt", a sądy utrzymają rygorystyczne podejście do cesji, model skupu roszczeń za 10-15% straci sens ekonomiczny jeszcze przed końcem 2026 r. Wtedy padnie odpowiedź na tytułowe pytanie "ile stracą firmy" - i moja teza jest taka, że przegranym okaże się nie kredytobiorca, lecz pośrednik, który liczył na powtórkę z fali frankowej. Więcej analiz znajdziesz w hubie kategorii prawo, a jeśli SKD dotyczy Twojego kredytu hipotecznego lub myślisz o refinansowaniu po odzyskaniu pieniędzy - sprawdź werdykt w Decyzjomacie Hipotecznym.

Monitoruj trzy daty: kolejne orzeczenia w sprawie C-600/24, termin 20 listopada 2026 r. oraz pierwsze prawomocne wyroki po C-744/24. To one, a nie nagłówki, pokażą, ile ten rynek jest naprawdę wart.

Narzędzia do Twojej decyzji

• Decyzjomat Hipoteczny
• Kalkulator zdolności kredytowej
• Ranking kredytów hipotecznych
• Kalkulator PCC i notariusza
• Kalkulator wynagrodzenia netto