Alimenty na dziecko: ile, do kiedy i fundusz alimentacyjny

Obowiązek rodziców wobec dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, nie zależy od niedostatku. Wygasa wcześniej tylko wtedy, gdy dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania (art. 133 § 1 KRO). Po usamodzielnieniu się dziecko może żądać alimentów już tylko wtedy, gdy znajdzie się w niedostatku (art. 133 § 2).

Pełnoletność sama nie kończy obowiązku, bo kodeks wiąże go z samodzielnością, a nie z wiekiem. Rodzic może uchylić się od alimentów wobec dorosłego dziecka, gdy byłyby one połączone z nadmiernym dla niego uszczerbkiem albo gdy dziecko nie dokłada starań, żeby się usamodzielnić (art. 133 § 3). Alimenty zasądzone wyrokiem trzeba płacić, dopóki sąd nie zmieni orzeczenia z powodu zmiany stosunków (art. 138).

Fundusz alimentacyjny ma inne, sztywne granice: 18 lat, przy nauce w szkole lub szkole wyższej 25 lat, a przy orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności bez limitu wieku (art. 9 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Koniec świadczenia z funduszu nie kończy obowiązku rodzica.

Usprawiedliwione potrzeby to koszty, które dziecko w danym wieku i przy możliwościach rodziców rzeczywiście ponosi: jedzenie, część kosztów mieszkania, ubrania, nauka, zdrowie, zajęcia i wypoczynek. Możliwości zarobkowe i majątkowe to nie tylko obecna pensja, ale też to, ile rodzic mógłby zarabiać i jaki ma majątek (art. 135 § 1 KRO). Wpisz własne koszty w modelu poniżej, żeby zobaczyć, jak rozkładają się między rodziców.

Minimalnej kwoty alimentów nie wpisano ani do Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ani do innej ustawy. Ministerstwo Sprawiedliwości opublikowało 23 lipca 2025 r. tablicę alimentacyjną, którą sam resort opisał jako wskazówki bez mocy prawnej; według informacji przekazanej Rzecznikowi Praw Obywatelskich (czerwiec 2026) ministerstwo nie prowadzi prac nad jej ponownym wprowadzeniem. Kwotę ustala więc sąd w wyroku albo rodzice w umowie lub ugodzie.

Model sumuje wpisane koszty, dzieli je w proporcji do dochodów netto obojga rodziców i pokazuje, ile w takim układzie przekazywałby rodzic, z którym dziecko nie mieszka. Przełącznik opieki odzwierciedla art. 135 § 2 KRO: gdy rodzic na co dzień wychowuje dziecko, jego udział może być wykonywany osobistymi staraniami, a świadczenie drugiego rodzica polega wtedy na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania. Model nie uwzględnia kosztów kontaktów, majątku rodziców ani innych dzieci na utrzymaniu, które sąd także bierze pod uwagę.

Gdy dochód na osobę przekracza kryterium, prawo do świadczenia nie przepada od razu. Jeśli przekroczenie nie jest wyższe niż należne świadczenie, fundusz wypłaca różnicę między świadczeniem a kwotą przekroczenia (art. 9 ust. 2a). Kwoty niższej niż 100 zł się nie wypłaca (art. 9 ust. 2b). Kryterium waloryzuje się co 3 lata od 1 października o wzrost płacy minimalnej, a nową kwotę ogłasza minister do 31 stycznia (art. 9 ust. 2c-2f).

Okres świadczeniowy trwa od 1 października do 30 września następnego roku (art. 2 pkt 8 ustawy), a dochód rodziny liczy się z roku kalendarzowego poprzedzającego okres: dla okresu 2026/2027 z 2025 r. (art. 2 pkt 5a). Wniosek składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym dla miejsca zamieszkania dziecka albo elektronicznie (art. 15 ust. 2 i 3a). Świadczenie nie przysługuje dziecku umieszczonemu w pieczy zastępczej albo w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie ani dziecku, które zawarło związek małżeński (art. 10 ust. 2).

Fundusz nie jest darowizną dla dłużnika: wypłacone świadczenia rodzic zobowiązany do alimentów musi zwrócić, a na wysokość samych alimentów nie wpływają (art. 135 § 3 pkt 1 KRO).

Lista z art. 135 § 3 KRO obejmuje też świadczenia związane z umieszczeniem dziecka w pieczy zastępczej. Kwotę i terminy świadczenia wychowawczego opisuje strona 800 plus, a ulgę podatkową na dzieci liczy kalkulator ulgi na dzieci.

Z emerytury i renty ZUS potrąca na alimenty do 60% świadczenia brutto, ale musi zostawić ustawową kwotę wolną, a z konta bankowego komornik może przy alimentach zająć całość. Wszystkie te kwoty, także przy zbiegu alimentów z innymi długami i przy niepełnym etacie, liczy kalkulator komorniczy dla alimentów.