Inflacja bazowa

Inflacja bazowa pokazuje trwałą część wzrostu cen, oczyszczoną z kategorii zależnych od czynników poza wpływem polityki pieniężnej: pogody, cen surowców czy decyzji administracyjnych. NBP publikuje cztery miary: po wyłączeniu cen administrowanych, po wyłączeniu cen najbardziej zmiennych, po wyłączeniu cen żywności i energii oraz 15-procentową średnią obciętą.

Najczęściej cytowana jest miara po wyłączeniu cen żywności i energii. Wszystkie liczy się z danych GUS o cenach grup towarów i usług. NBP publikuje je w dniu roboczym po ogłoszeniu przez GUS pełnych danych o inflacji CPI, a w lutym nie publikuje miar za styczeń ze względu na wstępny charakter styczniowego CPI.

Różnica między CPI a inflacją bazową mówi, skąd bierze się wzrost cen. Przykład na hipotetycznych danych: CPI 5%, bazowa 3%. Oznacza to, że za dużą część wzrostu odpowiadają żywność i energia, często przejściowo. Odwrotna sytuacja, CPI 3% przy bazowej 4%, sygnalizuje uporczywy wzrost cen usług i towarów przemysłowych.

Dla RPP inflacja bazowa jest ważnym sygnałem, bo trudniej ją obniżyć niż skok cen paliw. Uporczywie wysoka bazowa zmniejsza szanse na obniżki stóp, a tym samym na niższy WIBOR i ratę kredytu. Bieżące odczyty CPI i ich składowe pokazuje strona inflacja w Polsce.

NBP wylicza miary inflacji bazowej od 2001 roku, a 15-procentową średnią obciętą od marca 2009 roku. Średnia obcięta odrzuca co miesiąc 15% kategorii z największymi i 15% z najmniejszymi zmianami cen, więc pokazuje, co dzieje się z typowymi cenami. Miara po wyłączeniu cen administrowanych pomija ceny ustalane decyzjami państwa lub samorządów, np. opłaty za wodę i bilety komunikacji miejskiej. Różne miary pozwalają ocenić, czy wzrost cen jest szeroki, czy skupiony w kilku kategoriach. W raportach o inflacji NBP opisuje też prognozy inflacji bazowej, które są ważnym argumentem w dyskusji o terminie obniżek stóp procentowych.

Dla gospodarstwa domowego najważniejszy jest jednak koszyk własnych wydatków, który może odbiegać od obu miar, np. przy wysokim udziale czynszu lub paliwa w budżecie. Wpływ inflacji na wartość oszczędności sprawdzisz w kalkulatorze inflacji.