Zmiana czasu 2027: kiedy przestawiamy zegarki

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów opisuje to dokładnie: o godzinie 3:00 czasu letniego wskazania zegarów cofa się na 2:00, a godzinę, która powtarza się po raz drugi, oznacza się dodatkową literą „a”, od 2:01a do 3:00a. Rozkłady jazdy pociągów, dyżury i grafiki zmian nocnych muszą tę godzinę uwzględnić, bo tej nocy między północą a 6:00 mija 7 godzin, a nie 6.

Zegary w telefonach i komputerach zmieniają się same, bo korzystają z bazy stref czasowych, w której reguła ostatniej niedzieli października jest zapisana na stałe. Ręcznie trzeba przestawić zegary bez połączenia z siecią: w piekarniku, samochodzie, starszych budzikach i zegarkach. Czas zimowy to w ustawie czas środkowoeuropejski, czyli UTC+1, i obowiązuje do ostatniej niedzieli marca.

Ostatnia niedziela marca przypada zawsze między 25 a 31 marca, a ostatnia niedziela października między 25 a 31 października. Czas letni trwa więc 210 albo 217 dni, zależnie od układu kalendarza. Najwcześniejsza możliwa wiosenna zmiana to 25 marca, najbliżej w 2029 r., a najpóźniejsza 31 marca, najbliżej w 2030 r.

Standardem, o którym mówi ustawa, jest dyrektywa 2000/84/WE. Art. 2 i 3 wyznaczają początek i koniec czasu letniego na ostatnią niedzielę marca i października, o 1:00 czasu uniwersalnego, jednakowo we wszystkich państwach Unii. Art. 4 zobowiązuje Komisję Europejską do ogłaszania co pięć lat kalendarza zmian na kolejne pięć lat. Ostatni taki komunikat, C/2026/1660, ukazał się 18 marca 2026 r. i obejmuje lata 2027-2031.

Polskie rozporządzenia wydawane są w pięcioletnich cyklach zgodnych z kalendarzem UE: poprzednie objęło lata 2017-2021, obecne lata 2022-2026. Daty w tabeli wyżej strona liczy z reguły dyrektywy, a przy każdym roku podaje, czy potwierdza je już krajowe rozporządzenie. Gdy w Dzienniku Ustaw ukaże się akt na kolejne lata, status w tabeli zmieni się na „rozporządzenie”.

W Sejmie od 2 kwietnia 2025 r. leży poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o czasie urzędowym (druk nr 1815), który przewiduje całoroczny czas letni w Polsce. 14 października 2025 r. projekt skierowany do pierwszego czytania w komisjach; dalszych etapów do 24 października 2026 r. nie było. Krajowa ustawa nie zmieni jednak dat wynikających z dyrektywy, dopóki dyrektywa obowiązuje wszystkie państwa UE.

Państwowa Inspekcja Pracy w komunikacie z 24 października 2025 r. pisze wprost: jeśli pracodawca nie skrócił grafiku o godzinę, osoby z 8- lub 12-godzinną nocną zmianą przepracują 9 lub 13 godzin, a „ta jedna godzina pracy będzie stanowiła pracę nadliczbową”. Dodatek wynosi 100%, bo nadgodzina przypada w nocy i w niedzielę (art. 151¹ § 1 pkt 1 Kodeksu pracy). Zamiast dodatku pracownik może odebrać czas wolny: na swój wniosek w wymiarze 1:1, a z inicjatywy pracodawcy o połowę większym (art. 151²). Dodatek nocny należy się niezależnie i wynosi 20% stawki godzinowej z płacy minimalnej (art. 151⁸ § 1); pora nocna to 8 godzin między 21:00 a 7:00 (art. 151⁷).

Wiosną nocna zmiana jest o godzinę krótsza. PIP w komunikacie z 26 marca 2025 r. przytacza pogląd doktryny, że za tę nieprzepracowaną godzinę przysługuje wynagrodzenie przestojowe z art. 81 Kodeksu pracy, bo pracownik pozostaje gotowy do pracy. Pensja miesięczna się nie zmienia, a pracownik na stawce godzinowej dostaje stawkę także za tę godzinę. Dodatek nocny przysługuje tylko za godziny faktycznie przepracowane, więc będzie niższy o jedną godzinę. PIP zaznacza, że żaden przepis nie reguluje tego wprost i spór rozstrzyga sąd pracy.

Wysokość dodatków dla dowolnej liczby godzin policzysz w kalkulatorze nadgodzin, a wymiar czasu pracy w każdym miesiącu pokazuje strona dni wolne od pracy.