Kapitał początkowy
Równowartość składek za okresy pracy przed 1999 r., doliczana do konta w ZUS osób urodzonych po 1948 r.
Kapitał początkowy to kwota, którą ZUS ustala dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r., które przed 1 stycznia 1999 r. opłacały składki na ubezpieczenie społeczne albo za które opłacali je płatnicy (art. 173 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS). Wyraża w pieniądzu okresy pracy sprzed reformy emerytalnej, kiedy nie istniały indywidualne konta. Bez niego lata pracy przed 1999 r. nie zostałyby uwzględnione w emeryturze liczonej według nowych zasad.
Kapitał początkowy liczy się na podstawie wynagrodzeń i stażu sprzed 1999 r., według wzoru podobnego do dawnej emerytury, z uwzględnieniem okresów składkowych i nieskładkowych. Następnie jest waloryzowany co roku od 1 czerwca tak jak składki na koncie, a pierwsza waloryzacja nastąpiła od 1 czerwca 2000 r. Zwaloryzowany kapitał początkowy wchodzi do podstawy obliczenia emerytury (art. 25 ust. 1).
Przykład na hipotetycznych liczbach: kapitał początkowy ustalony na 60 000 zł, waloryzowany przez 25 lat średnio o 5% rocznie, rośnie do około 203 181 zł. Przy średnim dalszym trwaniu życia 220 miesięcy sama ta część podstawy daje około 924 zł emerytury miesięcznie. Brak udokumentowania kilku lat pracy sprzed 1999 r. może więc istotnie obniżyć świadczenie.
Wniosek o ustalenie kapitału początkowego składa się do ZUS z dokumentami potwierdzającymi zatrudnienie i zarobki, na przykład świadectwami pracy i zaświadczeniami o zatrudnieniu i wynagrodzeniu (druk Rp-7). Przy braku dokumentów pomocne bywają archiwa zlikwidowanych zakładów. Decyzję ZUS można zaskarżyć do sądu, a po znalezieniu nowych dokumentów złożyć wniosek o ponowne przeliczenie.
Do kapitału początkowego wlicza się okresy składkowe, na przykład zatrudnienie i służbę wojskową, oraz w ograniczonym zakresie okresy nieskładkowe, na przykład studia czy okresy pobierania zasiłków. Istotne jest wynagrodzenie z wybranych lat przed 1999 r.: im wyższe zarobki w tych latach względem średniej krajowej, tym wyższy kapitał. Wskazanie korzystniejszych lat do wyliczenia może podnieść jego wartość.
Kapitał początkowy jest widoczny na koncie w ZUS. Szacunek emerytury z jego uwzględnieniem policzy kalkulator emerytury ZUS.
Źródła
Najczęściej zadawane pytania
- Kto ma kapitał początkowy?
- Osoby urodzone po 31 grudnia 1948 r., które przed 1 stycznia 1999 r. opłacały składki na ubezpieczenie społeczne albo za które opłacał je płatnik (art. 173 ustawy o FUS).
- Jak ustalić kapitał początkowy?
- Złożyć wniosek do ZUS z dokumentami o zatrudnieniu i zarobkach sprzed 1999 r., na przykład świadectwami pracy i zaświadczeniem Rp-7 o wynagrodzeniu.