Waloryzacja składek w ZUS

Waloryzacja składek to coroczne pomnożenie kwot zapisanych na koncie ubezpieczonego w ZUS przez wskaźnik waloryzacji. Przeprowadza się ją od 1 czerwca każdego roku, a jej wynik nie może obniżyć stanu konta (art. 25 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS). Waloryzacji podlega kwota składek zapisanych na dzień 31 stycznia roku, za który jest przeprowadzana, powiększona o wcześniejsze waloryzacje (art. 25 ust. 4).

Wskaźnik waloryzacji konta podstawowego równa się wskaźnikowi cen towarów i usług konsumpcyjnych z poprzedniego roku powiększonemu o realny wzrost sumy przypisu składek na ubezpieczenie emerytalne (art. 25 ust. 6). W praktyce zależy więc od inflacji i od tego, jak szybko rosną wpływy ze składek, czyli od zatrudnienia i płac. Subkonto waloryzuje się inaczej: średnioroczną dynamiką PKB w cenach bieżących z ostatnich 5 lat (art. 40c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Kapitał początkowy waloryzuje się jak konto.

Przykład na hipotetycznych liczbach: na koncie zapisano 300 000 zł, a wskaźnik waloryzacji wynosi 109%. Po waloryzacji stan konta rośnie do 327 000 zł, choć ubezpieczony nie wpłacił w tym czasie ani złotówki więcej. Przy kolejnym wskaźniku 107% konto wzrośnie do 349 890 zł. Waloryzacja działa jak procent składany, ale jej stopy nie można wybrać.

Przy przejściu na emeryturę w trakcie roku stosuje się też waloryzację kwartalną składek zapisanych po 31 stycznia (art. 25a). Z tego powodu termin złożenia wniosku ma znaczenie dla wysokości emerytury. Ustawa przewiduje też, że przy emeryturze ustalanej w czerwcu waloryzację liczy się jak w maju, jeśli jest to korzystniejsze dla ubezpieczonego (art. 25a ust. 2a).

Wskaźnik waloryzacji składek na koncie ogłasza w Monitorze Polskim minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego do 25. dnia miesiąca poprzedzającego waloryzację (art. 25 ust. 12), a wskaźnik dla subkonta Prezes GUS do 15 maja (art. 40c ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). ZUS przeprowadza waloryzację na kontach automatycznie, bez wniosku. Informację o stanie konta po waloryzacji ubezpieczeni otrzymują w PUE ZUS. W latach wysokiej inflacji i szybkiego wzrostu płac wskaźniki bywały wysokie, a w latach deflacji i słabego rynku pracy niższe, nigdy jednak nie obniżały zapisanych kwot.

Waloryzacji składek nie należy mylić z waloryzacją emerytur od 1 marca, która dotyczy już wypłacanych świadczeń. Prognozę emerytury przy założonym tempie waloryzacji liczy kalkulator emerytury ZUS.