Przedawnienie długu
Upływ czasu, po którym wierzyciel nie może skutecznie żądać zapłaty od konsumenta; dla roszczeń banków zwykle 3 lata.
Przedawnienie to upływ terminu, po którym dłużnik może uchylić się od zaspokojenia roszczenia (art. 117 § 2 Kodeksu cywilnego). Wobec konsumenta skutek jest silniejszy: po upływie terminu nie można domagać się zaspokojenia roszczenia (§ 21), a sąd uwzględnia przedawnienie z urzędu. Wyjątkowo sąd może nie uwzględnić upływu terminu, jeśli wymagają tego względy słuszności (art. 1171).
Ogólny termin wynosi 6 lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe i roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej 3 lata (art. 118). Roszczenia banków i firm pożyczkowych wynikają z ich działalności, więc przedawniają się zwykle po 3 latach. Koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin jest krótszy niż dwa lata. Bieg zaczyna się od dnia wymagalności (art. 120), na przykład od terminu raty albo od upływu okresu wypowiedzenia umowy. Roszczenie stwierdzone prawomocnym wyrokiem lub nakazem przedawnia się po 6 latach (art. 125).
Przykład: bank wypowiedział kredyt gotówkowy, a cały dług stał się wymagalny 10 maja 2022 r. Termin 3 lat upływa 10 maja 2025 r., ale przesuwa się na koniec roku, więc przedawnienie następuje 31 grudnia 2025 r. Jeśli pozew wpłynął w październiku 2025 r., bieg przedawnienia został przerwany.
Bieg przedawnienia przerywa każda czynność przed sądem lub komornikiem przedsięwzięta w celu dochodzenia roszczenia oraz uznanie długu przez dłużnika (art. 123). Uznaniem może być prośba o rozłożenie na raty albo częściowa wpłata. Po przerwaniu termin biegnie od nowa (art. 124). Przedawniony dług nie znika i można go dobrowolnie spłacić. W odpowiedzi na nakaz zapłaty zarzut przedawnienia podnosi się w sprzeciwie.
Przedawnienie nie chroni nieruchomości obciążonej hipoteką: wierzyciel hipoteczny może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości także po przedawnieniu zabezpieczonej wierzytelności, z wyjątkiem roszczeń o świadczenia uboczne, takie jak odsetki (art. 77 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Bank, którego kredyt zabezpiecza hipoteka, może więc prowadzić egzekucję z mieszkania mimo przedawnienia samego kapitału.
Źródła
Najczęściej zadawane pytania
- Po ilu latach przedawnia się dług w banku?
- Zwykle po 3 latach, bo roszczenia banku są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 118 KC). Termin kończy się z ostatnim dniem roku kalendarzowego, a dług stwierdzony prawomocnym wyrokiem przedawnia się po 6 latach.
- Czy wpłata na przedawniony dług odnawia go?
- Częściowa wpłata albo prośba o rozłożenie na raty może zostać uznana za uznanie długu, które przerywa bieg przedawnienia (art. 123 § 1 pkt 2 KC). Po przedawnieniu taka czynność może oznaczać zrzeczenie się zarzutu.