Transakcja nieautoryzowana
Płatność, której klient nie zlecił; bank musi zwrócić jej kwotę do końca następnego dnia roboczego po zgłoszeniu.
Transakcja nieautoryzowana to płatność z rachunku albo kartą, na którą płatnik nie wyraził zgody, na przykład po kradzieży karty, przejęciu danych do bankowości albo sklonowaniu karty. Ustawa o usługach płatniczych nakłada na bank obowiązek zwrotu: niezwłocznie, nie później niż do końca dnia roboczego następującego po dniu stwierdzenia transakcji lub otrzymania zgłoszenia, bank przywraca rachunek do stanu sprzed transakcji (art. 46 ust. 1). Bank może wstrzymać zwrot tylko wtedy, gdy ma uzasadnione i udokumentowane podstawy podejrzewać oszustwo samego klienta i zawiadomi o tym organy ścigania.
Ciężar dowodu, że transakcja była autoryzowana i prawidłowo zapisana, spoczywa na banku (art. 45 ust. 1). Klient odpowiada do równowartości 50 euro, jeśli transakcja jest skutkiem kradzieży lub utraty instrumentu płatniczego (art. 46 ust. 2), a w pełnej wysokości tylko przy umyślności albo rażącym niedbalstwie (ust. 3). Po zgłoszeniu utraty karty klient nie odpowiada za późniejsze transakcje, chyba że działał umyślnie (ust. 4), a gdy bank nie wymagał silnego uwierzytelniania, klient nie odpowiada wcale, poza działaniem umyślnym (ust. 4a).
Przykład: skradziony portfel, a złodziej płaci kartą zbliżeniowo kilka razy łącznie 380 zł, zanim właściciel zablokuje kartę. Po zgłoszeniu bank zwraca kwotę najpóźniej następnego dnia roboczego, a klient może ponieść najwyżej równowartość 50 euro. Transakcje wykonane po zablokowaniu karty obciążają w całości bank.
Na zgłoszenie jest 13 miesięcy od dnia obciążenia rachunku. Po tym terminie roszczenia wygasają (art. 44 ust. 2). Zgłosić trzeba jednak niezwłocznie, bo zwłoka może zostać uznana za naruszenie obowiązków z art. 42. Przelew zlecony przez klienta pod wpływem oszusta, na przykład po telefonie „z banku”, bywa uznawany za autoryzowany, co opisuje hasło phishing bankowy. Spór o niezakupiony towar rozwiązuje chargeback.
Zgłoszenie składa się przez infolinię, aplikację albo w placówce, a jego potwierdzenie trzeba zachować. Gdy bank odmówi zwrotu, przysługuje reklamacja, na którą odpowiada w ciągu 15 dni roboczych (art. 15a ustawy o usługach płatniczych), a potem wniosek do Rzecznika Finansowego albo pozew.
Źródła
Najczęściej zadawane pytania
- Ile bank ma czasu na zwrot nieautoryzowanej transakcji?
- Do końca następnego dnia roboczego po stwierdzeniu transakcji albo otrzymaniu zgłoszenia (art. 46 ust. 1 ustawy o usługach płatniczych). Wyjątkiem jest udokumentowane podejrzenie oszustwa klienta zgłoszone organom ścigania.
- Ile czasu jest na zgłoszenie nieautoryzowanej transakcji?
- 13 miesięcy od dnia obciążenia rachunku, po tym terminie roszczenia wygasają (art. 44 ust. 2 ustawy o usługach płatniczych). Zgłoszenie powinno jednak nastąpić niezwłocznie po zauważeniu transakcji.