Odprawa pieniężna
Jednorazowe świadczenie przy rozwiązaniu umowy o pracę z przyczyn niedotyczących pracownika (1-3 pensje) albo przy przejściu na emeryturę lub rentę (1 pensja).
Odprawa z tytułu zwolnienia przysługuje pracownikowi, z którym pracodawca zatrudniający co najmniej 20 osób rozwiązuje umowę z przyczyn niedotyczących pracownika: likwidacji stanowiska, restrukturyzacji, upadłości (ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników). Dotyczy zwolnień grupowych i indywidualnych, jeśli przyczyny leżące po stronie pracodawcy są wyłącznym powodem rozwiązania umowy.
Wysokość zależy od stażu u danego pracodawcy (art. 8 ust. 1): jednomiesięczne wynagrodzenie przy zatrudnieniu krótszym niż 2 lata, dwumiesięczne przy 2-8 latach i trzymiesięczne przy ponad 8 latach. Wynagrodzenie liczy się jak ekwiwalent za urlop. Odprawa nie może przekroczyć 15-krotności płacy minimalnej z dnia rozwiązania umowy (art. 8 ust. 4), czyli 72 090 zł w 2026 r.
Przykład: pracownik z 5-letnim stażem i pensją 7 000 zł brutto dostaje 2 x 7 000 zł = 14 000 zł odprawy. Przy stażu 10 lat i pensji 30 000 zł trzy pensje dałyby 90 000 zł, ale ustawowy limit obcina odprawę do 72 090 zł. Odprawa jest przychodem ze stosunku pracy i podlega PIT, natomiast nie nalicza się od niej składek ZUS ani zdrowotnej.
Odprawę wypłaca się w dniu rozwiązania stosunku pracy. Nie przysługuje, gdy pracownik sam wypowiedział umowę lub zainicjował porozumienie stron, ani przy zwolnieniu dyscyplinarnym. Przy porozumieniu stron zawartym z inicjatywy pracodawcy z przyczyn go dotyczących odprawa jest należna. Roszczenie o nią przedawnia się po 3 latach (art. 291 Kodeksu pracy).
Osobną odprawę przewiduje Kodeks pracy: pracownik, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy, dostaje jednomiesięczne wynagrodzenie (art. 92¹), tylko raz w życiu. Regulaminy wynagradzania i układy zbiorowe często przewidują wyższe kwoty. Odprawa nie zastępuje okresu wypowiedzenia ani ekwiwalentu za urlop, które przysługują niezależnie. Po utracie pracy można też ubiegać się o zasiłek, który policzy kalkulator zasiłku dla bezrobotnych.
Źródła
Najczęściej zadawane pytania
- Ile wynosi odprawa przy zwolnieniu z przyczyn pracodawcy?
- 1 pensja przy stażu poniżej 2 lat, 2 pensje przy 2-8 latach, 3 pensje powyżej 8 lat, najwyżej 72 090 zł w 2026 r. (15-krotność płacy minimalnej).
- Czy od odprawy płaci się ZUS?
- Nie. Odprawa przy zwolnieniu i odprawa emerytalna nie są podstawą składek ZUS ani zdrowotnej, ale podlegają PIT.