Odrzucenie spadku
Oświadczenie złożone w ciągu 6 miesięcy, po którym spadkobierca nie dziedziczy ani majątku, ani długów.
Odrzucenie spadku to oświadczenie, po którym spadkobierca zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku (art. 1020 Kodeksu cywilnego). Nie dostaje majątku i nie odpowiada za długi zmarłego. Składa się je przed notariuszem albo w sądzie.
Na decyzję jest 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania (art. 1015 § 1). Wystarczy złożyć przed upływem terminu wniosek do sądu o odebranie oświadczenia. Brak oświadczenia w terminie oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2). Taksa notarialna za oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku wynosi najwyżej 50 zł netto, a od 5 listopada 2026 100 zł netto.
Po odrzuceniu spadek przechodzi na kolejnych spadkobierców, najczęściej dzieci osoby odrzucającej. Dlatego przy zadłużonym spadku odrzucają go zwykle kolejno dzieci, wnuki i dalsi krewni. Za małoletnie dziecko oświadczenie składają rodzice po uzyskaniu zgody sądu opiekuńczego; na czas tego postępowania bieg terminu jest zawieszony (art. 1015 § 1²).
Przykład: zmarły zostawił mieszkanie warte 250 000 zł i długi 400 000 zł. Syn odrzuca spadek, więc przechodzi on na jego dwoje małoletnich dzieci. Rodzice występują do sądu o zgodę i składają oświadczenie w ich imieniu. Gdy majątek przewyższa długi, rozsądniejsze bywa przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza.
Przed decyzją warto ustalić stan długów: zapytać banki o rachunki i kredyty zmarłego, sprawdzić rejestry dłużników i korespondencję. Spadkobierca nie musi znać pełnej listy długów, żeby odrzucić spadek, a termin biegnie niezależnie od tego, czy majątek jest już rozpoznany. Odrzucenia nie da się odwołać po złożeniu oświadczenia, a uchylenie się od jego skutków jest możliwe tylko przy błędzie lub groźbie i wymaga zgody sądu. Nie można też odrzucić spadku częściowo, np. przyjąć mieszkania bez długów. Kto obawia się nieznanych długów, a chce zachować majątek, ma alternatywę w przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza i sporządzeniu wykazu inwentarza.
Notariusz przesyła wypis protokołu z oświadczeniem do sądu spadku, więc nie trzeba składać go tam osobno.
Źródła
Najczęściej zadawane pytania
- Ile jest czasu na odrzucenie spadku?
- 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania (art. 1015 § 1 Kodeksu cywilnego). Po tym terminie spadek jest przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza.
- Czy po odrzuceniu spadku długi przechodzą na dzieci?
- Tak, spadek przypada kolejnym spadkobiercom, najczęściej dzieciom odrzucającego. One też mogą go odrzucić; za małoletnich rodzice potrzebują zgody sądu opiekuńczego.