Spadek

Spadek to prawa i obowiązki majątkowe zmarłego, które z chwilą jego śmierci przechodzą na jedną lub kilka osób (art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego). Obejmuje aktywa (mieszkanie, oszczędności, udziały) i długi, w tym koszty pogrzebu i obowiązek zapłaty zachowku (art. 922 § 3). Nie wchodzą do niego prawa ściśle osobiste.

Spadkobiercę wskazuje testament, a w jego braku ustawa. W pierwszej kolejności dziedziczą dzieci i małżonek w częściach równych, przy czym udział małżonka nie może być mniejszy niż 1/4 spadku (art. 931 § 1). Gdy dziecko nie żyje, jego część przechodzi na jego dzieci. Bez zstępnych dziedziczą małżonek i rodzice, a dalej rodzeństwo.

Przykład: zmarły zostawił żonę i dwoje dzieci, majątek 600 000 zł. Każde z nich dziedziczy po 1/3, czyli 200 000 zł. Przy czworgu dzieciach żona dostaje 1/4 (150 000 zł), a dzieci dzielą pozostałe 3/4 po 112 500 zł.

Spadkobierca ma 6 miesięcy na decyzję, czy przyjmuje spadek, a brak decyzji oznacza przyjęcie z ograniczeniem odpowiedzialności za długi (odrzucenie spadku). Prawa do spadku potwierdza stwierdzenie nabycia spadku w sądzie albo akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza. Kilku spadkobierców jest współwłaścicielami do czasu działu spadku.

Nabycie spadku podlega podatkowi od spadków, z którego najbliższa rodzina jest zwolniona po zgłoszeniu SD-Z2.

Zanim spadkobiercy uzyskają dokument potwierdzający nabycie spadku, mogą korzystać z niektórych praw bez niego. Bank wypłaca z rachunku zmarłego koszty pogrzebu osobie, która je poniosła, a środki objęte dyspozycją wkładu na wypadek śmierci przekazuje wskazanym osobom poza spadkiem. Świadczenia z polisy na życie przypadają uposażonym, a nie spadkobiercom. Mieszkanie wchodzące do spadku spadkobiercy mogą sprzedać dopiero po stwierdzeniu nabycia spadku i wpisie w księdze wieczystej. Przy sprzedaży przed upływem pięciu lat liczonych od nabycia przez spadkodawcę powstaje obowiązek podatkowy w PIT, a przy późniejszej sprzedaży nie. Plan działań po śmierci bliskiej osoby obejmuje więc: akt zgonu, decyzję o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, dokument dziedziczenia i zgłoszenie do urzędu skarbowego.