Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza

Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza ogranicza odpowiedzialność za długi spadkowe do wartości stanu czynnego spadku ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza (art. 1031 § 2 Kodeksu cywilnego). Przy prostym przyjęciu spadkobierca odpowiada za długi bez ograniczenia, także własnym majątkiem (art. 1031 § 1).

To przyjęcie następuje automatycznie, gdy spadkobierca w ciągu 6 miesięcy nie złoży żadnego oświadczenia (art. 1015 § 2). Można też złożyć je wprost u notariusza lub w sądzie.

Wykaz inwentarza spadkobierca sporządza sam i składa w sądzie albo przed notariuszem (art. 1031¹ § 1). Spis inwentarza sporządza komornik na zlecenie sądu. W wykazie podaje się przedmioty należące do spadku i ich wartość oraz długi. Ograniczenie odpowiedzialności przepada, jeśli spadkobierca podstępnie pominie składnik majątku albo dopisze nieistniejące długi (art. 1031 § 2).

Przykład: spadek obejmuje samochód wart 40 000 zł i oszczędności 20 000 zł, a długi wynoszą 90 000 zł. Spadkobierca odpowiada wobec wierzycieli do 60 000 zł, a pozostałe 30 000 zł nie może być ściągnięte z jego majątku. Ograniczenie dotyczy wartości, nie konkretnych rzeczy: wierzyciel może prowadzić egzekucję także z majątku osobistego, ale tylko do tej kwoty.

Gdy długi wyraźnie przewyższają majątek, zwykle prostszym rozwiązaniem jest odrzucenie spadku.

Kolejność spłaty ma znaczenie. Spadkobierca, który spłacał wierzycieli i nie wiedział o innych długach, odpowiada wobec pozostałych tylko do wysokości różnicy między wartością aktywów a tym, co już zapłacił. Przy kilku spadkobiercach do chwili działu spadku odpowiadają oni za długi solidarnie, a po dziale w stosunku do swoich udziałów (art. 1034 Kodeksu cywilnego). Wykaz inwentarza warto złożyć szybko, bo jego brak utrudnia wykazanie wartości majątku w razie sporu z wierzycielem, który może wtedy żądać spisu przez komornika. Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza nie zwalnia z podatku od spadku ani z obowiązku zgłoszenia nabycia do urzędu skarbowego.

Wierzyciele mogą sami złożyć wniosek o spis inwentarza, jeśli nie ufają wykazowi.