Odsetki maksymalne

Odsetki maksymalne to górna granica odsetek, jakie można zastrzec w umowie. Według art. 359 § 2¹ Kodeksu cywilnego nie mogą w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności odsetek ustawowych. Wzór to więc 2 x (stopa referencyjna NBP + 3,5 pp). Limit dotyczy kredytów bankowych, pożyczek pozabankowych, kart kredytowych i pożyczek między osobami prywatnymi.

Jeżeli umowa przewiduje wyższe odsetki, należą się tylko odsetki maksymalne (art. 359 § 2² KC), a postanowień o odsetkach maksymalnych nie można wyłączyć ani obejść wyborem prawa obcego (§ 2³). Osobny limit obowiązuje dla odsetek za opóźnienie: dwukrotność odsetek ustawowych za opóźnienie (art. 481 § 2¹ KC). Przy kredycie konsumenckim łączne opłaty za zaległość i odsetki za opóźnienie nie mogą przekroczyć odsetek maksymalnych za opóźnienie (art. 33a ustawy o kredycie konsumenckim).

Przykład przy hipotetycznej stopie referencyjnej 4%: odsetki ustawowe 7,5%, odsetki maksymalne 15% rocznie, a maksymalne za opóźnienie 19%. Karta kredytowa z oprocentowaniem ustalonym na poziomie maksymalnym przy zadłużeniu 5 000 zł generuje wtedy około 63 zł odsetek miesięcznie. Obniżka stopy referencyjnej o 0,25 pp obniża limit o 0,5 pp.

Odsetki maksymalne nie obejmują opłat i prowizji. Te ogranicza osobny limit pozaodsetkowych kosztów kredytu z art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim, dlatego RRSO pożyczek może być znacznie wyższe od odsetek maksymalnych. Aktualną stopę referencyjną pokazuje strona stóp procentowych NBP.

Limit działa przez cały czas trwania umowy: jeśli po obniżce stóp oprocentowanie kredytu zmiennego przekroczy nowy, niższy limit, kredytodawca może pobierać tylko odsetki maksymalne. Dlatego banki zapisują w umowach kart i limitów, że oprocentowanie nie przekroczy odsetek maksymalnych. Odsetki zapłacone ponad limit można odzyskać jako świadczenie nienależne. Limit nie obejmuje odsetek za opóźnienie, dla których obowiązuje odrębne maksimum. Przykładowo umowa pożyczki prywatnej z oprocentowaniem 25% rocznie przy hipotetycznym limicie 15% daje pożyczkodawcy prawo tylko do 15%, a postanowienie o wyższej stopie jest w tej części nieskuteczne. Limit dotyczy także umów zawartych z cudzoziemcem, jeśli wybrano prawo obce (art. 359 § 2³ KC).