Przekształcenie użytkowania wieczystego we własność

Z dniem 1 stycznia 2019 roku prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształciło się z mocy prawa w prawo własności (art. 1 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2018 r.). Dotyczy to gruntów pod domami jednorodzinnymi i budynkami wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę lokali stanowią mieszkania, razem z garażami i budynkami gospodarczymi.

Właściciele płacą w zamian opłatę przekształceniową. Jest równa ostatniej opłacie rocznej za użytkowanie wieczyste, wnosi się ją do 31 marca każdego roku przez 20 lat od przekształcenia (art. 7 ust. 5-6). Ostatnia opłata przypada zatem na 2038 rok.

Opłatę można spłacić jednorazowo. Przy gruntach gmin bonifikatę ustala rada gminy w uchwale, przy gruntach Skarbu Państwa ustawa przewiduje bonifikatę malejącą z każdym rokiem od przekształcenia. Przykład: przy opłacie 600 zł rocznie pozostało w 2027 roku 12 rat, czyli 7 200 zł; bonifikata gminy 50% dałaby jednorazową wpłatę 3 600 zł. Wysokość bonifikaty trzeba sprawdzić w uchwale konkretnej gminy.

Potwierdzeniem przekształcenia jest zaświadczenie wydawane przez starostę, prezydenta miasta lub wójta, które stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej. Przy sprzedaży mieszkania nabywca przejmuje obowiązek dalszych opłat, chyba że sprzedający spłaci je jednorazowo przed transakcją.

Przekształcenie objęło też udziały w gruncie związane z odrębną własnością lokali w blokach, więc większość właścicieli mieszkań w budynkach na gruntach miejskich płaci dziś opłatę przekształceniową, a nie opłatę za użytkowanie wieczyste. Wysokość opłaty jest stała, chyba że właściwy organ zaktualizuje ją na zasadach z ustawy; nie rośnie automatycznie razem z wartością gruntu. Przy sprzedaży lokalu przed spłatą wszystkich opłat obowiązek przechodzi na nabywcę. Notariusz przy sprzedaży ustala, czy sprzedający wnosi opłaty na bieżąco, a kupujący może w umowie uzgodnić z nim rozliczenie opłaty za rok transakcji.

Opłata może podlegać waloryzacji na zasadach z ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie częściej niż raz na 3 lata (art. 10 ustawy o przekształceniu), a o nowej wysokości organ zawiadamia właściciela. Kto planuje sprzedaż mieszkania, może ustalić z kupującym, czy przed aktem spłaci opłatę jednorazowo, co ułatwia transakcję i rozliczenie w cenie.