Rozdzielność majątkowa (intercyza)
Ustrój, w którym każdy małżonek ma własny majątek - ustanawiany umową notarialną albo przez sąd.
Rozdzielność majątkowa oznacza, że każdy z małżonków zachowuje majątek nabyty przed i w trakcie jej trwania, sam nim zarządza i odpowiada za własne długi. Najczęściej ustanawia się ją umową majątkową małżeńską, zwaną intercyzą, w formie aktu notarialnego (art. 47 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Umowę można zawrzeć przed ślubem albo w trakcie małżeństwa.
Intercyza może też rozszerzyć lub ograniczyć wspólność albo ustanowić rozdzielność z wyrównaniem dorobków, w której przy ustaniu ustroju małżonek z mniejszym przyrostem majątku może żądać wyrównania. Wobec osób trzecich, np. wierzycieli, umowa działa tylko wtedy, gdy wiedziały o jej zawarciu i rodzaju (art. 47¹). Intercyza zawarta tuż przed egzekucją nie chroni przed wcześniejszymi długami.
Sąd ustanawia rozdzielność z ważnych powodów na żądanie małżonka, np. przy rozrzutności albo długim rozłączeniu (art. 52 § 1). Może też jej zażądać wierzyciel jednego z małżonków (art. 52 § 1a). Z mocy prawa rozdzielność powstaje przy ubezwłasnowolnieniu, upadłości jednego z małżonków (art. 53) i orzeczeniu separacji (art. 54).
Rozdzielność przydaje się przy działalności gospodarczej jednego z małżonków. Przykład: przedsiębiorca z długami firmowymi 200 000 zł. Przy wspólności wierzyciel w pewnych sytuacjach dochodzi należności z majątku wspólnego, przy rozdzielności zawartej wcześniej, o której wiedział, tylko z majątku dłużnika. Bank liczy zdolność kredytową małżonków z rozdzielnością osobno, jeśli kredyt bierze jeden z nich.
Intercyzę trzeba zgłosić bankom, kontrahentom i urzędom, bo wobec nich działa dopiero, gdy o niej wiedzą. Po ustanowieniu rozdzielności w trakcie małżeństwa dotychczasowy majątek wspólny staje się współwłasnością w częściach ułamkowych i trzeba go podzielić umową albo w sądzie; sama intercyza nie dzieli majątku. Przy rozdzielności każdy z małżonków rozlicza się podatkowo samodzielnie co do swojego majątku, ale wspólne rozliczenie PIT zostaje możliwe, jeśli wspólność trwała przez cały rok podatkowy; jej ustanowienie w trakcie roku wyklucza wspólne rozliczenie za ten rok.
Koszt intercyzy to taksa notarialna, VAT i opłaty za wypisy.
Źródła
Najczęściej zadawane pytania
- Jak ustanowić rozdzielność majątkową?
- Umową w formie aktu notarialnego (intercyza, art. 47 § 1 Kodeksu rodzinnego) albo wyrokiem sądu z ważnych powodów (art. 52).
- Czy intercyza chroni przed długami współmałżonka?
- Wobec wierzyciela tylko wtedy, gdy wiedział o zawarciu i rodzaju umowy (art. 47¹ Kodeksu rodzinnego). Nie działa wstecz wobec długów powstałych wcześniej.