Autorskie koszty uzyskania przychodu (50%)

50% przychodu - tyle wynoszą koszty, gdy przychód pochodzi z korzystania z praw autorskich, praw pokrewnych lub rozporządzania nimi przez twórcę (art. 22 ust. 9 pkt 3 ustawy o PIT). Dotyczy to umowy o pracę, zlecenia i dzieła, jeśli w ich ramach powstaje utwór, a wynagrodzenie za przeniesienie praw jest wyodrębnione. Roczny limit kosztów autorskich jest równy górnej granicy pierwszego progu skali, czyli 120 000 zł w 2026 r. (art. 22 ust. 9a).

Koszty autorskie przysługują tylko przy działalności wymienionej w art. 22 ust. 9b: m.in. twórczej w zakresie architektury, inżynierii budowlanej, literatury, sztuk plastycznych, muzyki, fotografiki, programów i gier komputerowych, dziennikarstwa, a także artystycznej, publicystycznej, produkcji audiowizualnej, badawczo-rozwojowej i naukowej oraz przy tłumaczeniach. Kluczowe jest powstanie utworu w rozumieniu prawa autorskiego; samo wykonywanie pracy na stanowisku programisty czy dziennikarza nie wystarcza.

Przykład: programista na etacie z pensją 15 000 zł brutto, z czego 80% to wynagrodzenie za przeniesienie praw do kodu. Przychód autorski to 12 000 zł, po odjęciu proporcjonalnych składek ZUS pracodawca stosuje 50% kosztów. Gdy przez rok suma kosztów autorskich dojdzie do 120 000 zł, dalsze przychody mają już zwykłe koszty 250 zł miesięcznie. Przy dochodzie powyżej progu podatkowego każdy 1 000 zł kosztów autorskich to 320 zł mniej podatku.

Koszty autorskie obniżają wyłącznie zaliczkę PIT: składki ZUS i zdrowotną nadal liczy się od całego brutto. W razie kontroli o prawie do 50% decyduje dokumentacja: umowa z wyodrębnionym wynagrodzeniem za prawa, ewidencja utworów i dowody ich powstania, np. raporty z repozytorium kodu albo lista publikacji.

Pracodawca musi prowadzić ewidencję utworów, a umowa powinna wskazywać część wynagrodzenia za prawa autorskie. Kosztów autorskich nie stosuje się do przychodów z działalności gospodarczej: przedsiębiorca na B2B rozlicza wydatki rzeczywiste albo korzysta z ulgi IP Box. Wpływ kosztów autorskich na pensję policzysz w kalkulatorze wynagrodzenia netto (opcja koszty autorskie).