Fundusz indeksowy

Fundusz indeksowy to fundusz inwestycyjny o pasywnej strategii: kupuje akcje albo obligacje w takich proporcjach, w jakich występują one w wybranym indeksie, i dostosowuje portfel przy każdej zmianie składu indeksu. Celem nie jest pobicie rynku, tylko uzyskanie wyniku jak najbliższego indeksowi, pomniejszonego o koszty. Fundusz indeksowy może mieć formę zwykłego funduszu otwartego albo ETF-u notowanego na giełdzie.

Jakość funduszu indeksowego mierzy się błędem odwzorowania (tracking error), czyli odchyleniem wyniku funduszu od wyniku indeksu. Przyczyną różnic są opłaty, podatki od dywidend, gotówka utrzymywana na umorzenia i koszty transakcyjne. Przykład na hipotetycznych liczbach: indeks zyskał w roku 10,0%, a fundusz 9,4%. Różnica 0,6 punktu procentowego to łączny koszt pasywnego inwestowania w tym funduszu w danym roku.

Ważne jest, czy fundusz odwzorowuje indeks cenowy, czy dochodowy. WIG20 jest indeksem cenowym i nie uwzględnia dywidend, a WIG jest indeksem dochodowym, który je uwzględnia. Fundusz porównujący się z indeksem cenowym może pokazywać wynik lepszy od benchmarku tylko dlatego, że reinwestuje dywidendy.

Zwolennicy inwestowania pasywnego wskazują, że w długim terminie większość funduszy aktywnych po kosztach osiąga wyniki gorsze od swoich indeksów, więc tani fundusz indeksowy daje przewagę samymi niższymi opłatami (TER). Fundusz indeksowy nie chroni przed spadkami rynku: gdy indeks traci 30%, fundusz traci podobnie. Zapewnia natomiast szeroką dywersyfikację w jednym produkcie.

Fundusze indeksowe różnią się metodą odwzorowania. Replikacja fizyczna polega na kupnie akcji ze składu indeksu, w całości albo w reprezentatywnej próbce. Replikacja syntetyczna wykorzystuje kontrakty swap z bankiem, który płaci funduszowi wynik indeksu, co dodaje ryzyko kontrahenta. Fundusz może też pożyczać posiadane akcje innym instytucjom za opłatą, co obniża koszty, ale wiąże się z ryzykiem, o którym informuje prospekt. Przy wyborze funduszu indeksowego porównuje się też wielkość aktywów i płynność, bo bardzo małe fundusze bywają likwidowane albo łączone z innymi. Takie zdarzenie nie oznacza straty, ale może wymusić sprzedaż jednostek i zapłatę podatku poza kontem z ulgą.

Notowania polskich indeksów, na których opierają się krajowe fundusze indeksowe, pokazuje strona giełda.