NIP i REGON
NIP to dziesięciocyfrowy identyfikator podatkowy nadawany przez urząd skarbowy, a REGON numer w rejestrze statystycznym GUS; przedsiębiorca dostaje oba przy wpisie do CEIDG.
NIP (numer identyfikacji podatkowej) to dziesięciocyfrowy identyfikator podatnika i płatnika, nadawany przez naczelnika urzędu skarbowego (ustawa o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników). Osoby fizyczne, które nie prowadzą działalności gospodarczej i nie są zarejestrowanymi podatnikami VAT, używają w sprawach podatkowych numeru PESEL (art. 3 ust. 1). NIP mają przedsiębiorcy, zarejestrowani podatnicy VAT i podmioty niebędące osobami fizycznymi, np. spółki i fundacje.
Przedsiębiorca uzyskuje NIP przy wpisie do CEIDG: wniosek CEIDG-1 jest zgłoszeniem identyfikacyjnym, więc NIP nadawany jest automatycznie, bez odrębnej wizyty w urzędzie. NIP nie zmienia się przez całe życie podatnika, także po zakończeniu i ponownym założeniu firmy. NIP służy też do budowy mikrorachunku podatkowego i do sprawdzania kontrahenta na białej liście.
REGON to 9-cyfrowy numer w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej, prowadzonym przez Prezesa GUS. JDG dostaje go również automatycznie po wpisie do CEIDG; jednostki lokalne firm mają numery 14-cyfrowe. REGON jest potrzebny m.in. w zgłoszeniach statystycznych i niektórych przetargach, ale na fakturze obowiązkowy jest NIP sprzedawcy i nabywcy-przedsiębiorcy (art. 106e ust. 1 ustawy o VAT).
Przy transakcjach wewnątrzwspólnotowych polski numer VAT ma postać PL i NIP, a jego aktywność sprawdza się w unijnym systemie VIES. NIP nabywcy na paragonie ma znaczenie praktyczne: fakturę do paragonu dla firmy można wystawić tylko wtedy, gdy paragon zawiera jej NIP (art. 106b ust. 5 ustawy o VAT), a paragon z NIP do 450 zł jest fakturą uproszczoną.
NIP firmy jest jawny: widnieje na fakturach, w CEIDG i na białej liście, więc jego podanie kontrahentowi nie wymaga szczególnej ochrony, w przeciwieństwie do numeru PESEL.
Przykład: freelancer rejestruje JDG online 1 marca z datą rozpoczęcia 15 marca. Po przetworzeniu wniosku NIP i REGON są widoczne w jego wpisie w CEIDG. Na pierwszej fakturze wpisuje swój NIP, a zaliczki na PIT wpłaca na mikrorachunek z tym NIP, nie z PESEL.
Źródła
Najczęściej zadawane pytania
- Czy osoba prywatna musi mieć NIP?
- Nie, jeśli nie prowadzi działalności gospodarczej i nie jest zarejestrowanym podatnikiem VAT. W sprawach podatkowych używa wtedy numeru PESEL.
- Czy NIP zmienia się po zamknięciu i otwarciu firmy?
- Nie. NIP nadaje się raz i pozostaje ten sam, także po wznowieniu działalności.