Odsetki ustawowe za opóźnienie

Odsetki za opóźnienie należą się wierzycielowi za każdy dzień zwłoki w zapłacie, nawet gdy nie poniósł szkody i nawet gdy opóźnienie nie wynika z winy dłużnika (art. 481 § 1 KC). Jeśli strony nie określiły ich wysokości, przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie: stopa referencyjna NBP + 5,5 pp (art. 481 § 2 KC). Gdy dług był oprocentowany wyżej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy.

Górny limit to odsetki maksymalne za opóźnienie, czyli dwukrotność odsetek ustawowych za opóźnienie (art. 481 § 2¹ KC). W kredycie konsumenckim suma odsetek za opóźnienie i opłat za zaległość (monity, wezwania) nie może przekroczyć kwoty odsetek maksymalnych za opóźnienie od zaległej kwoty (art. 33a ustawy o kredycie konsumenckim). Od zaległych odsetek wolno naliczać kolejne odsetki dopiero od dnia wytoczenia o nie powództwa albo po umowie zawartej już po powstaniu zaległości (art. 482 KC), co ogranicza tzw. anatocyzm.

Przykład przy hipotetycznej stopie referencyjnej 4%: odsetki ustawowe za opóźnienie wynoszą 9,5% rocznie. Faktura na 8 000 zł zapłacona 45 dni po terminie daje 94 zł odsetek (8 000 zł x 9,5% x 45 / 365). Maksymalne odsetki za opóźnienie wynoszą wtedy 19%.

Między przedsiębiorcami w transakcjach handlowych obowiązują osobne, wyższe odsetki z ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom. Dla zaległości podatkowych stosuje się odsetki za zwłokę z Ordynacji podatkowej. Kwotę odsetek od konkretnego długu policzysz w kalkulatorze odsetek ustawowych, a dla faktur między firmami w kalkulatorze odsetek w transakcjach handlowych.

Odsetek za opóźnienie można żądać od dnia następującego po terminie zapłaty, jeśli termin był oznaczony. Gdy termin nie wynika z umowy ani z właściwości zobowiązania, dług trzeba spełnić niezwłocznie po wezwaniu (art. 455 KC), a odsetki biegną od dnia, w którym zapłata powinna nastąpić po wezwaniu. W kredycie bankowym odsetki za opóźnienie liczy się od zaległej raty, a po wypowiedzeniu umowy od całego wymagalnego zadłużenia.