Sankcja kredytu darmowego
Prawo konsumenta do spłaty samego kapitału, bez odsetek i kosztów, gdy kredytodawca naruszył wskazane obowiązki ustawy o kredycie konsumenckim.
Sankcja kredytu darmowego (SKD) to uprawnienie z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Jeśli kredytodawca naruszył określone przepisy, konsument po złożeniu pisemnego oświadczenia zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów należnych kredytodawcy, w terminach i w sposób ustalony w umowie. Ponosi tylko koszty ustanowienia zabezpieczenia przewidziane w umowie (art. 45 ust. 4).
Sankcję uruchamia naruszenie: formy pisemnej umowy (art. 29 ust. 1), obowiązkowych elementów umowy z art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11 i 14-17, w tym rzetelnego podania RRSO, całkowitej kwoty kredytu, kwoty do zapłaty, terminów i zasad spłaty, przepisów o kredycie wiązanym i odroczonej płatności (art. 31-33), limitu opłat za zaległość (art. 33a) oraz limitów pozaodsetkowych kosztów (art. 36a-36c). W praktyce najwięcej sporów dotyczy błędnie podanego RRSO, na przykład naliczania odsetek od kredytowanej prowizji bez jasnej informacji, i nieprecyzyjnych zasad zmiany opłat. Wykładnię przepisów kształtuje orzecznictwo, w tym wyrok TSUE z 13 lutego 2025 r. w sprawie C-472/23.
Uprawnienie wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy (art. 45 ust. 5), czyli najczęściej od dnia spłaty ostatniej raty. Przykład: kredyt 30 000 zł na 60 miesięcy, w którym całkowity koszt wynosi 12 000 zł. Skuteczna sankcja oznacza, że konsument oddaje tylko 30 000 zł w ratach według harmonogramu, a jeśli spłacił już kredyt w całości, może żądać zwrotu 12 000 zł zapłaconych kosztów, o ile nie minął rok od spłaty.
Gdy umowa nie przewiduje terminów spłaty, konsument zwraca kredyt w równych miesięcznych ratach od dnia zawarcia umowy, a przy braku terminu spłaty w ciągu 5 lat przy kredytach do 80 000 zł i 10 lat przy wyższych (art. 45 ust. 2-3). Kredytodawca może zakwestionować oświadczenie, wtedy o zasadności sankcji rozstrzyga sąd. Przed złożeniem oświadczenia warto przeliczyć RRSO z umowy w kalkulatorze RRSO.
Oświadczenie składa się kredytodawcy na piśmie. Nie wymaga ono zgody kredytodawcy ani wyroku, ale spór o jego skuteczność rozstrzyga sąd, często na podstawie opinii biegłego, który przelicza RRSO.
Źródła
Najczęściej zadawane pytania
- Do kiedy można skorzystać z sankcji kredytu darmowego?
- Do roku od dnia wykonania umowy, czyli zwykle od spłaty ostatniej raty (art. 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim). Po tym terminie uprawnienie wygasa.
- Czy sankcja kredytu darmowego dotyczy kredytu hipotecznego?
- Nie w tej formie. Art. 45 dotyczy umów o kredyt konsumencki, czyli do 255 550 zł albo kredytu na remont niezabezpieczonego hipoteką. Kredyt hipoteczny reguluje osobna ustawa.