Urlop macierzyński i rodzicielski
Płatne urlopy po urodzeniu dziecka: 20 tygodni macierzyńskiego i do 41 tygodni rodzicielskiego, z zasiłkiem macierzyńskim 100%/70% albo 81,5% za cały okres.
Urlop macierzyński przy urodzeniu jednego dziecka trwa 20 tygodni, a przy porodzie mnogim dłużej (art. 180 Kodeksu pracy). Po nim przysługuje urlop rodzicielski: do 41 tygodni przy jednym dziecku i do 43 przy porodzie mnogim (art. 182¹a). Z rodzicielskiego każdy z rodziców ma wyłączne prawo do 9 tygodni, których nie da się przenieść na drugiego. Ojciec ma też 2 tygodnie urlopu ojcowskiego do ukończenia przez dziecko 12 miesięcy.
Za czas urlopów ZUS wypłaca zasiłek macierzyński. Stawki (art. 31 ustawy zasiłkowej): 100% podstawy za urlop macierzyński i 70% za rodzicielski albo, jeśli matka złoży wniosek najpóźniej 21 dni po porodzie, 81,5% za cały okres macierzyńskiego i rodzicielskiego. 9 tygodni zarezerwowanych dla drugiego rodzica jest zawsze płatne 70%. Gdy obliczony zasiłek jest niższy niż świadczenie rodzicielskie, ZUS podwyższa go do tej kwoty.
Przykład: matka z pensją 6000 zł brutto. Podstawa zasiłku to 5177,40 zł (po odjęciu 13,71% składek). Przy wniosku o 81,5% dostaje 4219,58 zł miesięcznie przez cały okres, a bez niego 5177,40 zł przez 20 tygodni macierzyńskiego i 3624,18 zł za rodzicielski. Zasiłek podlega PIT, ale osoby przed 26. urodzinami korzystają tu z ulgi dla młodych (limit 85 528 zł).
Urlop rodzicielski można wykorzystać do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat, w kilku częściach, a w trakcie niego łączyć opiekę z pracą w niepełnym wymiarze u pracodawcy udzielającego urlopu. Zasiłek przysługuje również ojcu, który korzysta z części urlopu rodzicielskiego, oraz rodzicom adopcyjnym i rodzinom zastępczym na zasadach urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego.
Zasiłek przysługuje osobom objętym ubezpieczeniem chorobowym: pracownicom, zleceniobiorczyniom i przedsiębiorczyniom z dobrowolną składką chorobową. Przedsiębiorczyni na preferencyjnym ZUS dostanie zasiłek od niskiej podstawy. Pracodawca nie może wypowiedzieć umowy w czasie ciąży i urlopów związanych z rodzicielstwem. Kwotę dla swojej pensji policzysz w kalkulatorze zasiłku macierzyńskiego.
Źródła
Najczęściej zadawane pytania
- Ile trwa urlop macierzyński i rodzicielski?
- 20 tygodni macierzyńskiego i do 41 tygodni rodzicielskiego przy jednym dziecku, z czego 9 tygodni przysługuje wyłącznie każdemu z rodziców (art. 180 i 182¹a Kodeksu pracy).
- Co się bardziej opłaca: 81,5% czy 100% i 70%?
- Przy wykorzystaniu całego rodzicielskiego przez matkę 81,5% daje zbliżoną sumę, ale wyższe kwoty w okresie rodzicielskim. Wybór 100%/70% opłaca się, gdy matka wróci do pracy po macierzyńskim lub urlop rodzicielski przejmie drugi rodzic.