Darowizna
Umowa, w której darczyńca bezpłatnie przekazuje obdarowanemu część majątku; nieruchomość wymaga aktu notarialnego.
Darowizna to umowa, w której darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku (art. 888 Kodeksu cywilnego). Oświadczenie darczyńcy powinno mieć formę aktu notarialnego, ale darowizna wykonana bez tej formy, np. przekazanie pieniędzy czy samochodu, jest ważna (art. 890 § 1). Darowizna nieruchomości zawsze wymaga aktu notarialnego.
Darowiznę można odwołać nawet po wykonaniu, jeśli obdarowany dopuścił się wobec darczyńcy rażącej niewdzięczności (art. 898). Odwołanie następuje na piśmie, najpóźniej rok od dowiedzenia się o niewdzięczności (art. 899 § 3, art. 900). Nie da się go dokonać po przebaczeniu.
Darowizna wpływa na spadek: dolicza się ją do majątku przy obliczaniu zachowku, a darowizny dla dzieci i małżonka bez ograniczenia w czasie. Otrzymana od jednego z małżonków w trakcie małżeństwa należy do majątku osobistego obdarowanego, chyba że darczyńca postanowił inaczej (art. 33 pkt 2 Kodeksu rodzinnego).
Obdarowany płaci podatek od spadków i darowizn. Najbliższa rodzina jest zwolniona po zgłoszeniu na SD-Z2 w 6 miesięcy, a darowizna pieniędzy powyżej kwoty wolnej musi trafić na rachunek obdarowanego. Przykład: rodzice przelewają synowi 150 000 zł na wkład własny i syn zgłasza darowiznę w urzędzie: podatek 0 zł. Gotówka wręczona do ręki traci to zwolnienie.
Darowizna mieszkania z zastrzeżeniem dożywotniej służebności mieszkania dla darczyńcy pozwala rodzicom przekazać lokal dzieciom i nadal w nim mieszkać. Obdarowany staje się właścicielem od podpisania aktu, a służebność wpisuje się do działu III księgi wieczystej. Taka darowizna może wpłynąć na późniejszą sprzedaż: kupujący nabywa mieszkanie obciążone prawem darczyńcy. Przy sprzedaży mieszkania otrzymanego w darowiźnie pięcioletni termin z PIT liczy się od końca roku darowizny, a kosztem nie jest wartość darowizny, tylko udokumentowane nakłady i zapłacony podatek od darowizny. Darowizna dla jednego z dzieci jest też doliczana przy obliczaniu zachowku dla pozostałych, co bywa źródłem sporów rodzinnych po śmierci darczyńcy.
Darczyńca może ustanowić polecenie, czyli zobowiązać obdarowanego do określonego działania, np. opieki nad nim.
Źródła
Najczęściej zadawane pytania
- Czy darowiznę pieniędzy trzeba robić u notariusza?
- Nie musi. Darowizna wykonana, czyli przekazanie pieniędzy, jest ważna bez aktu notarialnego (art. 890 § 1 Kodeksu cywilnego). Dla zwolnienia z podatku w najbliższej rodzinie pieniądze powinny trafić na rachunek obdarowanego.
- Czy można odwołać darowiznę mieszkania?
- Tak, z powodu rażącej niewdzięczności obdarowanego, w ciągu roku od dowiedzenia się o niej, oświadczeniem na piśmie (art. 898-900 Kodeksu cywilnego).