Restrukturyzacja zadłużenia
Zmiana warunków spłaty kredytu uzgodniona z bankiem, gdy kredytobiorca nie radzi sobie z ratami: wydłużenie okresu, odroczenie, zmiana oprocentowania.
Restrukturyzacja zadłużenia to zmiana umowy kredytu tak, aby kredytobiorca mógł ją dalej spłacać. Prawo bankowe nakłada na bank obowiązek: gdy kredytobiorca opóźnia się ze spłatą, bank wzywa go do zapłaty z terminem nie krótszym niż 14 dni roboczych i informuje w wezwaniu, że w ciągu 14 dni roboczych może złożyć wniosek o restrukturyzację (art. 75c ust. 1-2 Prawa bankowego). Bank powinien umożliwić restrukturyzację, jeśli uzasadnia ją ocena sytuacji finansowej klienta, a odmowę musi szczegółowo wyjaśnić na piśmie (ust. 3 i 5).
Od 19 lutego 2025 r. podobne zasady obowiązują wszystkich kredytodawców konsumenckich, także firmy pożyczkowe (art. 21a ustawy o kredycie konsumenckim). Przepis wymienia przykładowe formy restrukturyzacji: wydłużenie okresu umowy, zmianę rodzaju umowy, odroczenie spłaty rat, zmianę oprocentowania, zawieszenie spłaty, częściowe spłaty, przewalutowanie, częściowe umorzenie i konsolidację zadłużenia. Kredytodawca musi mieć procedury restrukturyzacji stosowane przed wszczęciem egzekucji.
Przykład: kredyt hipoteczny 300 000 zł na 20 lat przy oprocentowaniu 7% ma ratę około 2 326 zł. Wydłużenie okresu do 30 lat obniża ratę do około 1 996 zł, czyli o 330 zł miesięcznie, ale zwiększa sumę odsetek o ponad 160 000 zł. Restrukturyzacja przez odroczenie kapitału na 12 miesięcy pozostawia do zapłaty tylko odsetki, około 1 750 zł miesięcznie.
Wniosek warto złożyć przed wypowiedzeniem umowy, bo po wypowiedzeniu cały dług staje się wymagalny. Opóźnienie ponad 60 dni pozwala bankowi przetwarzać dane w BIK do 5 lat po spłacie (art. 105a ust. 3 i 5 Prawa bankowego). Przy kilku drogich zobowiązaniach alternatywą bywa konsolidacja kredytów.
Wniosek o restrukturyzację zawiera zwykle opis sytuacji i przyczynę problemów, proponowaną formę zmiany oraz dokumenty dochodowe. Aneks nie usuwa wcześniejszych opóźnień z historii w BIK, ale przywraca terminowe spłaty, co z czasem poprawia ocenę. Kredytobiorca z kredytem mieszkaniowym może równolegle wystąpić do Funduszu Wsparcia Kredytobiorców, który przejmuje część rat na czas trudności. Zgoda na restrukturyzację wymaga zwykle aneksu do umowy, a przy kredycie hipotecznym czasem także zgody osób, które ustanowiły zabezpieczenie.
Źródła
Najczęściej zadawane pytania
- Czy bank musi zgodzić się na restrukturyzację kredytu?
- Bank powinien ją umożliwić, jeśli uzasadnia to ocena sytuacji finansowej kredytobiorcy, a w razie odmowy musi podać szczegółowe przyczyny na piśmie (art. 75c ust. 3 i 5 Prawa bankowego). Warunki ustalają obie strony.
- Kiedy złożyć wniosek o restrukturyzację?
- W ciągu 14 dni roboczych od otrzymania wezwania do zapłaty, o czym bank musi poinformować w wezwaniu (art. 75c ust. 2 Prawa bankowego). Wniosek można złożyć też wcześniej, zanim pojawi się zaległość.