FIRE (niezależność finansowa)
Strategia szybkiego budowania kapitału, z którego dochód pokrywa wydatki i pozwala na wcześniejszą rezygnację z pracy.
FIRE (ang. financial independence, retire early) to podejście, w którym celem oszczędzania i inwestowania jest niezależność finansowa: majątek tak duży, że dochód z niego pokrywa wydatki bez konieczności pracy zarobkowej. Ruch opiera się na wysokiej stopie oszczędności, często kilkudziesięciu procent dochodu, i długoterminowym inwestowaniu, zwykle w tanie fundusze indeksowe.
Punktem odniesienia jest tzw. reguła 4%, oparta na amerykańskich badaniach historycznych: portfel akcji i obligacji wypłacający co roku 4% wartości początkowej, korygowane o inflację, w większości analizowanych okresów wystarczał na 30 lat. Z reguły wynika mnożnik 25: kapitał powinien wynosić 25-krotność rocznych wydatków. Przykład na hipotetycznych liczbach: wydatki 5 000 zł miesięcznie, czyli 60 000 zł rocznie, oznaczają cel 1,5 mln zł. Przy wypłacie 3,5% rocznie, ostrożniejszej przy horyzoncie dłuższym niż 30 lat, cel rośnie do około 1 714 286 zł.
Na czas dojścia do celu najmocniej wpływa stopa oszczędności, a nie stopa zwrotu. Osoba oszczędzająca 50% dochodu potrzebuje zwykle kilkunastu lat, a oszczędzająca 10% kilkudziesięciu. W polskich warunkach do rachunku trzeba doliczyć podatek Belki (19%) od zysków, chyba że kapitał leży na IKE, IKZE lub OKI, oraz fakt, że wcześniejsze odejście z pracy oznacza mniej składek w ZUS i niższą przyszłą emeryturę.
Odmiany ruchu to Lean FIRE (skromny budżet), Fat FIRE (wysokie wydatki) i Coast FIRE (zgromadzony kapitał rośnie sam do wieku emerytalnego, a praca pokrywa bieżące wydatki). Reguła 4% nie jest gwarancją: wynik zależy od kolejności zwrotów, zwłaszcza od spadków w pierwszych latach wypłat, inflacji i kosztów.
W polskich warunkach planowanie FIRE warto uzupełnić o ubezpieczenie zdrowotne, które po odejściu z pracy trzeba opłacać samodzielnie, oraz o minimalny okres składkowy w ZUS, jeśli celem jest prawo do najniższej emerytury. Część osób wybiera dlatego model częściowej niezależności, w którym pracuje na niepełny etat albo prowadzi niewielką działalność, łącząc dochód z pracy z wypłatami z portfela.
Wielkość kapitału i czas dojścia do niezależności finansowej przy własnych założeniach policzy kalkulator FIRE.
Źródła
Najczęściej zadawane pytania
- Ile pieniędzy trzeba mieć, żeby osiągnąć FIRE?
- Według reguły 4% około 25-krotność rocznych wydatków. Przykład: przy wydatkach 60 000 zł rocznie to 1,5 mln zł. Przy ostrożniejszej wypłacie 3,5% potrzeba więcej.
- Co to jest reguła 4%?
- Założenie, że z portfela akcji i obligacji można wypłacać co roku 4% wartości początkowej, korygowane o inflację, przez około 30 lat. Wynika z danych historycznych i nie jest gwarancją.