Kryptowaluty (kryptoaktywa, MiCA)

Kryptowaluty to cyfrowe reprezentacje wartości zapisywane w rozproszonym rejestrze (blockchainie), takie jak bitcoin czy ether. Nie są prawnym środkiem płatniczym w Polsce i nie stoi za nimi bank centralny. W Unii Europejskiej rynek kryptoaktywów reguluje rozporządzenie (UE) 2023/1114, nazywane MiCA. Przepisy o tokenach powiązanych z aktywami i tokenach e-pieniądza stosuje się od 30 czerwca 2024 r., a pozostałe, w tym o dostawcach usług w zakresie kryptoaktywów, od 30 grudnia 2024 r.

MiCA wymaga od giełd i pośredników zezwolenia organu nadzoru w jednym z państw UE, nakłada obowiązki ochrony aktywów klientów i publikacji dokumentu informacyjnego (white paper) przy ofercie publicznej. Rozporządzenie nie gwarantuje wartości kryptowalut i nie wprowadza systemu gwarantowania podobnego do BFG. Ceny kryptowalut potrafią zmienić się o kilkadziesiąt procent w kilka tygodni.

Podatkowo przychód z odpłatnego zbycia waluty wirtualnej to osobne źródło przychodów (art. 17 ust. 1 pkt 11 ustawy o PIT), a dochód opodatkowany jest stawką 19% (art. 30b ust. 1a). Zbyciem jest wymiana kryptowaluty na pieniądze, towar, usługę lub prawo majątkowe inne niż waluta wirtualna, więc wymiana jednej kryptowaluty na drugą nie rodzi podatku. Przykład na hipotetycznych liczbach: zakup za 8 000 zł i sprzedaż za 11 000 zł w tym samym roku daje 3 000 zł dochodu i 570 zł podatku w PIT-38. Dochodu z krypto nie łączy się z zyskami ze sprzedaży akcji (art. 30b ust. 5d).

Ryzyka specyficzne to utrata kluczy dostępu, upadłość giełdy, oszustwa i podszywanie się pod platformy inwestycyjne. Na liście ostrzeżeń publicznych KNF często pojawiają się podmioty oferujące „inwestycje w kryptowaluty" bez zezwolenia, a część z nich działa jak piramida finansowa.

Koszty nabycia kryptowalut rozlicza się w PIT-38 nawet w roku, w którym nie było sprzedaży, bo nadwyżka kosztów przechodzi na kolejne lata. Przy transakcjach w walutach obcych przychody i koszty przelicza się na złote po kursie średnim NBP z ostatniego dnia roboczego przed transakcją, a do kosztów można zaliczyć prowizje giełd. Stablecoiny, czyli tokeny powiązane z walutą lub aktywami, MiCA traktuje jako tokeny e-pieniądza albo tokeny powiązane z aktywami i stawia ich emitentom szczególne wymogi rezerw.

Notowania największych kryptowalut zbiera strona kryptowaluty - kursy, a podatek od sprzedaży policzy kalkulator podatku od kryptowalut. Opis ma charakter informacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.