Ryzyko inwestycyjne
Możliwość, że wynik inwestycji będzie gorszy od oczekiwanego, łącznie z utratą części lub całości kapitału.
Ryzyko inwestycyjne to niepewność co do przyszłego wyniku inwestycji, w tym możliwość straty części albo całości wpłaconych pieniędzy. Im wyższy oczekiwany zysk, tym zwykle wyższe ryzyko: obligacje skarbowe i lokaty dają niski, ale przewidywalny wynik, a akcje wyższy oczekiwany zysk w zamian za duże wahania. Fundusze inwestycyjne mają ustawowy obowiązek przestrzegania zasad ograniczania ryzyka (art. 3 ust. 3 ustawy o funduszach inwestycyjnych), ale nie mogą go wyeliminować.
Najważniejsze rodzaje ryzyka to: ryzyko rynkowe (spadek cen całego rynku), ryzyko emitenta (upadłość spółki lub dłużnika), ryzyko stopy procentowej (spadek cen obligacji przy wzroście stóp), ryzyko walutowe, ryzyko płynności (brak możliwości szybkiej sprzedaży bez straty) oraz ryzyko inflacji, które dotyka też pozornie bezpiecznych oszczędności (oprocentowanie realne).
Przykład na hipotetycznych liczbach pokazuje, dlaczego spadki bolą bardziej niż wzrosty: portfel 100 000 zł, który traci 50%, jest wart 50 000 zł, a żeby wrócić do punktu wyjścia, musi potem zyskać 100%. Spadek o 20% wymaga odrobienia 25%. Dlatego przy ocenie ryzyka patrzy się nie tylko na średni zysk, ale też na największe historyczne obsunięcie wartości.
W dokumencie z kluczowymi informacjami (KID) produkty inwestycyjne mają wskaźnik ryzyka SRI w skali od 1 do 7, gdzie 1 oznacza najniższe ryzyko. Ten sam wskaźnik wykorzystuje ustawa o OKI: fundusze z SRI 1 trafiają do puli aktywów oszczędnościowych. Właściwy poziom ryzyka zależy od horyzontu, stabilności dochodów i posiadania poduszki finansowej. Dom maklerski lub doradca ma obowiązek ocenić, czy produkt jest odpowiedni dla klienta.
Zmienność, czyli odchylenie standardowe stóp zwrotu, jest najczęściej używaną miarą ryzyka w analizach funduszy. Inwestycja o rocznej zmienności 20% może w typowym roku dać wynik o kilkanaście lub kilkadziesiąt punktów procentowych odbiegający od średniej. Dla oszczędzającego bardziej intuicyjna bywa miara maksymalnego obsunięcia, czyli największego spadku od szczytu do dołka w historii produktu lub indeksu.
Ryzyko ogranicza dywersyfikacja i długi horyzont. Sygnałem ostrzegawczym jest oferta obiecująca wysoki zysk bez ryzyka, typowa dla piramid finansowych.
Źródła
Najczęściej zadawane pytania
- Jakie są rodzaje ryzyka inwestycyjnego?
- Ryzyko rynkowe, emitenta, stopy procentowej, walutowe, płynności i inflacji. Każdy produkt ma inną kombinację tych ryzyk.
- Co oznacza wskaźnik SRI?
- Syntetyczny wskaźnik ryzyka w skali 1-7 podawany w dokumencie KID. 1 oznacza najniższe ryzyko, 7 najwyższe.