Inflacja wrzesień 2026: 4,1% r/r wg GUS - Domański mówi "pod kontrolą", a deficyt sięga 172,2 mld zł

Inflacja CPI (wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych) wyniosła we wrześniu 2026 r. 4,1% rok do roku według finalnego odczytu GUS, wobec 3,4% miesiąc wcześniej, a deficyt budżetu państwa po trzech kwartałach urósł do 172,2 mld zł (szacunek Ministerstwa Finansów, MF). Minister finansów i gospodarki Andrzej Domański, komentując to w TVP Info, ocenił, że inflacja jest na razie pod kontrolą (relacja Interia Biznes). Stan na 26 października 2026 r.: oba te twierdzenia da się obronić tylko częściowo.

Czy inflacja 4,1% jest naprawdę pod kontrolą?

Inflacja 4,1% r/r we wrześniu 2026 to odczyt o 0,7 pp (punktu procentowego, czyli 0,01) wyższy niż w sierpniu i o 0,6 pp powyżej górnej granicy pasma wokół celu NBP (2,5% +/- 1 pp, czyli 3,5%). Według GUS ceny w ujęciu miesięcznym wzrosły o 0,7%, a głównym motorem był transport, który podrożał o 17,9% r/r, głównie przez paliwa.

Domański, według relacji Interii, przypomniał w rozmowie, że za rządów PiS inflacja sięgała 18%, i przekonywał, że obecny wynik nie jest powodem do paniki. Porównanie z 2022 r. jest rzetelne, ale mało pomocne. Skala jest inna, lecz kierunek niepokoi: w ciągu miesiąca przeszliśmy z 3,4% do 4,1%, a towary podrożały o 3,6% r/r wobec 2,5% w sierpniu. Usługi hamują (5,3% wobec 5,6%), tylko że to właśnie one tradycyjnie sygnalizują inflację trwałą.

Jeśli ceny energii i paliw utrzymają się na obecnym poziomie, efekty drugiej rundy (podwyżki płac i cen usług w odpowiedzi na droższe paliwa) zaczną się materializować w pierwszym kwartale 2027 r. Moim zdaniem określenie "na razie" jest tu najważniejsze w całej wypowiedzi. Pisaliśmy o tym przy okazji decyzji RPP z października, a szczegóły samego odczytu znajdziesz w analizie finalnej inflacji za wrzesień.

Ile wynosi deficyt budżetu państwa po wrześniu 2026?

Deficyt budżetu państwa po wrześniu 2026 r. wyniósł 172,2 mld zł, czyli 63,4% rocznego planu 271,74 mld zł, według szacunków MF. Dochody od stycznia do września sięgnęły 438,8 mld zł, a wydatki 611 mld zł. W samym wrześniu dziura powiększyła się o ok. 21 mld zł, bo po sierpniu było to 151,1 mld zł (55,6% planu).

To rzeczywiście rekordowe kwoty nominalne, i opozycja ma tu twarde dane. Podczas debaty w Sejmie 8 października 2026 r. Zbigniew Kuźmiuk z PiS nazwał projekt budżetu na 2027 r. najbardziej deficytowym w historii i wskazywał na dług sięgający prawie 1,4 bln zł (transkrypcja posiedzenia nr 66 na sejm.gov.pl). To teza polityczna, ale kierunek potwierdzają liczby rządu: projekt zakłada deficyt budżetu państwa 282,6 mld zł (wg money.pl) i deficyt sektora finansów publicznych na poziomie 7,1% PKB, czyli tyle samo co w 2026 r.

Domański odpowiada na to, że stanu finansów nie ocenia się wyłącznie przez pryzmat deficytu, lecz także wzrostu gospodarczego i rosnących wpływów podatkowych, i że Polska to najszybciej rosnąca duża gospodarka w UE (relacja Interii i serwisu S.O.S. dla gospodarki). Argument ma sens przy PKB rosnącym o 3,8% (tak GUS skorygował wzrost za 2025 r.). Słabo broni się jednak przy deficycie 7,1% PKB, bo Notes from Poland przypomina, że Polska zobowiązała się wobec Komisji Europejskiej do zejścia do 3,7% w 2027 r. Pełne zestawienie miesięczne opisaliśmy w tekście o deficycie budżetu po wrześniu.

Dlaczego inflacja i deficyt wzajemnie się napędzają?

Odsetki od długu publicznego mają w 2027 r. wynieść 107 mld zł, czyli o 17 mld zł więcej niż w 2026 r., co resort finansów tłumaczy rosnącym długiem i malejącym udziałem obligacji wyemitowanych przy niskich stopach (wg xyz.pl). To jedna z największych pozycji wydatkowych państwa, a jej wzrost zmniejsza pole manewru przy każdym kolejnym szoku.

Mechanizm jest prosty i nieprzyjemny. Wysoki deficyt oznacza dużą podaż obligacji skarbowych, a inwestorzy żądają wyższej rentowności, szczególnie gdy inflacja przyspiesza. Rentowności w Europie rosną, o czym piszemy w tekście o obligacjach w Europie i ostrzeżeniu Bundesbanku. Z drugiej strony szeroki deficyt podtrzymuje popyt, więc utrudnia Radzie Polityki Pieniężnej (RPP) walkę z cenami. Według danych NBP RPP trzyma stopę referencyjną na poziomie 3,75%, ale ING i Credit Agricole już prognozują podwyżkę do 4% na początku 2027 r..

Domański zapewnia, że rząd nie przewiduje przekroczenia konstytucyjnego progu długu 60% PKB przed 2030 r. (wg money.pl, wypowiedź przy przyjęciu projektu budżetu). Nie podważam tej prognozy, ale zakłada ona inflację średnioroczną 2,8% w 2027 r. i wzrost PKB 3%. Przy odczycie 4,1% już we wrześniu 2026 r. to założenie wymaga solidnego hamowania cen, a przecież spór o skład zarządu NBP i ryzyko paraliżu od listopada dodaje niepewności wokół instytucji odpowiedzialnej za inflację.

Ile inflacja 4,1% kosztuje Twoje 480 tys. zł oszczędności?

Przy inflacji 4,1% każde 480 tys. zł trzymane w gotówce traci w skali roku siłę nabywczą o ok. 19,7 tys. zł (480 000 zł x 4,1%). Jeśli dla uproszczenia założymy oprocentowanie lokaty równe stopie referencyjnej NBP 3,75%, po podatku Belki (19% od odsetek) zostaje 3,04%, czyli ok. 14,6 tys. zł odsetek netto. Realna strata wynosi wtedy ok. 1% rocznie, czyli około 4,9 tys. zł.

To scenariusz edukacyjny, a nie rekomendacja: faktyczne oprocentowanie zależy od banku i terminu, a obligacje skarbowe indeksowane inflacją (np. EDO, czyli 10-letnie obligacje, w których po pierwszym roku oprocentowanie wynosi CPI plus marża) działają inaczej niż lokata. Dla osoby dwa lata przed emeryturą istotne jest też, że limit gwarancji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego (BFG) to 100 tys. EUR na bank, więc 480 tys. zł mieści się w nim w ramach jednego banku, ale dywersyfikacja ma sens organizacyjny.

Przy inflacji 4,1% (GUS) i stopie referencyjnej 3,75% (NBP) realne oprocentowanie lokaty po podatku jest ujemne. Powiem wprost: wypowiedź o kontroli nad inflacją nie pomaga w planowaniu emerytury. Liczy się to, czy Twoje realne oprocentowanie jest dodatnie. Policz własny przypadek w Decyzjomacie Lokata-Konto, sprawdź siłę nabywczą w kalkulatorze inflacji i porównaj bieżące oferty w rankingu lokat. Obligacje skarbowe policzysz w kalkulatorze obligacji.

Kto ma rację w sporze o deficyt: rząd czy opozycja?

Strony sporu operują różnymi miarami: opozycja liczy dług i nominalny deficyt, rząd wzrost PKB i wpływy. Deficyt 7,1% PKB w 2026 r. to jedna z najwyższych wartości w UE, a jednocześnie dochody budżetu rosną, bo gospodarka rośnie. Obie narracje są prawdziwe, tylko odpowiadają na różne pytania.

Historyczna analogia przemawia jednak raczej za ostrożnością. W 2022 r. Polska miała jednocześnie wysoki deficyt i inflację sięgającą 18%, a RPP podniosła stopy z 0,1% do 6,75%, co uderzyło w kredytobiorców. Dziś skala jest mniejsza, ale mechanizm ten sam: im dłużej deficyt pozostaje wysoki, tym mniejsza szansa na szybkie obniżki stóp. Nawet Hiszpania, z którą Polska się porównuje, ma inną strukturę długu, o czym piszemy w tekście o PKB per capita i złocie NBP.

Rząd planuje utrzymać deficyt sektora finansów publicznych na poziomie 7,1% PKB w 2027 r., czyli tyle samo co w 2026 r. (projekt budżetu). Moim zdaniem największym ryzykiem nie jest sam deficyt, lecz jego utrzymanie bez wyraźnego planu cięć wydatków. Dla oszczędzającego wniosek jest prosty: nie zakładaj szybkiego powrotu do inflacji 2,5%, bo nawet prognoza RPP dla celu inflacyjnego na 2027 r. mówi o powrocie do celu dopiero w drugiej połowie roku.

Więcej analiz makroekonomicznych znajdziesz w hubie kategorii makroekonomia. Jeśli spłacasz jeszcze kredyt, porównaj nadpłatę z oszczędzaniem w Decyzjomacie Nadpłata.

Co obserwować w listopadzie 2026?

Najbliższe tygodnie przyniosą trzy sygnały. Po pierwsze, szybki szacunek inflacji za październik od GUS (koniec miesiąca) pokaże, czy 4,1% to szczyt, czy dopiero początek. Po drugie, w listopadzie odbędzie się posiedzenie RPP, które wg naszej analizy stawia radę pod ścianą. Po trzecie, Senat zajmie się budżetem na 2027 r., a MF opublikuje dane o deficycie po październiku.

Jeśli inflacja w październiku wzrośnie powyżej 4,1%, wyrażenie "na razie pod kontrolą" przestanie być wystarczającą odpowiedzią, a RPP będzie miała trudniejsze zadanie. Jeśli spadnie do 3,5-3,8%, rząd dostanie argument na rzecz swojej narracji. Do tego czasu rozsądnie jest liczyć własne oszczędności w kategoriach realnych, a nie nominalnych.

FAQ

Narzędzia do Twojej decyzji

• Inflacja w Polsce - aktualny odczyt CPI
• Barometr nastrojów konsumentów - odczyty GUS co miesiąc
• Ceny prądu - cena 1 kWh i kalkulator rachunku
• Decyzjomat Hipoteczny - rata 750k przy obecnym WIBOR
• Kalkulator inflacji