W skrócie
- Dotacje z programu Czyste Powietrze nadal rosną, ale kwota podpisanych umów nadal wyraźnie przewyższa to, co fundusze zdążyły wypłacić (NFOŚiGW, dane do 6 listopada 2026 r.).
- Prawie wszystkie nowe wnioski trafiają dziś do odsłony finansowanej z Funduszu Modernizacyjnego, więc to ona będzie decydować o tempie wypłat w kolejnych miesiącach.
- Różnica między umowami a wypłatami nie jest długiem programu, bo wypłata następuje dopiero po zakończeniu i rozliczeniu inwestycji, a kwota umowy to górna granica dotacji.
Program Czyste Powietrze ma za sobą kolejne miesiące, w których wypłaty nadal rosły, a nowe wnioski zaczęły trafiać niemal wyłącznie do odsłony finansowanej z Funduszu Modernizacyjnego. Z zestawienia Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) wynika, że wypłaty sięgnęły 23,4 mld zł, czyli 63,9% wartości zawartych umów. Dla właściciela domu liczy się jednak co innego: ile czeka się na pieniądze i czy warto ruszać z inwestycją teraz.
Skąd bierze się różnica między umowami a wypłatami?
Dotacja z Czystego Powietrza jest wypłacana po wykonaniu i rozliczeniu przedsięwzięcia, a nie w chwili podpisania umowy z wojewódzkim funduszem ochrony środowiska. Dlatego kwota umów (36,62 mld zł) zawsze będzie wyższa niż suma wypłat. Z danych NFOŚiGW z 6 listopada 2026 r. wynika, że do rozliczenia zostaje 13,22 mld zł.
Ta różnica bywa w mediach przedstawiana jako zaległość, a to uproszczenie. Część pieniędzy jest przypisana do inwestycji, których wykonawcy jeszcze nie skończyli montażu kotła albo pompy ciepła. Część umów zostanie rozwiązana, a część dotacji po rozliczeniu wyjdzie niższa, bo kwota z umowy to sufit. Wypłaty realizują wojewódzkie fundusze po rozliczeniu przedsięwzięcia.
Czytelnik, który ma podpisaną umowę, powinien patrzeć na własny wniosek, nie na sumę ogólną. Jeśli dokumenty są kompletne, opóźnienie wynika zwykle z kolejki w konkretnym funduszu. Statystyki krajowe pokazują średnią z 16 województw i niewiele mówią o tym, jak szybko rozliczy się Twój wniosek. Szczegółowe serie z podziałem na odsłony znajdziesz w serwisie Czyste Powietrze w liczbach.
Jak zmieniał się program od lipca 2026 roku?
Od 20 lipca 2026 r. obowiązuje pakiet zmian w programie, który NFOŚiGW zapowiedział 13 lipca po konsultacjach z ponad 1300 uwagami. Według komunikatów mają one ułatwić dostęp właścicielom domów, podnieść wsparcie na termomodernizację i dać więcej czasu na realizację inwestycji (gramwzielone.pl). Okno naszego porównania zaczyna się właśnie tuż przed wejściem tych zmian.
Czy to one przyspieszyły wypłaty? Z dostępnych danych nie da się tego rozstrzygnąć. Od odczytu z 17 lipca wypłaty urosły o 1,25 mld zł, co daje nieco poniżej 80 mln zł tygodniowo, a w ostatnich trzech tygodniach przed 6 listopada średnia wynosiła 71,9 mln zł. Tempo jest więc podobne, a nawet lekko słabsze niż w całym okresie. Moim zdaniem to dobry powód, żeby nie przypisywać lipcowym zmianom natychmiastowego efektu: przepisy dotyczące przyjmowania wniosków działają szybciej niż rozliczanie inwestycji, które trwa miesiącami.
Według materiałów konsultacyjnych zmiany w programie miały być wdrażane etapami w 2026 r., a część z nich wymaga dodatkowych uzgodnień, między innymi z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym (gov.pl, Fundusz Modernizacyjny).
Dlaczego odsłona z Funduszu Modernizacyjnego zmienia obraz programu?
Odsłona programu finansowana z Funduszu Modernizacyjnego, uruchomiona 31 marca 2025 r., obsłużyła do 6 listopada 2026 r. łącznie 85 903 wnioski, z czego 14 020 wpłynęło od 17 lipca. Skoro w całym programie przybyło w tym czasie 14 023 wnioski, praktycznie każdy nowy wniosek trafia właśnie tam. Starsze odsłony są domykane, nowa przejmuje cały napływ.
Wypłacono w niej dotąd 1,22 mld zł, czyli około 30% wartości umów, podczas gdy w całym programie jest to prawie 64%. Taka dysproporcja jest naturalna: umowy w nowej odsłonie są młode, a inwestycje dopiero się kończą. Z kwoty 1,25 mld zł, o którą wzrosły wypłaty od lipca, 470,8 mln zł pochodzi już z tej odsłony. Z biegiem miesięcy jej udział będzie rósł, a wraz z nim znaczenie operatorów, czyli gmin i funduszy, które bezpłatnie prowadzą wnioskodawcę od wniosku do rozliczenia. Współpraca z nimi jest obowiązkowa przy prefinansowaniu i najwyższym poziomie dofinansowania, a do 2 października 2026 r. przez operatorów przeszło 36 431 wniosków.
Wniosek dla czytelnika jest praktyczny. Jeśli dziś składasz dokumenty, trafiasz do systemu, w którym rozliczeń jest jeszcze stosunkowo mało, a to korzystny moment dla funduszy. Ryzyko pojawi się, gdy fala umów zawartych w 2026 r. dojdzie do etapu rozliczeń w tym samym czasie.
Kogo dotyczy kolejka i na jakie źródła ciepła idą wnioski?
Kolejka rozliczeń dotyczy każdego, kto ma podpisaną umowę, ale nie zakończył inwestycji albo czeka na wypłatę po złożeniu dokumentów. Według NFOŚiGW do 30 września 2026 r. zakończonych i rozliczonych było 678 240 umów z 986 720 zawartych. Reszta jest w trakcie realizacji albo rozliczenia, część zostanie rozwiązana.
Z ostatnich danych o strukturze wynika, że wnioski obejmują głównie kotły gazowe kondensacyjne (31,2%) oraz pompy ciepła (31,8% łącznie), przy czym statystyka obejmuje wszystkie odsłony od 2018 r. Jest to obraz historyczny, więc nie mówi, co wybierają dziś nowi wnioskodawcy. Jeśli rozważasz pompę ciepła, policzysz koszt i zwrot w kalkulatorze pompy ciepła.
Część właścicieli domów zastanawia się też nad kredytem na termomodernizację. NFOŚiGW podaje, że przez banki złożono 6 749 wniosków o dotację na częściową spłatę kapitału kredytu, ale to wciąż niszowa ścieżka na tle prawie miliona umów. Dla osób, które mają już kredyt hipoteczny i nadwyżkę w budżecie, rachunek jest inny niż dla właściciela domu bez zobowiązań, a pomaga go policzyć Decyzjomat Nadpłata.
Komentarz redakcji: co jest faktem, a co naszą interpretacją
Faktem jest to, że wypłaty wzrosły o 1,25 mld zł od 17 lipca 2026 r., że kwota umów oczekujących na wypłatę wynosi 13,22 mld zł i że niemal wszystkie nowe wnioski idą do odsłony z Funduszu Modernizacyjnego. To dane NFOŚiGW, które sprawdziliśmy u źródła. Wynika z nich także, że przy dotychczasowym tempie wypłata całej różnicy zajęłaby około 184 tygodni, ale to arytmetyka, nie prognoza, bo wiele umów nigdy nie zostanie wypłaconych w pełnej kwocie.
Interpretacja jest nasza. Uważam, że program wszedł w fazę, w której kluczowe jest rozliczanie, a nie pozyskiwanie wniosków, bo mamy już prawie milion umów, a rozliczono około dwóch trzecich. Tło jest też trudniejsze niż same liczby: Prokuratura Europejska prowadzi postępowania dotyczące możliwych nieprawidłowości w programie. Postępowanie nie przesądza o niczyjej winie i nie wiemy, jak wpłynie na tempo certyfikacji wydatków.
Przed zmianą decyzji o inwestycji lepiej więc nie opierać się na jednym wskaźniku. Wypłaty rosną, to prawda, ale rosną razem z liczbą umów, a nie zamiast kolejki. Przy inflacji CPI na poziomie 3,5% (GUS, październik 2026) koszty materiałów i montażu nie zmaleją, więc zwłoka też ma swoją cenę.
Co z tym zrobić przed wymianą źródła ciepła?
Przed podpisaniem umowy z wykonawcą warto zdecydować, czy chcesz skorzystać z operatora, bo przy prefinansowaniu jest to obowiązkowe, a prowadzenie wniosku jest bezpłatne. Ten wybór zmniejsza ryzyko formalnych błędów we wniosku.
Druga rzecz to harmonogram: dotacja jest wypłacana po rozliczeniu, więc na etapie montażu trzeba mieć własną płynność albo dobrze ułożony kredyt. Jeśli wchodzi w grę zobowiązanie, sprawdź je w Decyzjomacie Hipotecznym, a koszt energii porównaj z tym, jak zmieniają się rachunki za prąd i gaz. Przejrzyj też nasze teksty o cenie maksymalnej gazu w 2027 r. i opłacie mocowej na 2027 r.. Wcześniejszy odczyt programu opisaliśmy w tekście o wypłatach do 30 października, a o wsparciu dla gospodarstw w innym obszarze piszemy w materiale o bonie ciepłowniczym.
Więcej tekstów o finansach domowych znajdziesz w hubie kategorii finanse, a bieżące wskaźniki w zestawieniu Stan gospodarki.
Otwarte pozostaje pytanie, które pokażą dopiero najbliższe odczyty NFOŚiGW: czy udział odsłony z Funduszu Modernizacyjnego w wypłatach przekroczy połowę przed końcem pierwszego kwartału 2027 r. Jeśli tak, będzie to znak, że nowy system rozliczeń działa. Jeśli nie, kolejka przesunie się na kolejny rok.
Narzędzia do Twojej decyzji
Najczęstsze pytania
- Kiedy dostanę dotację po podpisaniu umowy z funduszem?
- Dotacja jest wypłacana po zakończeniu inwestycji i pozytywnej, kompletnej weryfikacji rozliczenia przez wojewódzki fundusz. Termin zależy od kompletności dokumentów i kolejki w Twoim województwie. Zaliczkowe wypłaty były przedmiotem konsultacji, ale nie znaleźliśmy potwierdzenia, że już działają.
- Czy różnica między umowami a wypłatami oznacza, że programowi brakuje pieniędzy?
- Różnica oznacza głównie, że inwestycje z podpisanych umów nie są jeszcze rozliczone. Kwota umowy to górna granica dotacji, a część umów zostaje rozwiązana. Kwota umowy to także górna granica dotacji, więc wypłata po rozliczeniu bywa niższa.
- Do której odsłony programu trafia dziś nowy wniosek?
- Nowe wnioski trafiają niemal wyłącznie do odsłony finansowanej z Funduszu Modernizacyjnego, uruchomionej 31 marca 2025 r. Od odczytu z 17 lipca do 6 listopada 2026 r. wpłynęło tam 14 020 z 14 023 nowych wniosków w całym programie.
- Czy muszę korzystać z operatora programu?
- Operator jest obowiązkowy przy prefinansowaniu oraz przy najwyższym poziomie dofinansowania. W pozostałych przypadkach jest to opcja, bezpłatna dla wnioskodawcy. Operatorami są gminy i wojewódzkie fundusze ochrony środowiska, które prowadzą wniosek od złożenia do rozliczenia.
- Czy postępowanie Prokuratury Europejskiej zatrzymało program?
- Źródła, które sprawdziliśmy, nie wskazują na zatrzymanie programu. Prokuratura Europejska prowadzi postępowanie dotyczące możliwych nieprawidłowości, ale samo postępowanie nie przesądza o winie i nie wiemy, jak wpłynie na certyfikację wydatków.
- Czy mogę łączyć dotację z kredytem bankowym?
- Program przewiduje ścieżkę, w której bank udziela kredytu na inwestycję, a dotacja spłaca część kapitału. Przez banki złożono do 30 września 2026 r. 6 749 takich wniosków, więc to wciąż niszowa ścieżka. Opłacalność zależy od oprocentowania kredytu.
Najważniejsze dla kredytobiorców - raz w tygodniu
Co poniedziałek sześć liczb tygodnia: rata kredytu, WIBOR, decyzje RPP, inflacja, rekordy cen mieszkań i najlepsze lokaty.
Jak wygląda Szóstka?
Przelicz brutto na rękę i sprawdź, co bardziej się opłaca
- Tabela "ile to netto" - od 3 000 do 30 000 zł brutto z pełnym rozbiciem ZUS, składki zdrowotnej i PIT
- Kalkulator wynagrodzenia z ulgami: PIT-2, PPK, ulga dla młodych, koszty autorskie 50%
- Decyzjomat UoP czy B2B - ile faktury potrzebujesz, żeby mieć to samo netto co na etacie
