Ryzyko raty: czy rata kredytu ze zmiennym oprocentowaniem wzrośnie?

Jaka jest szansa, że rata wzrośnie w ciągu roku?

17,4% szansy, że w ciągu 12 miesięcy rata wzrośnie o ponad 5%, czyli powyżej 2 470 zł; o ponad 10% (powyżej 2 587 zł) - 14,0%. Szansa spadku raty o ponad 5% w tym samym czasie to 30,6%. Miesiąc wcześniej (7 października 2026 r.) szansa była taka sama.

Ile może wynosić rata za 3, 6 i 12 miesięcy?

2 287 zł-2 454 zł za 3 miesiące, 2 226 zł-2 523 zł za 6 miesięcy i 2 010 zł-3 136 zł za rok - w takich przedziałach rata kredytu 400 000 zł na 30 lat mieści się z szansą 80%. Przedział rośnie z odległością, bo im dalej, tym bardziej oczekiwania rynku mijały się w przeszłości z późniejszym oprocentowaniem. Wachlarz poniżej liczy to samo dla Twojej kwoty, okresu i marży.

Całą ratę z harmonogramem i nadpłatą liczy kalkulator raty kredytu, a wybór między stałą i zmienną stopą dla jednej osoby - Decyzjomat WIBOR czy stała.

Jak zmieniała się szansa wzrostu raty w poprzednich latach?

64,5% to najwyższa szansa wzrostu raty o ponad 5% w rok od stycznia 2008 (odczyt z 29 października 2021 r.), a 4,1% najniższa (30 listopada 2020 r.). Odczyty sprzed startu indeksu liczymy wstecz tą samą metodą, tylko z błędów prognoz znanych w tamtym czasie.

Ile banki każą dopłacić za stałą stopę?

0,67 pkt proc. wynosi Premia za stałą stopę finwire z 6 listopada 2026 r.: typowe oprocentowanie stałe na 5 lat w ofertach (6,18%) wychodzi o 0,67 pkt proc. drożej niż oczekiwany koszt kredytu ze zmienną stopą przez te same 5 lat (5,50%). Rynek oczekuje, że stopa zmienna będzie średnio o 0,06 pkt proc. wyższa niż dziś, dlatego premia jest mniejsza od samej różnicy ofert (+0,73 pkt proc.). W nowych umowach z września 2026 (statystyka EBC, dane NBP) premia wyniosła 0,27 pkt proc.

38 miesięcy od lipca 2020 premia była ujemna, czyli stała stopa w nowych umowach wychodziła taniej niż oczekiwany koszt zmiennej. Najdłuższe takie okno trwało 26 miesięcy (od października 2021 do listopada 2023), z premią do -1,55 pkt proc.

Oczekiwany koszt stopy zmiennej na 5 lat to ścieżka z dzisiejszych notowań rynku. W teście na 168 miesiącach od stycznia 2008 do grudnia 2021 średni błąd tej ścieżki wyniósł 1,45 pkt proc., a założenia, że stopa się nie zmieni, 1,41 pkt proc.: ścieżka rynku nie trafiała lepiej niż brak zmian. Premia mówi więc, ile banki każą zapłacić za stałą stopę wobec oczekiwań rynku, a nie ile kosztowałaby zmienna naprawdę.

Jak trafny jest przedział raty?

82,6%-86,9% odczytów mieściło się w przedziale, który miał obejmować 80% - tak wypadł test na 660 prognozach od stycznia 2008, liczonych tylko z danych dostępnych w dniu prognozy. Szansa wzrostu raty o ponad 5% trafiała lepiej niż sama częstość z przeszłości: wynik Briera 0,123 wobec 0,159 (niżej znaczy trafniej).

Błąd to średnia różnica między środkiem prognozy a późniejszym oprocentowaniem, w punktach procentowych; "bez zmian" to założenie, że oprocentowanie zostanie takie jak w dniu prognozy. Przedział jest dobrze dobrany, gdy mieści się w nim około 80% odczytów.

Stała czy zmienna: jak policzyć to dla swojego kredytu?

Ryzyko raty pokazuje, jak bardzo może zmienić się rata przy zmiennym oprocentowaniu, a premia - ile kosztuje stała rata. Dla konkretnego kredytu liczy się zapas w budżecie, okres do końca spłaty i marża z umowy; te narzędzia finwire.pl przeliczają to na Twoich liczbach.

Jak liczymy Ryzyko raty i Premię za stałą stopę?

Ryzyko raty finwire to szansa (0-100%), że rata kredytu ze zmiennym oprocentowaniem wzrośnie w ciągu 12 miesięcy o ponad 5%. Oprocentowanie takiego kredytu to WIBOR 3M (wskaźnik ustalany codziennie przez GPW Benchmark) plus marża banku. Środek prognozy to oczekiwania rynku: stopy na 3, 6 i 12 miesięcy naprzód wyliczone z notowań WIBOR 3M, 6M i 12M z danego dnia.

Przedział (10-90%) i szanse liczymy z prawdziwych błędów tej samej prognozy z ostatnich 10 lat: o ile WIBOR 3M po 3, 6 i 12 miesiącach różnił się od oczekiwań rynku. Bierzemy tylko błędy, których wynik był znany w dniu odczytu. Prostszy model z rozkładem normalnym i zmiennością z ostatnich 100 dni odrzuciliśmy w teście: jego przedział 80% obejmował tylko około 20% późniejszych odczytów.

Rata to rata równa kredytu z przykładu (kwota i okres w treści), przy typowej marży z Barometru kredytu hipotecznego finwire (1,93% z 6 listopada 2026 r.). Wachlarz raty przelicza te same przedziały oprocentowania dla podanej kwoty, okresu i marży.

Premia za stałą stopę finwire to typowe oprocentowanie stałe na 5 lat w ofertach banków minus oczekiwany koszt oprocentowania zmiennego przez te same 5 lat: dzisiejsza typowa stopa zmienna plus oczekiwana zmiana WIBOR 3M uśredniona na 60 miesięcy (po 12 miesiącach przyjmujemy stopę z ostatniej obserwowanej ścieżki rynku). Seria miesięczna od lat ma ten sam wzór na oprocentowaniu nowych umów ze statystyki MIR Europejskiego Banku Centralnego (dane NBP): stała na 1-5 lat wobec zmiennej.

Nowe kredyty na WIBOR banki mogą zawierać do 31 grudnia 2026 r.; od 1 stycznia 2027 r. nowe kredyty ze zmienną stopą opierają się na wskaźniku POLSTR. Ryzyko raty opisuje kredyty na WIBOR 3M, które spłaca się dalej na starych zasadach.

Źródła: GPW Benchmark (WIBOR 3M, 6M i 12M), oferty banków w sieciach partnerskich (Barometr kredytu hipotecznego finwire), Europejski Bank Centralny, statystyka MIR (dane NBP). Identyfikatory indeksów: finwire_rate_risk_gauge, finwire_fixed_rate_premium. Pozostałe wskaźniki finwire z historią zbiera strona indeksy finwire.

<a href="https://finwire.pl/indeksy/ryzyko-raty" data-series-id="finwire_rate_risk_gauge">Ryzyko raty finwire</a> (finwire.pl, CC BY 4.0)

<a href="https://finwire.pl/indeksy/ryzyko-raty#premia-za-stala-stope" data-series-id="finwire_fixed_rate_premium">Premia za stałą stopę finwire</a> (finwire.pl, CC BY 4.0)