14. emerytura 2026: wrzesień, 1 978,49 zł brutto i wniosek EPD-21, który podnosi wypłatę o 225 zł

Czternasta emerytura trafi na konta we wrześniu 2026 r. w pełnej kwocie 1 978,49 zł brutto - tyle, ile wynosi najniższa emerytura po marcowej waloryzacji ZUS. Świadczenia nie pomniejsza ani nie zwiększa żaden wniosek o samą czternastkę, ale druk EPD-21 (wniosek o niepobieranie zaliczki na PIT, czyli podatek dochodowy od osób fizycznych) potrafi podnieść kwotę „na rękę" nawet o 225 zł - pod warunkiem, że Twój roczny dochód nie przekroczy 30 000 zł.

Ile wynosi 14. emerytura w 2026 roku i kiedy ją dostaniesz?

Pełna 14. emerytura w 2026 r. to 1 978,49 zł brutto i zostanie wypłacona automatycznie razem ze świadczeniem za wrzesień 2026 r. (dane ZUS). Kwota odpowiada najniższej emeryturze obowiązującej po waloryzacji z 1 marca 2026 r. Pełną sumę dostaną osoby, których podstawowe świadczenie nie przekracza 2 900 zł brutto - według ZUS to około 2,1-2,3 mln emerytów i rencistów.

Powyżej progu 2 900 zł brutto obowiązuje zasada „złotówka za złotówkę": czternastka maleje dokładnie o kwotę przekroczenia. Przy emeryturze 3 500 zł brutto dodatek spada do 1 378,49 zł (pomniejszony o 600 zł nadwyżki), a przy 4 000 zł brutto - do 878,49 zł. Granica całkowitego odcięcia to około 4 878 zł brutto (próg 2 900 zł plus pełna czternastka 1 978,49 zł) - kto pobiera tyle lub więcej, w 2026 r. nie zobaczy ani złotówki dodatku.

Czternastki nie trzeba zamawiać - wpłynie z urzędu. To istotne, bo część seniorów co roku szuka „wniosku o czternastkę", którego po prostu nie ma. Jedyny dokument, jaki realnie zwiększa wypłatę netto, to właśnie EPD-21 - i o nim mowa w nagłówkach o „prostym piśmie do ZUS".

Czym jest wniosek EPD-21 i jak podnosi wypłatę o 225 zł?

EPD-21 to wniosek o niepobieranie zaliczki na podatek dochodowy od świadczeń do wysokości kwoty wolnej, czyli 30 000 zł rocznie. Po jego złożeniu ZUS przestaje co miesiąc potrącać 12-proc. zaliczkę na PIT z emerytury, renty oraz z trzynastki i czternastki - dlatego kwota „na rękę" rośnie, według wyliczeń serwisu money.pl, nawet o 225 zł przy wypłacie dodatkowego świadczenia.

„Druk EPD-21 to wniosek o niepobieranie zaliczek na podatek dochodowy do 30 tys. zł. Jeśli emeryt lub rencista złoży go w ZUS, to z jego emerytury, renty oraz dodatkowych rocznych świadczeń - trzynastki i czternastki - nie będą potrącane zaliczki na podatek dochodowy." - komunikat ZUS, platforma X (@zus_pl), październik 2025 r.

Wniosek składa się raz - przez platformę PUE ZUS/eZUS, w placówce lub pocztą - i obowiązuje aż do wycofania (służy do tego druk EPD-18). To rozwiązanie dla osób, którym ZUS dziś potrąca zaliczkę z czternastki i trzynastki, choć ich roczny dochód mieści się w kwocie wolnej. Bez wniosku te same pieniądze i tak wrócą, ale dopiero po roku - w zwrocie z rocznego PIT, bez odsetek. EPD-21 po prostu przesuwa je z kwietnia na wrzesień.

To jest sedno, które ginie w nagłówkach: powiem wprost - EPD-21 nie daje „dodatkowych" pieniędzy. Daje Twoje własne pieniądze wcześniej. Dla emeryta żyjącego od pierwszego do pierwszego różnica między wrześniem a kwietniem kolejnego roku bywa realna, ale arytmetycznie roczny dochód się nie zmienia.

Dla kogo EPD-21 to pułapka na dopłatę podatku?

EPD-21 staje się pułapką dla każdego, czyj łączny roczny dochód przekracza 30 000 zł - wtedy ZUS przez 12 miesięcy nie pobiera zaliczki, a w rozliczeniu rocznym pojawia się dopłata podatku do urzędu skarbowego. Im wyższe świadczenie i im więcej dodatkowych źródeł (praca, druga emerytura, najem), tym większy rachunek w kwietniu.

Problem dotyczy zwłaszcza dorabiających seniorów. Emeryt ze świadczeniem 2 500 zł brutto mieści się w kwocie wolnej i na EPD-21 realnie zyskuje płynność. Ale ten sam emeryt, który dorzuca etat na pół etatu albo wynajmuje mieszkanie, łatwo przeskakuje 30 000 zł dochodu rocznie - i zamiast zwrotu dostaje wezwanie do dopłaty. Mechanizm „twój e-PIT" rozliczy to automatycznie, ale pieniędzy w kieszeni od tego nie przybędzie (Ministerstwo Finansów, podatki.gov.pl).

Moim zdaniem to najsłabiej komunikowany element całej akcji. Nagłówek „+225 zł, wystarczy wniosek" działa jak magnes, a druk EPD-21 jest neutralny tylko dla osób trwale poniżej kwoty wolnej. Reszta podpisuje sobie odroczony rachunek. Zanim wyślesz formularz, policz cały roczny dochód - emeryturę razy 12, plus trzynastka, czternastka i każde inne przychody. Jeśli suma przebija 30 000 zł, zostaw zaliczkę tak, jak jest.

Co zrobić z dodatkowymi pieniędzmi z czternastki?

Czternastka 1 978,49 zł brutto plus efekt EPD-21 to przy niskim świadczeniu jednorazowy zastrzyk rzędu 2 tys. zł netto we wrześniu 2026 r. Przy emeryturze ok. 2 500 zł brutto te pieniądze realnie podwajają wrześniową wypłatę - i tu zaczyna się pytanie, czy je przejeść, czy odłożyć.

Dla świadczeniobiorcy z minimalną poduszką sensowniejsze niż lokata na 12 miesięcy bywa konto oszczędnościowe z dostępem do środków - bo to często jedyna rezerwa na nagły wydatek (leki, naprawa). Różnicę między bieżącym oprocentowaniem lokat a kont sprawdzisz w rankingu lokat, a swój scenariusz „odłożyć czy trzymać pod ręką" rozstrzygniesz w Decyzjomacie Lokata-Konto. To kalkulacja edukacyjna, nie rekomendacja - decyzja zależy od Twojej płynności i horyzontu.

Jedna liczba warta zapamiętania: przy inflacji rzędu 3% rocznie wartość nieoprocentowanej gotówki topnieje - 2 000 zł trzymane bezczynnie przez rok traci realnie ok. 60 zł siły nabywczej. Skalę tego efektu policzysz w kalkulatorze inflacji. Jeśli spłacasz jeszcze jakikolwiek kredyt, alternatywą jest skrócenie zobowiązania - tu pomoże Decyzjomat Nadpłata.

Komentarz redakcji - czy to naprawdę „dodatkowe" pieniądze?

Czternastka kosztuje budżet kilkanaście miliardów złotych rocznie i trafia do większości z 8,055 mln emerytów i rencistów (stan na marzec 2026 r., dane ZUS), przy przeciętnym świadczeniu przekraczającym 4,3 tys. zł brutto. ZUS wydaje na same emerytury około 28,9 mld zł miesięcznie, a roczny koszt utrzymania samej instytucji to 9,3 mld zł według ustawy budżetowej na 2026 r. To skala, na tle której „bonus" z EPD-21 jest groszowy - i właśnie dlatego nazywanie go „podwyżką emerytury" uważam za nadużycie.

Według Zbigniewa Derdziuka, prezesa ZUS, Fundusz Ubezpieczeń Społecznych (FUS) po trzech kwartałach 2025 r. był w „dobrej sytuacji" - dzięki rosnącej gospodarce i wysokiej ściągalności składek potrzeby dotacji budżetowej okazały się o 16 mld zł niższe od założeń (wypowiedź prezesa ZUS, 2025 r.).

Dobra koniunktura nie zmienia jednak natury samego mechanizmu. Czternastka to świadczenie socjalne dla najuboższych emerytów, a EPD-21 to wyłącznie przesunięcie w czasie własnego zwrotu podatku. Łączenie obu w nagłówku „+225 zł" sugeruje, że senior dostaje coś ekstra od państwa - a dostaje swoje pieniądze cztery miesiące wcześniej. To realna korzyść dla osoby o napiętym budżecie, ale zerowa dla rocznego salda.

Co dalej? Jeśli należysz do 2,1-2,3 mln emerytów z pełną czternastką i świadczeniem trwale poniżej kwoty wolnej - EPD-21 złóż i zapomnij. Jeśli dorabiasz albo masz drugie źródło dochodu - odpuść, bo zaliczka, którą dziś pobiera ZUS, to Twój bufor przed kwietniową dopłatą. Pełne wyliczenia progów znajdziesz w naszej analizie druku EPD-21, a o tym, jak inny dokument potrafi trwale podnieść świadczenie, pisaliśmy w analizie przeliczenia emerytury z archiwum i przy okazji zielonej książeczki. Warto też prześledzić, jakie decyzje kryje list ZUS do 9 mln emerytów. Więcej tekstów finwire.pl o świadczeniach znajdziesz w hubie kategorii Emerytury.

Narzędzia do Twojej decyzji

• Decyzjomat Nadpłata - emerytura czy spłata kredytu
• Kalkulator IKE i IKZE
• Kalkulator FIRE
• Kalkulator PPK
• Kalkulator procentu składanego