Dobrowolne chorobowe w 2027 r.: sufit podstawy rośnie, ale nikt nie każe do niego sięgać

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ogłosił 9 listopada 2026 r. w Monitorze Polskim (M.P. 2026 poz. 1120) komunikat z 5 listopada, który ustala najwyższą podstawę składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe w 2027 r. Wynosi ona 25 082,50 zł miesięcznie, a podstawowe zestawienie znajdziesz w naszej notce o limicie. Tutaj zajmujemy się tym, czego notka nie rozwija: skąd bierze się ta kwota, kogo naprawdę dotyczy i czy ma sens dla przedsiębiorcy, który sam decyduje o wysokości swoich składek.

Skąd się bierze limit podstawy dobrowolnego chorobowego?

Zgodnie z art. 20 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 1474), limit podstawy dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego jest równy 250% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, a ZUS ogłasza go co roku. Prezes ZUS niczego tu nie wybiera, bo tylko przelicza kwotę założoną w dokumentach budżetowych.

Działanie odwrotne pokazuje, co kryje się za liczbą z komunikatu. Po podzieleniu 25 082,50 zł przez 2,5 wychodzi prognozowane wynagrodzenie rzędu 10 033 zł, a po podzieleniu limitu na 2026 r. przez 2,5 około 9 420 zł. To nasze przeliczenie, nie wartość podana w komunikacie, ale dobrze oddaje sens zmiany: limit rośnie dokładnie w tempie założonych płac. Według komunikatu Prezesa ZUS z 5 listopada 2026 r. (M.P. 2026 poz. 1120) kwota dotyczy okresu od 1 stycznia do 31 grudnia 2027 r., a sam komunikat nie zawiera własnych wskazówek, jak ją stosować.

Dla porównania, GUS podaje średnią krajową w sektorze przedsiębiorstw na poziomie 9266 zł za wrzesień 2026 r. (kalkulator wynagrodzeń netto). Sufit podstawy jest więc ponad dwa i pół raza wyższy od przeciętnej pensji, co znaczy, że z tej granicy w praktyce korzystają osoby o dochodach wyraźnie powyżej średniej.

Jak limit zmieniał się od 2021 r. i dlaczego wzrost wyhamowuje?

Od 2021 do 2027 r. limit urósł z 13 147,50 zł do 25 082,50 zł, czyli niemal dwukrotnie, ale tempo wzrostu systematycznie słabnie. Najmocniej podstawa skoczyła w 2023 r., a w 2027 r. rośnie najwolniej w całym okresie. Pełne zestawienie rocznych wartości jest w naszym kalkulatorze składek ZUS, tu pokazujemy tylko to, co wynika z porównania lat.

Szczyt z 2023 r. (17,1%) przypada na okres wysokiej inflacji i szybkiego wzrostu płac, a obecne 6,5% pasuje do wyhamowania cen. Inflacja CPI (indeks cen konsumpcyjnych) wyniosła w październiku 2026 r. 3,5% rok do roku (GUS, wskaźnik inflacji w finwire). Wzrost limitu o 6,5% jest więc nadal wyraźnie wyższy od inflacji, co oznacza, że sufit podstawy rośnie realnie, a nie tylko nominalnie. Podobne wyliczenia na kolejne lata zbieramy w zestawieniu limitów na przyszły rok.

Kogo dotyczy limit i czy musisz podnosić podstawę?

Limit dotyczy osób, które ubezpieczeniu chorobowemu podlegają dobrowolnie, w praktyce przede wszystkim przedsiębiorców prowadzących pozarolniczą działalność, a nie pracowników na etacie, u których to ubezpieczenie jest obowiązkowe. Komunikat Prezesa ZUS nie nakłada żadnego obowiązku: wyznacza najwyższą podstawę, jaką wolno zgłosić, a nie podstawę, którą trzeba stosować.

Przedsiębiorca przystępuje do tego ubezpieczenia na własny wniosek, a prawo do zasiłku nabywa po okresie wyczekiwania, który dla niego wynosi 90 dni (por. ZUS o osobach objętych dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym). Podstawa składki chorobowej jest przy tym taka sama jak podstawa składek emerytalnej i rentowej, więc podwyższenie jej dla większego zasiłku podnosi także koszt pozostałych składek społecznych. To najczęściej pomijany element rachunku. Przedsiębiorcy na preferencyjnych zasadach, na przykład korzystający z Małego ZUS Plus, mają podstawę ustaloną według innych reguł i górna granica ma dla nich znaczenie wyłącznie teoretyczne.

Komunikat nie wyjaśnia, jak limit wiąże się z minimalną podstawą ani jak zmieni się wysokość składek dla firm płacących ZUS w pełnej wysokości. Takie dane trzeba będzie sprawdzić w odrębnych komunikatach ZUS na 2027 r., których w momencie pisania tego tekstu nie mamy.

Ile kosztuje wyższa podstawa? Liczby dla przedsiębiorcy na pełnych składkach

Składka na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe wynosi 2,45% podstawy, więc przy najwyższej podstawie z komunikatu to około 614,52 zł miesięcznie, wobec około 576,98 zł przy limicie z 2026 r. Różnica to około 37,55 zł miesięcznie, czyli około 450 zł rocznie. To nasze przeliczenie i dotyczy wyłącznie samej składki chorobowej.

Weźmy przykład kogoś, kto fakturuje 22 000 zł miesięcznie i rozważa podstawę równą takiej kwocie (przykład liczbowy, nie zalecenie). Składka chorobowa wyniesie wtedy 539 zł. Razem z emeryturą (19,52%) i rentą (8%) cała składka społeczna z tych trzech tytułów to około 29,97% podstawy, czyli około 6 593 zł miesięcznie, bez składki wypadkowej i zdrowotnej. Przy podstawie na poziomie samego limitu, czyli 25 082,50 zł, ta suma przekracza 7 500 zł.

Co dostajesz w zamian? Zasiłek chorobowy to zazwyczaj 80% podstawy pomniejszonej o składki finansowane z wynagrodzenia przez ubezpieczonego (około 13,71%). Przy podstawie 22 000 zł daje to w uproszczeniu około 15 190 zł miesięcznie, a przy najwyższej podstawie około 17 300 zł. Rzeczywista wysokość zależy od historii podstaw z ostatnich miesięcy, więc kwoty traktuj jako rząd wielkości, a dokładną wypłatę sprawdzaj w ZUS.

Zanim zmienisz podstawę, porównaj koszt z alternatywą dla tej samej kwoty. Jeśli rozważasz, czy raczej nie przeznaczyć dodatkowych kilkuset złotych miesięcznie na spłatę kredytu, policz to w Decyzjomacie Nadpłata; porównanie z innymi formami zatrudnienia pokaże kalkulator UoP kontra B2B.

Jak oceniamy tę zmianę i czego jeszcze nie wiadomo?

Limit na 2027 r. to mechaniczna konsekwencja prognozy płac, a nie sygnał, że ubezpieczenie chorobowe nagle zyskało lub straciło na atrakcyjności. Moim zdaniem największym nieporozumieniem wokół takich komunikatów jest czytanie ich jak zachęty do zwiększania podstawy, podczas gdy rzeczywiste pytanie brzmi, czy twój dochód i ryzyko choroby uzasadniają dopłatę do pozostałych składek społecznych.

Fakty są takie: kwota została ogłoszona, wynika z art. 20 ust. 4 ustawy i jest o 1 532,50 zł wyższa niż w 2026 r. Interpretacja jest już nasza: dla większości przedsiębiorców sufit nie ma znaczenia, bo ich podstawa jest dużo niższa, a ten wzrost zmienia coś głównie dla osób o bardzo wysokich dochodach. Uważam też, że zasiłek chorobowy warto traktować jako element ochrony dochodu obok szerszych systemów wsparcia, takich jak zasiłek dla bezrobotnych czy zasiłek pielęgnacyjny, a nie jako produkt do optymalizowania co roku.

Czego źródła nie podają: komunikat nie określa, ilu przedsiębiorców zgłasza podstawę zbliżoną do limitu, ani ile osób dobrowolnie ubezpiecza się w ogóle. Nie mamy też danych o tym, jak wzrost limitu przełoży się na wydatki Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Rozkład zarobków z maja 2026 r., który opisaliśmy w tekście o najlepiej zarabiających, pokazuje tylko, jak wysoko leży próg dochodów, od którego limit zaczyna mieć znaczenie. Więcej tekstów z tej dziedziny znajdziesz w kategorii finanse, a bieżące wartości w zestawieniu stawek i limitów.

Jeśli planujesz zmianę podstawy od stycznia 2027 r., sprawdź najpierw, jak wygląda cała twoja deklaracja składkowa, bo to ona, a nie sama składka chorobowa, decyduje o koszcie. A gdy za rok lub dwa będziesz składać wniosek o kredyt, wysokość deklarowanej podstawy wpłynie też na to, jak bank policzy dochód. Przeliczysz to w Decyzjomacie Hipotecznym.

Narzędzia do Twojej decyzji

• Decyzjomat Nadpłata - oszczędzać czy nadpłacać
• Ranking lokat
• Ranking kont oszczędnościowych
• Kalkulator procentu składanego
• Kalkulator inflacji