W skrócie
- 16 marca 2026 r. NSA skierował do składu 7 sędziów pytanie o zakres kontroli sądowej przedłużeń zwrotu VAT (sygn. I FSK 1307/25).
- 60 dni to podstawowy termin zwrotu VAT, ale skarbówka może go przedłużyć aż do 180 dni i dłużej (art. 87 ust. 2 ustawy o VAT).
- Sąd bada tylko zaskarżone postanowienie - wcześniejsze przedłużenia za ten sam okres pozostają poza kontrolą, jeśli ich nie zaskarżyłeś w terminie.
- 25 kwietnia 2025 r. NSA uchylił postanowienie fiskusa za brak uzasadnienia (sygn. I FSK 412/25) - uzasadnienie to najsłabszy punkt skarbówki.
- Przedsiębiorca z nadwyżką 30 000 zł traci na 180-dniowym przedłużeniu ok. 590-1 500 zł kosztu zamrożonego kapitału.
Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozstrzygnął w składzie siedmiu sędziów spór o to, jak daleko sąd może sięgnąć, badając decyzję skarbówki o przedłużeniu zwrotu VAT - pytanie prawne trafiło do poszerzonego składu postanowieniem z 16 marca 2026 r. (sygn. I FSK 1307/25). Wniosek jest niekorzystny dla firm: skarżąc jedno postanowienie o przedłużeniu, podatnik nie wymusi kontroli wcześniejszych postanowień wydanych za ten sam okres rozliczeniowy, jeśli nie zaskarżył ich osobno w terminie.
Co dokładnie rozstrzygnęła uchwała NSA?
Uchwała NSA przesądza, że przedmiotem kontroli sądu administracyjnego jest wyłącznie to postanowienie o przedłużeniu zwrotu VAT, które podatnik zaskarżył - nie zaś cały łańcuch wcześniejszych przedłużeń za dany okres. To sedno sporu, który trafił do składu siedmiu sędziów postanowieniem z 16 marca 2026 r. (sygn. I FSK 1307/25). Wcześniej, 16 czerwca 2025 r., inny skład NSA odmówił podjęcia uchwały w zbliżonej sprawie (sygn. I FPS 2/25), uznając, że rozstrzygnięcie należy do zwykłego składu.
Problem brał się z praktyki fiskusa. Skarbówka rzadko przedłuża termin zwrotu jednym postanowieniem na długi okres - zamiast tego wydaje serię kolejnych postanowień, każde na kilka tygodni. Gdy podatnik zaskarżał ostatnie z nich, powstawało pytanie: czy Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) i NSA mogą przy tej okazji ocenić także legalność poprzednich, które podatnik przepuścił bez skargi? NSA odpowiedział: nie. Kontrola sądowa jest ograniczona do zaskarżonego aktu.
Oznacza to, że łańcuch przedłużeń trzeba atakować ogniwo po ogniwie. Każde postanowienie o przedłużeniu zwrotu różnicy podatku jest osobno zaskarżalne - najpierw zażaleniem do dyrektora izby administracji skarbowej, potem skargą do WSA. Przepuszczenie terminu na którymś etapie zamyka drogę do jego zakwestionowania, nawet jeśli kolejne postanowienie zostanie uchylone.
Ile razy skarbówka może przedłużyć zwrot VAT?
60 dni to podstawowy termin zwrotu nadwyżki VAT liczony od złożenia pliku JPK_V7, ale ustawa o VAT nie stawia twardego limitu liczby przedłużeń. Zgodnie z art. 87 ust. 2 zdanie 2 ustawy o VAT organ może wydłużyć termin, "jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania", a przedłużenie trwa do zakończenia weryfikacji w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego.
Obok terminu podstawowego funkcjonują skrócone: 25 dni (przy spełnieniu warunków z art. 87 ust. 6) oraz 15 dni dla podatników ewidencjonujących sprzedaż wyłącznie na kasach online lub wirtualnych. Formalnie ustawa wskazuje też pułap 180 dni dla zwrotu wymagającego weryfikacji, ale w praktyce postępowanie kontrolne potrafi ciągnąć się znacznie dłużej, bo każde kolejne postanowienie przesuwa termin do zakończenia procedury.
I tu tkwi realny problem, który dostrzegły sądy. NSA już w wyroku z 11 grudnia 2025 r. (sygn. I FSK 78/23) podkreślił, że kluczowe znaczenie przy ocenie legalności postanowienia ma jego uzasadnienie - organ musi wykazać konkretne wątpliwości uzasadniające dalszą weryfikację. Powielanie tej samej formułki w kolejnych postanowieniach to za mało. W wyroku z 25 kwietnia 2025 r. (sygn. I FSK 412/25) NSA uchylił przedłużenie zwrotu za październik 2020 r. właśnie z powodu niewystarczającego uzasadnienia.
Kiedy przedłużenie terminu zwrotu jest nieskuteczne?
Przedłużenie jest skuteczne wyłącznie wtedy, gdy postanowienie zostanie doręczone podatnikowi przed upływem biegnącego terminu zwrotu - tak NSA orzekł już w wyroku z 23 kwietnia 2018 r. (sygn. I FSK 255/17). Nie da się przedłużyć terminu, który już upłynął. Jeśli fiskus spóźni się z doręczeniem choćby o dzień, zwrot staje się wymagalny, a dalsze postanowienia nie mają mocy.
Drugi słaby punkt to uzasadnienie. Linia orzecznicza NSA z przełomu 2025 i 2026 roku - m.in. wyrok z 12 grudnia 2025 r. (sygn. I FSK 905/21) dotyczący zakresu kontroli sądowej postanowienia - konsekwentnie wymaga, by organ wykazał indywidualne przesłanki weryfikacji. Postanowienie, które nie tłumaczy, co konkretnie budzi wątpliwości w rozliczeniu, jest wadliwe. Fundament tej ochrony położyła jeszcze uchwała siedmiu sędziów NSA z 24 października 2016 r. (sygn. I FPS 2/16), która przesądziła formę przedłużenia i jego zaskarżalność do sądu administracyjnego.
Powiem wprost: wrześniowa uchwała nie zabiera podatnikowi narzędzi obrony, ona je porządkuje. Zamiast czekać na finał i skarżyć "wszystko naraz", trzeba pilnować każdego doręczenia i reagować na każde postanowienie osobno. To niewygodne, ale procesowo daje jasność - koniec z liczeniem, że sąd "przy okazji" cofnie się do wcześniejszych błędów fiskusa.
| Data | Orzeczenie / sygnatura | Znaczenie dla podatnika |
|---|---|---|
| 24.10.2016 | Uchwała 7 sędziów NSA, I FPS 2/16 | Przedłużenie ma formę postanowienia zaskarżalnego do sądu |
| 23.04.2018 | Wyrok NSA, I FSK 255/17 | Skuteczne tylko przy doręczeniu przed upływem terminu |
| 25.04.2025 | Wyrok NSA, I FSK 412/25 | Uchylenie przedłużenia za brak uzasadnienia |
| 16.06.2025 | Odmowa uchwały, I FPS 2/25 | NSA nie rozstrzygnął sporu w tej sprawie |
| 11-12.2025 | Wyroki NSA, I FSK 78/23 i I FSK 905/21 | Uzasadnienie decyduje o legalności przedłużenia |
| 16.03.2026 | Pytanie do 7 sędziów, I FSK 1307/25 | Sąd bada tylko zaskarżone postanowienie |
Co uchwała oznacza dla przedsiębiorcy czekającego na zwrot?
Dla firmy z JDG fakturującej ok. 22 000 zł netto miesięcznie realny problem pojawia się w miesiącu z dużym zakupem - sprzętu, oprogramowania, samochodu - gdy VAT naliczony przewyższa należny i powstaje nadwyżka do zwrotu. Załóżmy nadwyżkę 30 000 zł. Przy podstawowym terminie 60 dni pieniądze wracają na konto w dwa miesiące. Gdy skarbówka przedłuży weryfikację do 180 dni, ta sama kwota jest zamrożona pół roku.
Ile to realnie kosztuje? Jeśli utrzymujesz płynność z kredytu obrotowego oprocentowanego ok. 10% w skali roku, sześć miesięcy zamrożenia 30 000 zł to ok. 1 500 zł kosztu odsetkowego. Jeśli po prostu tracisz odsetki z konta oszczędnościowego przy ok. 4% rocznie - to i tak ok. 590 zł, których nie zarobisz. To Twoja realna cena za "dodatkową weryfikację", której zasadności czasem nie da się nawet sprawdzić w sądzie, bo termin na skargę już minął.
Tu uchwała ma praktyczny, niedoceniany skutek. Skoro sąd zbada wyłącznie zaskarżone postanowienie, Twoja dyscyplina proceduralna staje się realnym pieniądzem. Każde doręczone e-postanowienie o przedłużeniu (dziś zwykle na skrzynkę e-Doręczeń) wymaga decyzji: zażalenie w 7 dni czy odpuszczam. Zanim policzysz opłacalność sporu, sprawdź, czy nie masz zaległości - jak opisaliśmy w analizie o potrąceniu zaległości z art. 76 Ordynacji, fiskus najpierw zaliczy zwrot na Twoje długi, zanim cokolwiek wypłaci. Efektywność formy opodatkowania i strukturę kosztów przeliczysz w kalkulatorze formy opodatkowania, a bufor płynności rozplanujesz w Decyzjomacie Nadpłata.
Komentarz redakcji - wygrana fiskusa czy koniec z improwizacją?
Uchwała NSA z marca 2026 r. (na tle sygn. I FSK 1307/25) zamyka podatnikom furtkę do kwestionowania "hurtem" całego łańcucha przedłużeń, ale moim zdaniem czytanie jej jako czystej porażki firm jest błędne. Prawdziwym problemem nigdy nie był zakres kontroli - był nim brak dyscypliny po stronie skarbówki, która seryjnie przedłużała zwroty formułką bez treści. To piętnują wyroki I FSK 78/23 i I FSK 412/25, i to jest broń podatnika, nie zakres kontroli wstecz.
Banki i doradcy powtarzają, że przedsiębiorca jest bezradny wobec przewlekłych weryfikacji. Dane orzecznicze pokazują co innego: NSA od 2016 r. (uchwała I FPS 2/16) systematycznie zawęża pole manewru fiskusa, wymuszając formę, doręczenie w terminie i konkretne uzasadnienie. Uchwała porządkuje procedurę, a nie odbiera prawa. Kto zaskarża każde postanowienie na bieżąco, nadal ma pełną ochronę.
Czego bym oczekiwał dalej? Presji na ustawowy limit liczby przedłużeń i na oprocentowanie zwrotów zatrzymanych bezpodstawnie. Dopóki go nie ma, jedyną realną tarczą jest procedura. Jeśli planujesz miesiąc z dużym zakupem inwestycyjnym, rozłóż go tak, by nie zamrażać całej płynności - a scenariusze przeanalizujesz w Decyzjomacie Hipotecznym, gdy zwrot VAT ma współfinansować wkład własny. Więcej analiz podatkowych finwire.pl znajdziesz w hubie kategorii podatki.
Więcej o samym mechanizmie zwrotów i deklaracji piszemy w analizie e-VAT 2026 - wstępnie wypełniona deklaracja, a o rosnącej presji kontrolnej fiskusa w tekście o kontrolach KAS w budownictwie i motoryzacji. Kontekst progów i zwolnień znajdziesz w materiale o limicie zwolnienia z VAT 240 tys. zł. Firmowe konto pod rozliczenia VAT porównasz w rankingu kont firmowych. Pełne uzasadnienia orzeczeń dostępne są w bazie orzecznictwa NSA oraz na stronie Ministerstwa Finansów.
Stan na wrzesień 2026 r.
Narzędzia do Twojej decyzji
Najczęstsze pytania
- Ile dni ma urząd na zwrot VAT w 2026 roku?
- 60 dni to podstawowy termin zwrotu VAT liczony od złożenia JPK_V7. Skrócone terminy to 25 dni (po spełnieniu warunków z art. 87 ust. 6 ustawy o VAT) oraz 15 dni dla firm ewidencjonujących sprzedaż wyłącznie na kasach online. Termin wydłużony na potrzeby weryfikacji sięga 180 dni, a w praktyce trwa do zakończenia kontroli.
- Czy mogę zaskarżyć postanowienie o przedłużeniu zwrotu VAT?
- Postanowienie o przedłużeniu zwrotu VAT jest zaskarżalne - najpierw zażaleniem do dyrektora izby administracji skarbowej w terminie 7 dni od doręczenia, a następnie skargą do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Przesądziła to uchwała 7 sędziów NSA z 24 października 2016 r. (sygn. I FPS 2/16).
- Co rozstrzygnęła uchwała NSA w sprawie zwrotu VAT?
- Uchwała NSA, na tle pytania z 16 marca 2026 r. (sygn. I FSK 1307/25), przesądziła, że sąd bada wyłącznie zaskarżone postanowienie o przedłużeniu zwrotu VAT. Wcześniejsze postanowienia za ten sam okres, których podatnik nie zaskarżył w terminie, pozostają poza kontrolą sądową.
- Kiedy przedłużenie terminu zwrotu VAT jest nieskuteczne?
- Nieskuteczne jest przedłużenie doręczone po upływie biegnącego terminu zwrotu - tak NSA orzekł w wyroku z 23 kwietnia 2018 r. (sygn. I FSK 255/17). Wadliwe jest też postanowienie bez konkretnego uzasadnienia, co potwierdziły wyroki NSA z 25 kwietnia 2025 r. (I FSK 412/25) i 11 grudnia 2025 r. (I FSK 78/23).
- Ile kosztuje mnie przedłużony zwrot VAT?
- 30 000 zł nadwyżki VAT zamrożonej na 180 dni to realny koszt 590-1 500 zł. Przy finansowaniu płynności kredytem obrotowym oprocentowanym ok. 10% rocznie tracisz ok. 1 500 zł odsetek, a przy utraconych odsetkach z konta oszczędnościowego przy ok. 4% - ok. 590 zł. Ustawa nie przewiduje automatycznej rekompensaty za czas weryfikacji.
- Jak bronić się przed seryjnym przedłużaniem zwrotu VAT?
- Pilnuj każdego doręczenia i reaguj na każde postanowienie osobno. Po uchwale NSA sąd nie cofnie się do wcześniejszych przedłużeń, których nie zaskarżyłeś. Sprawdzaj datę doręczenia (musi być przed upływem terminu) oraz uzasadnienie - jego brak jest najczęstszą podstawą uchylenia postanowienia przez sąd.
- Czy urząd może zaliczyć zwrot VAT na moje zaległości?
- Zwrot VAT może zostać z urzędu zaliczony na Twoje zaległości podatkowe, zanim trafi na konto - fiskus ma tu pierwszeństwo na podstawie art. 76 Ordynacji podatkowej. Dlatego przed sporem o przedłużenie warto sprawdzić własny stan zobowiązań wobec urzędu skarbowego.
Nadpłacać czy inwestować? Decyzjomat Nadpłata da werdykt
- NADPŁAĆ, INWESTUJ, PODZIEL lub PODUSZKA - z policzoną oszczędnością dla Twojej sytuacji
- Efektywny spread nadpłaty vs ETF/IKE/IKZE z uwzględnieniem podatku Belki i ulg
- Poduszka bezpieczeństwa - ile faktycznie trzymać przy Twoim DSTI i dochodzie
Przeczytaj też
Brak komentarzy. Bądź pierwszy!