W skrócie
- 7,1% PKB wyniesie deficyt sektora finansów publicznych w 2026 r. wg jesiennej prognozy Komisji Europejskiej z 17 listopada 2026 r.
- 195,2 mld zł to deficyt budżetu państwa po październiku 2026 r., czyli 71,8% limitu z ustawy budżetowej (MF, 16 listopada 2026 r.).
- Dług według unijnej metodologii wzrośnie z 59,6% do 73,5% PKB w latach 2025-2028, najszybciej w całej Unii.
- Podatki od grzechu (alkohol, tytoń, cukier) i od luksusu dają przychody, ale nie zamkną luki rzędu kilku punktów procentowych PKB.
Według jesiennej prognozy Komisji Europejskiej z 17 listopada 2026 r. (KE) deficyt Polski wyniesie 7,1% PKB w 2026 i 2027 r. oraz 7,2% w 2028 r., przy średniej unijnej około 3,6%. Tymczasem według danych Ministerstwa Finansów z 16 listopada 2026 r. (mf.gov.pl) deficyt budżetu państwa po 10 miesiącach to 195,2 mld zł, a samo oprocentowanie długu pochłonęło 75,4 mld zł.
W felietonie w Interii Biznes Gwiazdowski przypomina o skali problemu i pyta, czy rząd sięgnie po podatek od grzechu albo od luksusu:
"Zadłużenie rośnie 22 (dwadzieścia dwa) razy szybciej niż średnia w państwach członkowskich UE." - Gwiazdowski, felietonista Interii Biznes (felieton, listopad 2026, biznes.interia.pl)
Teza o „22 razach” pochodzi z felietonu i nie znaleźliśmy jej w oficjalnych dokumentach, więc traktujemy ją jako publicystyczny skrót. Kierunek jest jednak zgodny z danymi KE.
Jak duży jest deficyt Polski w 2026 roku i co prognozuje Komisja Europejska?
Komisja Europejska prognozuje deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych na 7,1% PKB w 2026 r., wobec 6,5% w prognozie wiosennej. Dług według metodologii ESA (unijnej klasyfikacji rachunków narodowych) ma wzrosnąć z 59,6% PKB w 2025 r. do 67,7% w 2026 r., 70,1% w 2027 r. i 73,5% w 2028 r. (KE, Autumn 2026 Economic Forecast).
Według doniesień medialnych o prognozie Polska ma w 2026 r. drugi najwyższy deficyt w UE, za Węgrami (7,3% PKB), a w 2027 i 2028 r. przesunie się na pierwsze miejsce. Analitycy PKO BP, cytowani w komentarzach do prognozy, wskazują, że przyrost długu o 13,9 pp (punktu procentowego) w trzy lata będzie największy w Unii. Komisja zaznacza też, że ryzyka dla deficytu przeważają w górę, bo część podwyżek podatków wpisanych do budżetu nie przeszła jeszcze procesu legislacyjnego.
To ważny detal: prognoza KE już zakłada pieniądze z podatków, których parlament jeszcze nie uchwalił. Jeśli one nie wejdą, dziura będzie większa. Naszym zdaniem właśnie dlatego temat nowych danin wraca w debacie. Szerszy obraz długu na tle innych krajów pokazuje nasz wykres długu publicznego w Europie, a wzrost PKB (3,5% w 2026 r. wg KE) niczego tu nie ratuje, bo deficyt rośnie mimo koniunktury.
| Rok | Deficyt (% PKB) | Dług ESA (% PKB) | Uwaga |
|---|---|---|---|
| 2025 | dane historyczne | 59,6% | punkt wyjścia prognozy |
| 2026 | 7,1% | 67,7% | wiosną: 6,5% deficytu |
| 2027 | 7,1% | 70,1% | wiosną: 6,3% deficytu |
| 2028 | 7,2% | 73,5% | przy niezmienionej polityce |

Ile naprawdę brakuje w budżecie państwa po październiku 2026?
Deficyt budżetu państwa za styczeń-październik 2026 r. wyniósł 195,2 mld zł, czyli 71,8% limitu 271,7 mld zł z ustawy budżetowej. Dochody sięgnęły 501,7 mld zł, wydatki 696,9 mld zł, a rok wcześniej deficyt w tym samym okresie wynosił 227,1 mld zł (szacunek Ministerstwa Finansów z 16 listopada 2026 r.).
Na pierwszy rzut oka wynik jest lepszy niż przed rokiem o 31,9 mld zł. Szczegóły omawiamy w analizie deficytu po październiku. Problem w tym, że w jednym tylko październiku deficyt urósł z 172,2 mld zł do 195,2 mld zł, czyli o około 23 mld zł.
Największym kosztem stałym staje się dług: 75,4 mld zł wydane na obsługę długu Skarbu Państwa w 10 miesięcy to 10,8% wszystkich wydatków budżetu. Dla porównania stopa referencyjna NBP wynosi 3,75% (od 5 marca 2026 r., stopa referencyjna), a WIBOR 3M 3,90% (19 listopada 2026 r., notowania WIBOR 3M).
Czy podatek od grzechu i od luksusu zamknie lukę?
Podatek od grzechu to potoczna nazwa akcyz i opłat na alkohol, tytoń, napoje słodzone czy hazard. Podatek od luksusu obejmowałby drogie samochody, jachty czy biżuterię. Skala jest ograniczona: od 2027 r. akcyza na alkohol etylowy rośnie z 8811 zł do 10 109 zł za hektolitr 100% alkoholu (ustawa z druku 3136).
Rząd już zresztą te narzędzia testuje. Prezydent podpisał 19 listopada 2026 r. akcyzę na alkohol, a w 2026 r. obowiązuje też 60% podatek od nadzwyczajnych zysków paliwowych.
Matematyka jest jednak bezlitosna. Różnica między deficytem 7,1% PKB a unijnym progiem 3% to 4,1 pp PKB, a podatki od grzechu i luksusu to wąska baza. Naszym zdaniem to dodatek do szukania pieniędzy, a nie reforma finansów publicznych. Podobnie sceptycznie oceniamy pomysły typu podatek katastralny Lewicy.

Kontrariańska teza: dlaczego „podatek od grzechu” to droga na skróty
Podatki od grzechu mają jedną wadę fiskalną: im wyższe stawki, tym większa ucieczka do szarej strefy i zakupów za granicą, a więc kurczy się baza. Eurostat publikuje dane o deficycie i długu 27 państw (Eurostat), a wśród krajów z deficytem powyżej 5% PKB trudno znaleźć przypadek, w którym problem rozwiązano samymi akcyzami.
Analogia historyczna: po kryzysie finansowym z 2009 r. Polska wchodziła w unijną procedurę nadmiernego deficytu, gdy deficyt sektora sięgał około 7% PKB, i wyszła z niej dopiero po latach cięć wydatków i wzrostu wpływów z VAT. Ówczesny wzrost PKB pomagał. Dziś KE prognozuje wzrost 3,5% w 2026 r. i 2,7% w 2027 oraz 2028 r., a deficyt mimo tego nie spada. Rozwiązaniem strukturalnym są więc wydatki lub szeroka baza podatkowa, nie symboliczne daniny.
Tę ocenę wzmacnia kierunek, w którym idzie ustawodawca: reforma PIT na 2027 r. wprowadza 24% dla dochodu od 130 do 150 tys. zł, a CIT 22% dla największych firm. Według uchwalonej przez Sejm i Senat ustawy (druk 3293), która czeka na podpis prezydenta, skala wyniosłaby 12% do 130 000 zł, 24% do 150 000 zł i 32% powyżej. Oznacza to, że rząd szuka szerokich podstaw opodatkowania, a nie tylko „grzechów”.
Ile możesz zapłacić Ty? Liczby dla gospodarstwa z kredytem i dwójką dzieci
Gospodarstwo z dochodem 19 tys. zł miesięcznie (228 tys. zł rocznie) i dwójką dzieci odczuje podatki od grzechu głównie przez ceny w sklepie.
Inaczej wygląda koszt długu. Z naszej kalkulacji: obsługa długu Skarbu Państwa to 75,4 mld zł w 10 miesięcy, czyli przy około 38 mln mieszkańców ok. 1 984 zł na osobę, a w czteroosobowym gospodarstwie około 7 900 zł. To nie rachunek do zapłaty wprost, tylko udział w wydatkach, które nie idą na szkoły, drogi czy obronę. Inflacja CPI (indeks cen konsumpcyjnych) wynosi 3,5% r/r w październiku 2026 r., a -0,4% m/m (GUS, inflacja), więc presja cenowa na razie nie rośnie.
Co zrobić z własnym budżetem? Jeśli macie kredyt na około 580 tys. zł i 2,5 tys. zł miesięcznej nadwyżki, kluczowe jest policzenie, czy nadpłata wygrywa z innymi sposobami wykorzystania pieniędzy. Opłacalność nadpłaty liczymy w Decyzjomacie Nadpłata, a aktualną sytuację kredytu w Decyzjomacie Hipotecznym. Obligacje skarbowe w listopadzie 2026 r. oferują ROR 4,00% i EDO 5,35% (kalkulator obligacji). To fakty rynkowe, nie rekomendacja. Realne zarobki z pensji liczymy w kalkulatorze wynagrodzenia netto.
Co dalej z finansami publicznymi i nowymi podatkami?
Najbliższe tygodnie przesądzą, czy podwyżki podatków wpisane do budżetu faktycznie wejdą w życie. KE już założyła ich część w prognozie, a jednocześnie ostrzega, że ryzyka przeważają w górę. Jeśli ustawy nie przejdą, deficyt za 2026 r. i kolejne lata może przekroczyć 7,1% PKB.
Prognoza KE z 17 listopada 2026 r. zakłada deficyt 7,1% PKB w 2026 i 2027 r., więc pole manewru rządu jest wąskie. Naszym zdaniem rząd będzie szukał kolejnych niszowych podatków, bo to politycznie łatwiejsze niż cięcie 500+ czy wydatków obronnych. Jak wynika z naszych wcześniejszych analiz podatkowych, każda nowa danina oznacza nowy koszt w koszyku zakupów, a nie jeden duży rachunek. Dla budżetu domowego najlepszą obroną jest znajomość własnych liczb: ile dokładnie płacimy w PIT, ile w VAT i akcyzie.
Otwarte pytanie na 2027 rok brzmi: czy Polska wejdzie w procedurę nadmiernego deficytu na dłużej i czy zaostrzenie reguł fiskalnych zmusi rząd do reformy wydatków, a nie tylko do kolejnych podatków.
Narzędzia do Twojej decyzji
Najczęstsze pytania
- Ile wyniesie deficyt Polski w 2026 roku według Komisji Europejskiej?
- 7,1% PKB w 2026 i 2027 r. oraz 7,2% w 2028 r. według jesiennej prognozy KE z 17 listopada 2026 r. Wiosną Komisja szacowała 6,5% dla 2026 r. i 6,3% dla 2027 r. Średnia unijna to około 3,6% PKB, więc Polska jest wyraźnie powyżej.
- Ile wynosi deficyt budżetu państwa po październiku 2026 roku?
- 195,2 mld zł, czyli 71,8% limitu 271,7 mld zł z ustawy budżetowej (szacunek MF z 16 listopada 2026 r.). Dochody wyniosły 501,7 mld zł, wydatki 696,9 mld zł. Rok wcześniej deficyt w tym okresie wynosił 227,1 mld zł.
- Czym jest podatek od grzechu i od luksusu?
- Podatek od grzechu to akcyzy i opłaty na dobra uznawane za szkodliwe: alkohol, tytoń, napoje słodzone, hazard. Podatek od luksusu obciąża drogie dobra, jak auta czy jachty. Oba mają wąską bazę, więc przy deficycie 7,1% PKB dają przychód uzupełniający, nie wystarczający.
- O ile zdrożeje wódka po podwyżce akcyzy od 2027 roku?
- Od 1 stycznia 2027 r. akcyza na alkohol etylowy rośnie z 8811 zł do 10 109 zł za hektolitr 100% alkoholu według ustawy z druku 3136, podpisanej przez prezydenta 19 listopada 2026 r. Wyższa jest też stawka akcyzy na piwo.
- Czy wyższy deficyt oznacza wyższe raty kredytu?
- Raty zależą od WIBOR 3M (3,90% z 19 listopada 2026 r.) i marży banku, a nie bezpośrednio od deficytu. Wysoki deficyt może jednak podnosić koszt finansowania rządu i wpływać na oczekiwania rynku. Własną ratę pokazuje Decyzjomat Hipoteczny.
- Do ilu procent PKB wzrośnie dług Polski do 2028 roku?
- 73,5% PKB w 2028 r. według KE (metodologia ESA), z 59,6% w 2025 r. To przyrost o 13,9 pp w trzy lata. Po drodze: 67,7% w 2026 r. i 70,1% w 2027 r.
Najważniejsze dla kredytobiorców - raz w tygodniu
Co poniedziałek sześć liczb tygodnia: rata kredytu, WIBOR, decyzje RPP, inflacja, rekordy cen mieszkań i najlepsze lokaty.
Jak wygląda Szóstka?Nadpłacać czy inwestować? Decyzjomat Nadpłata da werdykt
- NADPŁAĆ, INWESTUJ, PODZIEL lub PODUSZKA - z policzoną oszczędnością dla Twojej sytuacji
- Efektywny spread nadpłaty vs ETF/IKE/IKZE z uwzględnieniem podatku Belki i ulg
- Poduszka bezpieczeństwa - ile faktycznie trzymać przy Twoim DSTI i dochodzie


